IV SA/Wr 352/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371), po rozpoznaniu sprawy A. Ł. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Prawidłowość tego rozstrzygnięcia została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 863/06, który oddalił skargę strony oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1128/07, który oddalił wywiedzioną od tego wyroku skargę kasacyjną. Następnie, strona wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powołując się na nowy dowód w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji własnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. oddalił skargę złożoną przez stronę na tę decyzję. W dniu 19 marca 2009 r. strona złożyła kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...], w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Kierownik Urzędu, postanowieniem z dnia [...], wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną. Jak dalej podał, stosownie do treści art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu, wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Oznacza to, iż rozpatrując obecnie wniosek strony organ bada jedynie czy w sprawie ma zastosowanie wskazana wyżej przesłanka wznowienia postępowania. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu wskazanego w art. 149 § 2 k.p.a. postępowania, wydaje decyzję, w której: - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Obowiązek współdziałania organów dotyczy bowiem sytuacji, gdy został on ustanowiony przepisami prawa materialnego. Jego tryb realizacji określa art. 106 k.p.a. Nie dotyczy to więc sytuacji, gdy z wnioskiem o opinię wystąpiła strona w ramach postępowania dowodowego. Stwierdził także, iż decyzje wydawane w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach nie wymagają uzyskania stanowiska innego organu. Wobec takiego rozstrzygnięcia, A. Ł. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, celem wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Podniosła, iż organ w sposób dowolny stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona tym przepisem, uzasadniając w tym względzie swe stanowisko. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazał, że przepisy procedury administracyjnej, co do zasady, hołdują zasadzie trwałości decyzji administracyjnych i dlatego wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego lub ustaw szczególnych (art. 16 k.p.a.). Przepisy dotyczące tych instytucji mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która tylko wyjątkowo i w ściśle określonych przypadkach pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej. Jednym ze sposobów wzruszenia decyzji ostatecznej jest wniosek w trybie art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Oznacza to, iż rozpatrując obecnie wniosek strony organ bada jedynie, czy w sprawie ma zastosowanie wskazana wyżej przesłanka wznowienia postępowania. Słusznie w ocenie organu l instancji w sprawie nie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Obowiązek współdziałania organów dotyczy bowiem sytuacji, gdy został on ustanowiony przepisami prawa materialnego. Jego tryb realizacji określa art. 106 k.p.a. Nie ma on zastosowania do sytuacji, gdy z wnioskiem o opinię wystąpiła strona w ramach postępowania dowodowego. Przy czym, prawidłowo organ l instancji zauważył, iż decyzje Kierownika Urzędu wydawane w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a)-c) ustawy o kombatantach nie wymagają uzyskania stanowiska innego organu. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. Ł. wniosła o jej uchylenie, argumentując jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 16 § 1 zdanie 2 k.p.a. zasada trwałości decyzji. Zgodnie z tym przepisem uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zgodnie z art.145 § 1 pkt 6 k.p.a. postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Jak słusznie zauważył organ orzekający, cytowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek współdziałania został ustanowiony przepisami prawa materialnego. Jego tryb realizacji określa art. 106 k.p.a. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy z wnioskiem o opinię wystąpiła strona w ramach postępowania dowodowego (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie II. Zakamycze 2005 r., str. 862-863 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo). Zaskarżona w obecnym postępowaniu decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] jest konsekwencją próby zwalczenia przez skarżącą, w trybie wznowienia postępowania, decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował stanowisko organu orzekającego, według którego w badanej sprawie nie zaistniała przesłanka pozytywna, na którą powołała się skarżąca, a o której mowa w art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., przewidującym możliwość wznowienia postępowania, jeżeli decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. W tym zakresie przywołać należy regulację zawartą w art. 106 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Wskazany przepis jest procesową regulacją materialno-prawnej instytucji współdziałania organów administracji. Ma ono miejsce wówczas, gdy przepis szczególny nakazuje rozstrzygnięcie sprawy po uprzednim uzyskaniu stanowiska (założeń, opinii, zgody, wskazówek, itp.) innego organu niż organ rozstrzygający sprawę. Dochodzi do niego wtedy, gdy pewien problem - z przyczyn o charakterze prawnym - nie może być rozwiązany przez jeden podmiot administracji. Rozwiązanie tego problemu nie mieści się w pełni w zakresie działania jednego podmiotu, lecz należy do zakresu działania dwóch lub kilku podmiotów, traktowanych łącznie. Współdziałanie zatem występuje wówczas, gdy w jednej sprawie następuje przecinanie się zakresów działania dwóch lub kilku podmiotów. W takim przypadku zasięgnięcie stanowiska innego organu stanowi istotną część postępowania wyjaśniającego, której pominięcie stanowi przyczynę wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1986 r., sygn. II SA 1035/86, ONSA 1986, z. 2, poz. 72.) . Innymi słowy przepis prawa materialnego musi przewidywać obowiązek współdziałania przy wydawaniu decyzji z określonym w nim organem i we wskazanym w nim zakresie. Tymczasem, w rozważanej sprawie nie było żadnych podstaw do stwierdzenia, iż dla celów jej rozstrzygnięcia wymagane było współdziałanie jakichkolwiek innych organów administracji. Nie ulega również wątpliwości, że tego rodzaju współdziałania nie mógł w żadnym razie zainicjować wniosek skarżącej. Dodać też można, że obowiązku o którym mowa nie można odczytać z żadnych przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.). Trafnie zatem postąpił Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznając, że niespełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż organ orzekający w sprawie miał nie tylko prawo, lecz wręcz obowiązek samodzielnego poczynienia ustaleń co do stanu faktycznego i prawnego oraz podjęcia rozstrzygnięcia. Słusznie więc stwierdził organ orzekający, iż nie ma podstaw do wzruszenia decyzji z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.