I OZ 890/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 466/20 o odrzuceniu skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.K., utrzymało w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2019 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 20 marca 2020 r. E.K. w piśmie z dnia 15 kwietnia 2020 r. (nadanym w placówce pocztowej w dniu 16 kwietnia 2020 r.) zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o "ponowne rozpatrzenie" w/w decyzji, z uwagi na to, że "urząd nie posiadał kompletu dokumentów pomocnych w tej kwestii". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. wezwało E.K. do sprecyzowania treści jej pisma z dnia 15 kwietnia 2020 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, wskazując na zawarte w decyzji z dnia 16 marca 2020 r. pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia skargi od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a nie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Kolegium. Wezwanie organu zostało doręczone stronie w dniu 23 kwietnia 2020 r. W terminie otwartym na wykonanie powyższego wezwania, E.K. złożyła pismo (bez daty), w którym wyjaśniła, że: "Nie dostarczyłam tych dokumentów w terminie chociaż wszystko jak umiałam najlepiej przygotowałam, zrobiłam to nieświadomie, źle rozumiejąc treść pisma. Przepraszam za dodatkowe obowiązki. Liczę na przychylność urzędu i wyrozumiałość. Na swoje usprawiedliwienie mam to, że znalazłam się w trudnej sytuacji życiowej". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismem z dnia 22 czerwca 2020 r. nr [...] poinformowało wyżej wymienioną, że jej pismo z dnia 15 kwietnia 2020 r., z uwagi na nieusunięcie jego braków formalnych pomimo wezwania, pozostawiono bez rozpoznania. Pismem datowanym na 27 kwietnia 2020 r., złożonym w placówce pocztowej w dniu 2 lipca 2020 r. (k. nr 39 akt sądowych), E.K. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. W jej ocenie zaistniały nowe okoliczności, które całkowicie zmieniają treść rozstrzygnięcia. Oświadczyła, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie nadzwyczajnym (np. wznowienia postępowania), prosi o potraktowanie jej pisma jako skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismem z dnia 13 lipca 2020 r. wezwało wyżej wymienioną do jednoznacznego stwierdzenia, czy jej pismo datowane na 27 kwietnia 2020 r. jest skargą do sądu administracyjnego na decyzję z dnia 16 marca 2020 r., czy też wnioskiem o wznowienie postępowania lub o stwierdzenie nieważności tej decyzji. E.K. w piśmie z dnia 22 lipca 2020 r. podała, że jej pismo z dnia 27 kwietnia 2020 r. stanowi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 466/20 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że skarga jest niedopuszczalna z powodu niezachowania ustawowego terminu do jej wniesienia. W świetle art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Z akt sprawy wynika, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] została doręczona skarżącej do rąk własnych w dniu 20 marca 2020 r. (k. 15 akt administracyjnych). W tej sytuacji trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 20 kwietnia 2020 r. (z uwzględnieniem treści art. 83 § 2 P.p.s.a.). Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (pismo datowane na 27 kwietnia 2020 r.) została wniesiona w dniu 2 lipca 2020 r. (data oddania przesyłki w placówce pocztowej, k. 39 akt sądowych), a zatem po upływie ustawowego terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można przyjąć, że skargę do sądu administracyjnego stanowiło już pismo skarżącej z dnia 15 kwietnia 2020 r. Pismo to jest kierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a skarżąca wnosi w nim o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ, powołując się na dokumenty, które nie były wcześniej w posiadaniu organu. W piśmie z dnia 15 kwietnia 2020 r. nie ma żadnej wzmianki ani o skardze, ani o sądzie administracyjnym. Zauważyć należy, iż w decyzji z dnia 16 marca 2020 r. zawarto jednoznaczne i w pełni zrozumiałe pouczenie, że służy od niej skarga do sądu administracyjnego, którą należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W świetle treści w/w pisma jak i całokształtu okoliczności sprawy (Kolegium wzywało skarżącą do sprecyzowania istoty jej żądań, wskazując na zawarte w decyzji pouczenie o prawie do wniesienia skargi do Sądu), nie sposób potraktować pisma skarżącej z dnia 15 kwietnia 2020 r. jako skargi do sądu administracyjnego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że wniesienie skargi po upływie terminu skutkowało koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia E.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając: 1. błędną ocenę stanu faktycznego, mającą istotny wpływ na treść postanowienia, polegającą na przyjęciu, iż skarga podlega odrzuceniu z powodu niezachowania ustawowego terminu do jej wniesienia, podczas gdy na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), a następnie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491) został ogłoszony stan epidemii, a w związku z tym bieg wszelkich terminów procesowych został przerwany i zawieszony od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania epidemii, a zatem zarzut uchybienia przez skarżącą terminowi do złożenia skargi jest niezasadny; 2. pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie faktu celowego naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] terminów i procedury dotyczącej nadawania biegu pismu skarżącej, w sytuacji, gdy występowała ona w sprawie sama, bez fachowej pomocy prawniczej, a o tym, że jej pismo z dnia 15 kwietnia 2020 r. jest skargą potwierdziła pismem z dnia 27 kwietnia 2020 r., wobec czego nie było potrzeby, aby Kolegium jeszcze raz, po 3 miesiącach, wzywało stronę do potwierdzenia tego faktu pismem z dnia 13 lipca 2020 r., wobec czego skarga powinna zostać uznana za złożoną w ustawowym terminie i niezwłocznie przekazana Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W pierwszej kolejności należy odnieść się do drugiego zarzutu zażalenia, a mianowicie do twierdzenia skarżącej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie niezasadnie uznał, że jej pismo z dnia 15 kwietnia 2020 r., wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nie stanowiło skargi do Sądu pierwszej instancji. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo stwierdził, że pismo skarżącej z dnia 15 kwietnia 2020 r. (nadane w placówce pocztowej w dniu 16 kwietnia 2020 r.) było skierowane wyłącznie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], od którego E.K. domagała się ponownego rozpatrzenia jej sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], powołując się na wcześniej nieznane organowi dokumenty. Podkreślić należy, iż Kolegium pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. wezwało wyżej wymienioną do sprecyzowania jej żądania zawartego w piśmie z dnia 15 kwietnia 2020 r., w sposób wyraźny i zrozumiały, informując ją, iż od decyzji z dnia 16 marca 2020 r. przysługuje stronie prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu. Wobec wskazanych okoliczności, Sąd pierwszej instancji zasadnie nie potraktował pisma z dnia 15 kwietnia 2020 r. jako skargi do sądu administracyjnego. Skargę taką stanowiło bowiem pismo E.K. datowane na 27 kwietnia 2020 r. (na skutek jednoznacznego sprecyzowania przez skarżącą tej kwestii w piśmie z dnia 22 lipca 2020 r.), jednak pismo to zostało wniesione do Sądu w dniu 2 lipca 2020 r. (k. nr 39 akt sądowych), a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Zamierzonego przez skarżącą skutku nie mógł odnieść również zarzut zażalenia dotyczący błędnej oceny przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, polegający na przyjęciu, iż skarga podlega odrzuceniu z powodu niezachowania ustawowego terminu do jej wniesienia, podczas gdy na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – bieg wszelkich terminów procesowych został przerwany i zawieszony od dnia 20 marca 2020 r., a zatem skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Wskazać, iż zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020r., poz. 568), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis ten został dodany do w/w ustawy przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 31 marca 2020 r. Stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 13 marca 2020r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 433) i obowiązywał od dnia 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Wprawdzie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., to jednak uznać należy, że skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, iż normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, to skutki w/w przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od dnia 14 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. Przyjąć zatem należy, iż od dnia 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych. Wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów oznacza, że terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie biegną w okresie trwania powyższego stanu. Terminy te rozpoczynają swój bieg dopiero od dnia uchylenia powyższego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FZ 365/20). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż skoro zaskarżona przez E.K. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] została doręczona stronie w dniu 20 marca 2020 r., to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi nie rozpoczął swojego biegu. Wskazać jednak należy, iż na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) – z dniem 16 maja 2020 r. został uchylony w całości art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a zatem przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stanowiący że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres – utracił moc. W świetle art. 68 ust. 6 w/w ustawy z dnia 14 maja 2020 r., terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W związku z powyższym, w okolicznościach przedmiotowej sprawy termin dla E.K. do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] rozpoczął swój bieg w dniu 25 maja 2020 r. (uwzględniając treść art. 83 § 2 P.p.s.a.). W konsekwencji trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, określony w art. 53 § 1 P.p.s.a., upłynął w dniu 24 czerwca 2020 r. Skarga E.K. (pismo datowane na 27 kwietnia 2020 r.) została złożona do Sądu w dniu 2 lipca 2020 r. Termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. nie został zatem przez skarżącą zachowany. Odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. było zatem prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.