II OSK 522/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółki komandytowej z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 489/18 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w K. na rzecz B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółki komandytowej z siedzibą w K. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 489/18 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w K. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z [...] czerwca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 24 października 2017 r. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w K. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z [...] grudnia 2015 r., nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółce komandytowej z siedzibą w K. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działkach nr [...] i [...], położonych przy ul. J. w K. Jako podstawę prawną wniosku wskazała art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Prezydent Miasta K. decyzją z [...] marca 2018 r. umorzył postępowanie wznowieniowe, wskazując, że strona nie zachowała terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Odnosząc się do drugiej podstawy wznowienia, organ stwierdził, że decyzja z [...] września 2017 r. o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty, na którą powołano się we wniosku, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji o pozwolenia na budowę, nieznanego organowi, który wydał tę decyzję. Organ podniósł, że decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty została wydana po dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zaskarżoną w sprawie decyzją Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta K. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że powołana we wniosku o wznowienie decyzja z [...] września 2017 r. nie może stanowić nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dodał, że stanowisko Wspólnoty w tym zakresie opiera się na domniemaniu, że skoro organ wydał decyzję o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty, to znaczy, że musiały istnieć jakieś okoliczności, których organ nie znał w dacie wydania pozwolenia na budowę. Organ zaznaczył, że Wspólnota nie określiła jednak, jakie to okoliczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła m.in. naruszenie art. 7, art. 8, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 4 i 5 i art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej organy nie wyjaśniły, na jakiej podstawie przyjęły, że decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości nie stanowi nowej okoliczności, której organ nie znał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Strona skarżąca podała, że o wydaniu tej decyzji dowiedziała się 25 września 2017 r., a więc zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów co do uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powodu niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy, tj. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast, odnosząc się do drugiej podstawy wznowienia, Sąd wbrew stanowisku organów uznał, że skarżąca powołała się na okoliczność, która może być podstawą wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem Sądu tą nową okolicznością była potrzeba wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty w celu realizacji inwestycji objętej tym pozwoleniem. Pominięcie tej okoliczności oznaczało w ocenie Sądu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 149 § 2 i w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy Spółka komandytowa z siedzibą w K. (zwana dalej również inwestorem), zaskarżając go w całości. Podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewłaściwym dokonaniu kontroli działalności administracji publicznej, prowadzącym do uchylenia decyzji organów obu instancji i błędnym przyjęciu, że organy nie zbadały zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pomimo że podjęto wszelkie niezbędne czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzono w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, oceniając okoliczności sprawy w sposób prawidłowy, co skutkowało właściwym uznaniem przez organy, że skarżący nie dochowali przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu i przez to brak było podstaw do wznowienia postępowania; - art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na niewłaściwym dokonaniu kontroli działalności administracji publicznej, prowadzącym do uchylenia decyzji organów obu instancji i błędnym przyjęciu, że nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania pozwolenia na budowę, nieznaną organowi, który wydał tę decyzję, było istnienie potrzeby wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w K. w celu realizacji inwestycji objętej tym pozwoleniem, podczas gdy decyzja orzekającą o niezbędności wejścia na teren nieruchomości została wydana po dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2015 r. o pozwoleniu na budowę. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano, że organy administracji obu instancji słusznie przyjęły, iż okolicznością, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. była w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] września 2017 r. nr [...]. Co za tym idzie, Wspólnota Mieszkaniowa uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z tej przyczyny. Podkreślono, że zachowanie terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., musi być udowodnione przez stronę. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, wskazując, że zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu. Podniesiono, że organy pominęły wniosek o wznowienie postępowania w zakresie pojawienia się nowej okoliczności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., skupiając się jedynie na drugiej z wymienionych podstaw wznowienia, tj. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Wspólnoty Mieszkaniowej decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości była tylko potwierdzeniem i dowodem istnienia nowych okoliczności. Skarżącej kasacyjnie spółce wiadomym było, że skutki oddziaływania inwestycji na teren sąsiedniej nieruchomości będą znaczne już w dniu wydania pozwolenia na budowę. Powołano się w szczególności na fakt nieuprawnionego wtargnięcia skarżącej kasacyjnie spółki na teren nieruchomości sąsiedniej w dniu 31 sierpnia 2018 r. i zajęcia terenu Wspólnoty na przeszło miesiąc w celu realizacji przedmiotowej inwestycji. W piśmie z 30 listopada 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej zwanej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne (niż dające podstawę do wznowienia postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę Sąd pierwszej instancji błędnie uchylił decyzje organów obu instancji, bowiem naruszenie przepisów postępowania, na które się powołał, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że Wspólnota Mieszkaniowa złożyła podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uchybieniem terminu. Nową okolicznością faktyczną, na którą się powołano, była potrzeba wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej w celu realizacji inwestycji objętej kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie podanie o wznowienie wpłynęło do organu w dniu 24 października 2017 r. Wspólnota Mieszkaniowa jako datę, w której dowiedziała się o nowej okoliczności faktycznej, wskazała dzień, w którym otrzymała decyzję o niezbędności wejścia na teren jej nieruchomości, tj. 25 września 2017 r., bowiem było to pierwsze pismo organu adresowane do Wspólnoty lub jej zarządu. Wspólnota o tym, że w celu realizacji inwestycji konieczne jest wejście na teren jej nieruchomości, dowiedziała się jednak już wcześniej z innego źródła, tj. z pism kierowanych do niej przez inwestora, będących próbą uzgodnienia warunków wejścia na teren tej nieruchomości, konieczną do podjęcia przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 47 § 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Wcześniej korespondencja w tym przedmiocie była kierowana też do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w K., której czasowo powierzony był zarząd nieruchomością [...] (por. pismo właścicieli lokali mieszkalnych nieruchomości [...] do inwestora z 13 września 2016 r.). Warto przywołać tu chociażby pismo Spółdzielni do inwestora z 27 lipca 2016 r. (15 miesięcy przed złożeniem podania o wznowienie postępowania), w którym wskazano: "W celu zawarcia porozumienia w sprawie rozebrania ogrodzenia i zajęcia terenu na czas budowy, prosimy o uzupełnienie poniższych danych (...)". Pismem z dnia 11 sierpnia 2017 r. inwestor zwrócił się zaś do nowo ukonstytuowanego zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej (wybranego uchwałą właścicieli lokali z 23 czerwca 2017 r.), z wnioskiem o wyrażenie zgody na zajęcie pasa gruntu o szerokości około 2 m i długości około 15 m wzdłuż granicy nieruchomości Wspólnoty z nieruchomością, na której planowano realizację spornej inwestycji. W zamian za udostępnienie terenu na okres od 11 do 19 września 2017 r. zaproponowano rekompensatę finansową w wysokości 3000 zł. Pismo skierowano na ówczesny adres do korespondencji zarządu Wspólnoty, tj. adres [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, wpłynęło w dniu 11 sierpnia 2017 r., ponad dwa miesiące przed złożeniem wniosku o wznowienie). W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że Wspólnota dochowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy nie zbadały sprawy pod kątem zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie w odniesieniu do tej podstawy wznowienia, jednak to naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy. Skoro z licznych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że strona uchybiła terminowi do wniesienia podania o wznowienie nie tylko w odniesieniu do podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ale również w zakresie drugiej z podstaw wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to brak jest podstaw do uchylenia decyzji umarzającej postępowanie. Nie ma potrzeby dokonywania w tym zakresie przez organ administracji jakichś dodatkowych ustaleń i prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Zasadnie zatem w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.