I SA/Bd 635/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. P. i S. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia na niezałatwienie podania w terminie postanawia: odrzucić skargę UZASADNIENIE Pismem z dnia 4 sierpnia 2020 r. S. P. wystąpił z ponagleniem na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.. w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na podstawie art. 37 § 6 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 – dalej: k.p.a.) stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Pismem z dnia 4 października 2020 r. G. P. i S. P. wnieśli na to postanowienie skargę do tut. Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolowanie działalności administracji publicznej. Poddanie kontroli sądu administracyjnego wykonywania administracji publicznej nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej objęta została taką kontrolą. Taka kontrola obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach wymienionych w art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej: p.p.s.a. W związku z tym ustalenie, że przedmiotem skargi jest akt lub czynność, które nie zostały wymienione w przywołanych przepisach, jest negatywną przesłanką procesową, stanowiącą bezwzględną podstawę odrzucenia skargi. Rolą sądu administracyjnego jest wstępne zbadanie dopuszczalności każdej z wniesionych skarg. Dopiero stwierdzenie, że zaskarżony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej może być przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej otwiera drogę do merytorycznej oceny skargi. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którym stwierdzono, że ponaglenie na przewlekłość Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. w sprawie jest niezasadne. W podstawie prawnej postanowienia organ powołał art. 37 § 6 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu sprawy, czyli wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Wydane postanowienie nie rozstrzyga także istoty sprawy (w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji), jak również nie kończy postępowania w tej sprawie. Jest to postanowienie zaliczane do grupy wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących poszczególnych kwestii wynikających w toku tego postępowania, a nierozstrzygających o istocie sprawy. Przytoczony wyżej przepis ma na celu likwidację przewlekłości postępowania w trybie administracyjnym. Podczas tego postępowania organ nie wypowiada się merytorycznie o kwestii materialnej (w rozpatrywanym przypadku – o dofinansowaniu do zakupu pilota do łóżka rehabilitacyjnego). W tym postępowaniu ocenia się jedynie, czy organ rzeczywiście pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu podania strony, czy postępowanie zainicjowane wnioskiem strony przed organem administracyjnym pierwszej instancji jest prowadzone przewlekle, czy przestrzega się, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz przepisach szczególnych terminów wydawania decyzji. Nie rozstrzyga się zaś istoty sporu (por. postanowienie NSA z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2098/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Podkreślić należy, że celem instytucji ponaglenia unormowanej w art. 37 k.p.a., jest likwidacja bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej w trybie postępowania administracyjnego. Dodatkowo wyczerpanie przez stronę tego trybu stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Sąd wskazuje, że na postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie nie przysługuje zażalenie ani skarga do sądu administracyjnego (por. Przybysz P., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2017). Zgodnie z utrwalonym poglądem prezentowanym zarówno w literaturze jak i orzecznictwie stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy (incydentalny), a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Nie jest to również inny akt lub czynność organu dotycząca przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 1995 r. sygn. akt I SAB 86/94, publ.: ONSA 1996/1/39 r., z dnia 13 marca 2001 r. sygn. akt I SAB 246/00 LEX nr 78952, wyroki NSA z 12 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 1866/00, publ.: ONSA 2002/4/144 oraz z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99, publ.: ONSA 2002/3/116). Zgodzić się należy z organem, że błędne pouczenie nie może szkodzić Skarżącym, niemniej jednak nie może też kreować uprawnienia do zaskarżenia, którego nie przewidują przepisy prawa. W niniejszej sprawie błędne pouczenie zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 r. nie spowoduje negatywnych konsekwencji, bowiem zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne – postanowił jak w sentencji.