II GZ 841/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. Spółki z o.o. w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt II SA/Go 347/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. o sygn. akt II SA/Go 347/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił C. Spółce z o.o. z siedzibą w Ł. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Zarządu Województwa L. z dnia [...] lutego 2014 r., w przedmiocie zwrotu dofinansowania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, że jej zadłużenie z tytułu kredytów wynosi 533.123,71 zł, zaś uzyskiwane dochody z działalności oraz zgromadzony majątek nie pozwalają na zapłatę wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej. Skarżąca Spółka jest również zobowiązana z tytułu przejęcia G.B. sp. z o.o. do zapłaty długu w łącznej wysokości 239.083,04 zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała również, że sprzedaż składników przedsiębiorstwa może uniemożliwić osiągnięcie celów inwestycji, na którą przyznano dofinansowanie, a którą skarżąca ma zamiar ukończyć i podejmuje w tym celu konkretne kroki. Sąd pierwszej instancji odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że Spółka na rachunkach bankowych posiada środki pieniężne w wysokości około 6.000 zł i, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił jednocześnie, że wskazana przez Spółkę wysokość kapitał zakładowego (305.0000 zł) oraz wartość środków trwałych (1.507.055,12 zł) przemawiają przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, a argumentacja w tym przedmiocie zawarta w sprzeciwie nie ma wpływu na stanowisko Sądu. Zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła C. Spółka z o.o. z siedzibą w Ł.. Wniosła o uchylenie tego orzeczenia i zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia Spółka podniosła, iż nie posiada gotówki, zapasów, ani towarów, które mogłaby spieniężyć dla uzyskania kwoty 9.101 zł na opłacenie wpisu. Odnosząc się do twierdzeń Sądu pierwszej instancji w zakresie kapitału zakładowego spółki, skarżąca wskazał, iż nie jest on żadnym wyznacznikiem jej sytuacji majątkowej, albo możliwości finansowych, ponieważ kapitał zakładowy nie stanowi środków pieniężnych zdeponowanych na potrzeby finansowania działalności spółki, lecz jest pojęciem rachunkowym, wskazującym na historyczny fakt wyposażenia spółki w jej początkach w pewien początkowy zasób środków, zaś kapitał zakładowy zapisuje się po stronie pasywów. W ocenie Spółki spełniona jest przesłanka braku wystarczających środków na uiszczenia części kosztów sądowych, zaś skarżąca wykazała szeregiem dokumentów jaki jest stan aktywów skarżącej spółki, który nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca w ogóle miała możliwość zgromadzenia czy uzyskania środków potrzebnych do opłacenia wpisu sądowego w należnej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że C. Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Wskazać należy, że przy uwzględnieniu charakteru prowadzonej działalności i ujawnionych wielkościach ekonomicznych, kwota opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, jawi się jako niezagrażająca kondycji finansowej spółki. Spółka nie wykazała ponadto, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone oświadczenie świadczy bowiem o prowadzeniu działalności na znaczącą skalę a fakt wykazania straty przez spółkę nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że spółka, która dysponuje środkami trwałymi o wysokiej wartości, a ponadto dysponuje środkami pieniężnymi na rachunku bieżącym, nie jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania. Skoro Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i w styczniu 2014 r. na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000, nr 94, poz. 1037) połączyła się ze spółką G.B. Sp. z o.o. – będąc spółką przejmującą - to nie ma podstaw do traktowania jej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka nie wykazała, iż uiszczenie wskazanej kwoty wpisu od skargi kasacyjnej jest w stanie zakłócić bieżącą działalność spółki, stąd też prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, iż spółka nie spełnia ustawowych przesłanek dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.