I OW 66/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 marca 2020 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Burmistrzem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.K. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku stałego postanawia 1. wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego; 2. oddalić wniosek w pozostałej części UZASADNIENIE Wnioskiem z 9 marca 2020 r. Prezydent Miasta [...] (dalej Prezydent) na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość w sprawie wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego i zasiłku stałego dla P.K. (dalej zainteresowany) przez wskazanie Burmistrza Miasta [...] jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy [z dnia 12 marca 2004 r.] o pomocy społecznej [Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej ups]. Miasto [...] jako ostatnie miejsce zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały w momencie składania wniosku o pomoc było organem właściwym do udzielania jej pomocy społecznej na podstawie art. 101 ust. 2 ups. Sytuacja ta uległa zmianie w trakcie trwania postępowania administracyjnego, gdyż zainteresowany opuścił szpital i zamieszkał w wynajętym pokoju w [...] przy ul. [...]. Na dzień wydawania decyzji właściwość w jego sprawie należy ocenić zgodnie z art. 101 ust. 1 ups - według miejsca zamieszkania. Burmistrz Miasta [...] (dalej Burmistrz) w odpowiedzi na wniosek uznał, że właściwym do przyznania pomocy w przedmiotowej sprawie jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS w [...]), ponieważ dnia 17 stycznia 2020 r. MOPS w [...] miał kompletną dokumentację, lecz nie wydał decyzji; gdy otrzymał informację, że zainteresowany opuścił szpital i zamieszkał na terenie gminy [...], przesłał dokumentację celem przyznania zasiłku okresowego i zasiłku stałego. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] (dalej MOPS w [...]) wskazał, że zainteresowany, ostatnio zameldowany na pobyt stały w [...] przy ul. [...], przebywał w Państwowym Szpitalu [...] w okresie od [...] lipca 2019 r. do dnia [...] stycznia 2020 r. Podczas hospitalizacji w związku z wydaniem orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zwrócił się dnia 23 października 2019 r. o przyznanie mu zasiłku stałego i okresowego. MOPS w [...] dnia 21 listopada 2019 r. wniosek przekazał w trybie art. 65 § 1 kpa do MOPS w [...] ze względu na miejsce ostatniego zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały. W trakcie oczekiwania na uzupełnienie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w szpitalu, zainteresowany poinformował MOPS w [...], że opuścił szpital i zamieszkał w wynajętym pokoju w [...] przy ul. [...]. Zainteresowany złożył w MOPS w [...] wniosek o przyznanie mu zasiłku stałego i okresowego od 1 lutego 2020 r. W związku ze zmianą właściwości miejscowej w trakcie trwania postępowania administracyjnego MOPS w [...] pismem z 7 lutego 2020 r. przekazał wniosek z wywiadem środowiskowym do MOPS w [...] celem rozpatrzenia i wydania decyzji (art. 101 ust. 1 ups). Dnia 14 lutego 2020 r. zainteresowany wniósł do MOPS w [...] o pomoc w formie zasiłku stałego wraz z ubezpieczeniem [zdrowotnym] i obiadów wraz z dowozem do domu. Decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał zainteresowanemu pomoc w formie zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej na okres od 1 lutego 2020 r. do 31 października 2020 r. Powiadomieniem z [...] lutego 2020 r. nr [...] Dyrektor MOPS w [...] zawiadomił zainteresowanego, że z dniem 1 lutego 2020 r. objął Go ubezpieczeniem zdrowotnym do dnia 31 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe. Z chwilą zamieszkania zainteresowanego w wynajętym pokoju w [...], zainteresowany przestał spełniać przesłanki osoby bezdomnej (art. 6 pkt 8 ups), zatem nie ma doń zastosowania art. 101 ust. 2 ups. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie przyjmuje się, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ups, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kc, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru winno być oparte o kryteria zobiektywizowane (postanowienie NSA z 14.5.2009 r. I OW 23/09). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swej aktywności życiowej w określonej miejscowości (postanowienie NSA z 10.2.2009 r. I OW 164/08). Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym i wola (zamiar) stałego pobytu (S. Nitecki, Pomoc społeczna procedury i tryb przyznawania świadczeń, Gaskor Wrocław 2010 s. 54). W niniejszej sprawie zainteresowany ześrodkował w [...] swe osobiste i majątkowe interesy - adekwatne do wieku i stanu zdrowia - i przebywa w [...] z zamiarem stałego pobytu w tej miejscowości, w rozumieniu art. 25 kc. Tu korzysta z zasiłku stałego (przyznanego decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Burmistrza Miasta [...]); pomocy w formie posiłków z dowozem do miejsca zamieszkania zainteresowanego, w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, od 24 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r. przyznanych decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Burmistrza Miasta [...]; tu objęty został ubezpieczeniem zdrowotnym do dnia 31 października 2020 r. (k. 16, 17, 18 akt administracyjnych). Z tych przyczyn właściwym miejscowo dla rozpatrzenia sprawy o przyznanie zasiłku okresowego dla P.K. jest Burmistrz Miasta [...] (art. 101 ust. 1 ups). Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ppsa orzekł jak w punkcie 1 postanowienia. W dniu składania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość - 9 marca 2020 r. - w zakresie wniosku o zasiłek stały, sprawa została rozpatrzona przez wydanie decyzji administracyjnej z [...] lutego 2020 r. nr [...], przeto spór o właściwość miejscową nie istniał. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jeżeli jeden z będących w sporze organów rozpoznał sprawę merytorycznie i podjął rozstrzygnięcie, to tym samym uznał się za właściwy do załatwienia sprawy. Bez znaczenia jest, czy uznanie swej właściwości było prawidłowe (postanowienie NSA z 31.7.2014 r. I OW 130/14; 14.7.2020 r. I OW 28/20). W konsekwencji stwierdzić należy, że spór o właściwość w zakresie rozstrzygnięcia o wniosku o zasiłek stały między organami nie występuje, a wniosek organu w tej części podlega oddaleniu (art. 15 § 2 w zw. z art. 151 i art. 166 oraz w zw. z art. 64 § 3 ppsa; punkt 2 postanowienia).