VIII SA/Wa 354/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego, po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]. UZASADNIENIE Burmistrz Gminy i Miasta G. (dalej jako "organ I instancji") decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...], działając na podstawie m.in. art. 104, art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, aktualny Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako "Kpa") oraz art. 3 pkt 24, art. 5, art. 7, art. 24 ust. 7 i art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1466), po rozpatrzeniu wniosku N. K. (dalej także jako "wnioskodawczyni" lub "strona") z [...] listopada 2018 r., uchylił własną decyzję z [...] grudnia 2018 r., przyznającą wnioskodawczyni świadczenie rodzicielskie na dziecko K. K. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. i odmówił przyznania pobierania świadczenia rodzicielskiego na ww. dziecko na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2018 r. przyznał stronie świadczenie rodzicielskie na dziecko K. K. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. W dniu zaś [...] stycznia 2019 r. podjął kolejną weryfikację sytuacji rodziny i stwierdził, że wnioskodawczyni nie posiada karty pobytu z dostępem do rynku pracy, nie posiada wizy ani żadnych innych pozwoleń na możliwość pracy na terytorium Polski. W wyniku wezwania przez organ do uzupełnienia braków formalnych wniosku, strona nie przedstawiła karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Wnioskodawczyni przesłała jedynie drogą elektroniczną oświadczenie, z którego wynikało, że [...] kwietnia 2018 r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i nie posiada karty z dostępem do rynku pracy. Z uwagi na to, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję przyznającą prawo do pobierania świadczenia rodzicielskiego, organ I instancji działając z urzędu, postanowieniem z [...] lipca 2019 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia. Organ I instancji wskazał, że w wyniku weryfikacji uzyskał informacje na podstawie których stwierdził, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa do ww. świadczenia nie został poinformowany o fakcie braku stosownych przesłanek do bycia podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, o które to informacje "rozpytywał". Powyższy fakt ma zaś istotny wpływ na przesłankę dotyczącą przyznania świadczenia rodzicielskiego cudzoziemcom określoną w art. 1 ust. 2 pkt 2 d ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu I instancji, analiza sprawy wskazuje, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające wznowienie postepowania. Decyzja bowiem przyznająca stronie prawo do pobierania świadczenia rodzicielskiego na dziecko K. K. na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. stała się ostateczna, wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa), nie został też przekroczony termin 5-letni określony w art. 146 § 1 Kpa. Tym samym wznowienie postępowania w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia jest w pełni zasadne. Po ustaleniu zasadności wznowienia postępowania stwierdzić zaś należy, że wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do uzyskania prawa do ww. świadczenia, a jej wniosek powinien być rozpatrzony odmownie. Dlatego też należało uchylić decyzję przyznającą stronie świadczenie rodzicielskie. Pismem z [...] lutego 2020 r. wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji zarzucając temu rozstrzygnięciu obrazę prawa materialnego, tj. ustawy o cudzoziemcach, Konstytucji RP, ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie szeregu przepisów Kpa. Wniosła o uwzględnienie odwołania, umorzenie postępowania organu I instancji, zobowiązanie tego organu do niezwłocznego i natychmiastowego wykonania decyzji przyznającej jej świadczenie rodzicielskie oraz do wypłaty odsetek za zwłokę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO" lub "organ odwoławczy") decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO w pierwszej kolejności przedstawiło stan faktyczny sprawy. Wskazało, że wnioskodawczyni (obywatelka [...]) wnioskiem z [...] listopada 2018 r. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – K. K., ur. [...] czerwca 2018 r. Rodzicami dziecka są obywatele [...] i dziecko posiada obywatelstwo [...]. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. organ I instancji przyznał stronie ww. świadczenie w kwocie 1 000 zł na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 maja 2019 r. oraz w kwocie 400 zł w okresie od 1 czerwca 2019 r. do 12 czerwca 2019 r. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia te przysługują cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin. Wnioskodawczyni w dacie ustalania decyzją z [...] grudnia 2018 r. prawa do świadczenia rodzicielskiego nie posiadała zaś karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Fakt, że strona nie legitymowała się przedmiotowym dokumentem nie był znany organowi I instancji. Zasadnym zatem było wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w przedmiocie prawa wnioskodawczyni do świadczenia rodzicielskiego i podjęcie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego złożyła wnioskodawczyni (dalej jako "skarżąca"). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2, art. 3, art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 ust. 1, art. 145, art. 151 Kpa. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia rodzicielskiego za okres od 1 listopada 2018 r. do 1 lutego 2019 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w czasie złożenia wniosku i dotyczących go dokumentów, organowi I instancji znane były wszystkie fakty dotyczące przebywania skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyła, że zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się zaś do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Natomiast organ I instancji ustalił, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia i wydał decyzję o jego przyznaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Oceniając zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji według powyższych kryteriów, uznać należało, że naruszają one prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji SKO utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wydane w wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania skarżącej decyzją z [...] grudnia 2018 r. prawa do pobierania świadczenia rodzicielskiego na dziecko. Na wstępie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym i jako takie stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Stwierdzenie faktu występowania jednej z przyczyn wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 Kpa rodzi po stronie właściwego organu konieczność wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie organów obu instancji, w dacie przyznania decyzją z [...] grudnia 2018 r. prawa do świadczenia rodzicielskiego, fakt nie posiadania przez skarżącą karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie był znany organowi I instancji. Ta okoliczność faktyczna jest istotna dla sprawy i istniała w dniu wydania ww. decyzji a została ustalona dopiero w wyniku weryfikacji sytuacji rodziny skarżącej. W związku z powyższym, zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa do wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność faktyczna, choć jest istotna dla sprawy i istniała w dniu wydania decyzji z [...] grudnia 2018 r., nie można jednak uznać, że była dla organu I instancji nowa i nieznana. Bezspornym jest bowiem, że skarżąca składając w dniu [...] listopada 2018 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, nie dołączyła do niego karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Pomimo tego, organ I instancji ww. decyzją przyznał skarżącej przedmiotowe świadczenie nie wzywając jej uprzednio w trybie art. 24a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych do uzupełnienia istotnych braków formalnych wniosku. Uznał tym samym, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Stosowne zaś wezwanie w wyniku którego ustalił, że skarżąca nie posiada wymaganego dokumentu umożliwiającego przyznanie świadczenia skierował do niej dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r. Organy obu instancji błędnie przyjęły, że wyjście na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję stanowi wystarczające spełnienie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Organy obu instancji nie zauważyły, że aby zaistniały przesłanki z wyżej wymienionego przepisu, okoliczności faktyczne muszą być nie tylko istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, ale również nowe i nieznane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie, nie można uznać, że fakt złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego bez wszystkich wymaganych dokumentów, tj. m.in. karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", nie był dla organu I instancji nowy i nieznany. Nowe okoliczności, aby być mogły za takie uznane w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa musiałyby być nowo odkryte przez organ, czy też po raz pierwszy zgłoszone przez skarżącą. Dana okoliczność faktyczna musiałaby mieć miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a jej "nowość" polegać musiałaby na tym, że nikt dotychczas (ani organ, ani skarżąca) nie zgłosił ich, ani nie ujawnił. Na podstawie zaś dokumentów załączonych przez skarżącą do wniosku, organ I instancji, przed wydaniem decyzji, niewątpliwie miał obowiązek i winien stwierdzić istotny brak formalny wniosku uniemożliwiający przyznanie przedmiotowego świadczenia. Zauważyć należy, że przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 1984 r. sygn. akt SA/Wr 649/83 ONSA 1984, Nr 1, poz. 7). Reasumując, okoliczność faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie była nowa, bowiem była znana organowi wydającemu decyzję, choć była istotna dla sprawy, nie uzasadniała podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W konsekwencji powyższego, nie zaistniały przesłanki do wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, tj. o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej świadczenie rodzicielskie i odmowie przyznania prawa do pobierania tego świadczenia. Organ odwoławczy utrzymując zaś w mocy decyzję organu I instancji dodatkowo naruszył art. 138 Kpa. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji, w wyniku stwierdzenia konieczności wzruszenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2018 r., winien ewentualnie rozważyć możliwość zastosowania innego nadzwyczajnego trybu postępowania przewidzianego w Kpa. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Na koniec, wypada jeszcze wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374). Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, przewodniczący wydziału wojewódzkiego sądu administracyjnego może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W takim zaś przypadku zgoda stron postępowania nie jest wymagana.