VII SA/Wa 1380/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Artur Kuś, Sędzia WSA Mirosław Montowski, , Protokolant sekr. sąd. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. S.-S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. znak WSO-I.621.1.31.2022 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę UZASADNIENIE Prezydent miasta stołecznego Warszawy decyzją z dnia 24 stycznia 2022 r. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu M.S. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że na wniosek P. W. wszczęto postępowanie administracyjne o wymeldowanie M.S. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. [...]. Wnioskodawca podał, że M. S. nie mieszka w tym lokalu od ponad 10 lat. Nie posiada do niego kluczy i nie ma w nim żadnych rzeczy. Za pośrednictwem poczty elektronicznej stanowisko zajęła M. S.. Potwierdziła, że nie mieszka w lokalu [...] przy ul. [...] od około 2004 roku i nie posiada w nim swoich rzeczy. Klucze do lokalu miała do 2019 roku. Nie wymeldowała się, albowiem jej zamiarem był powrót do tego lokalu . Dalej organ wskazał, że art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.) stanowi, że organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z zebranego materiału dowodowego wynikało, że M. S. nie mieszka w lokalu [...] ul. [...] od wielu lat. Fakt ten potwierdziły zgodnie strony postępowania. Jednocześnie M. S. podnosiła brak dobrowolności opuszczenia lokalu. Twierdziła, że decyzja o wyprowadzce została podjęta przez jej rodziców, a ona sama nie chciała się wyprowadzać. Organ uznał, że nawet gdy przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to trwałe przeniesienie centrum życiowego w inne miejsce, bez podejmowania czynności mającej na celu zamieszkanie w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (wyrok NSA z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 745/17). M. S. potwierdziła, że nie mieszka przy ul. [...] od 2004 roku i przez 16 lat nie podjęła żadnych kroków prawnych, aby ponownie tam zamieszkać. W ocenie organu w pełni wyczerpuje to przesłankę dobrowolności opuszczenia lokalu. Strona nie mieszka w miejscu pobytu stałego od lat, a swoje życie koncentruje w innym miejscu. Nadto nie wskazała na jakich zasadach miałaby powrócić do lokalu, którego jedynym właścicielem jest obecnie P.W.. Podkreślono też, że w toku postępowania zapoznała się z aktami sprawy. M. S. wniosła odwołalnie od decyzji o wymeldowaniu. W uzasadnieniu podnosiła między innymi, że aktualnie jest w trakcie sprawy rozwodowej prowadzonej w Sądzie Okręgowym Warszawa - [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...] oraz sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich pod sygnaturą akt [...]. Mąż W. S. zdradzał ją oraz oszukiwał finansowo. W trakcie małżeństwa zaciągnęli kredyt hipoteczny w EURO na dom, który obecnie zmuszona jest spłacać sama. P.W. jest dobrze zorientowany w jej sytuacji, ponieważ został zgłoszony jako świadek w sprawie rozwodowej, a na wcześniejszym etapie postępowania doradzał jej wybór prawnika. Skarżąca ma dwie córki w wieku 5 i 9 lat. Starsza córka uczęszcza do pobliskiej do mieszkania przy ul. [...] szkoły przy ul. T. (D.). Młodsza córka w przyszłości ma również chodzić do tej szkoły. Z tego względu nie wyklucza powrotu do ww. lokalu. Miała klucze do tego lokalu i bywała w nim. P.W. informował ją co się tam dzieje, wiedziała że lokal był wynajmowany. Nie zgadzała się z oceną, że świadomie i na stałe zerwała więzi z tym miejscem. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 1 kwietnia 2022r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r. poz. 510, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Prezydenta m, st. Warszawy z 24 stycznia 2022 r., o wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Prezydent m. st. Warszawy wszczął na wniosek P. W. postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania M.S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]. We wniosku o wymeldowanie oraz wyjaśnieniach P.W. wskazał, że M. S. opuściła dobrowolnie ww. lokal ponad 10 lat temu. Spakowała wszystkie swoje rzeczy i przeniosła się do innego lokalu. Nie posiada kluczy do mieszkania, którego jest właścicielem, ani nie otrzymała nowego kompletu po remoncie części wspólnych przeprowadzonym przez Wspólnotę Mieszkaniową. Po wyprowadzce bywała w miejscu stałego zameldowania jedynie okazjonalnie, po raz ostatni 5 lat temu. Nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Nie wykazywała chęci powrotu do lokalu i nadal nie jest tym zainteresowana. Jej aktualnym miejscem pobytu jest dom przy ul. J. nr [...] w W. Z wyjaśnień M. S. złożonych drogą elektroniczną wynikało, że nie mieszka ona w lokalu nr [...] przy ul. a [...] od wielu lat. Spędziła tam większość okresu młodzieńczego, w okolicy mieszkają jej koleżanki, czuje się emocjonalnie związana z miejscem stałego zameldowania. W przedmiotowym lokalu nie pozostawiła rzeczy, była w posiadaniu kluczy do lokalu i skrzynki pocztowej do końca 2019 r. Ze względu na zmiany w jej życiu rodzinnym (rozwód z mężem i konieczność spłaty kredytu hipotecznego zaciągniętego na dom w którym obecnie mieszka), nie wyklucza ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Zdaniem organu zaszła przesłanka do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, określona w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. M. S. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Potwierdzają to wyjaśnienia obu stron postępowania, które w tym aspekcie zostały uznane za zgodne. Wymieniona potwierdziła, że wyprowadziła się z ww. lokalu wiele lat temu, nie pozostawiła w nim rzeczy, aktualnie nie posiada do niego dostępu. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że o dobrowolności opuszczenia lokalu decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, wynikająca z własnej woli połączona z zamiarem związania się z innym miejscem i urządzenia w nim centrum życiowego. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i oceniany jest według kryteriów obiektywnych. Jeżeli osoba zameldowana na pobyt stały nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających jej powrót do lokalu (nie wskazała, aby korzystała ze środków prawnych) i faktycznie mieszka oraz koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu (w domu przy ul. [...]), to odmowa wymeldowania potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym ewidencji ludności. Wyrażany przez skarżąca zamiar zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego jest gołosłowny. Przyjąć należy, że pogodziła się z istniejącym stanem rzeczy i nie wyraża rzeczywistej woli powrotu do tej nieruchomości. Związki emocjonalne z miejscem zameldowania czy utrzymywanie relacji ze znajomymi z okolicy nie mogą prowadzić do odmowy wymeldowania z dotychczasowego lokalu. Organ odwoławczy nie przychylił się do wniosku M.S. o przeprowadzenie dowodu z zeznań stron postępowania. M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 1 kwietnia 2022r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że istniały przesłanki do wymeldowania skarżącej, gdy opuszczenie przez nią lokalu nr [...] przy ul. [...] nie nosiło cech trwałości i dobrowolności, b) art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie ma znaczenia okoliczność okazjonalnego przebywania skarżącej w lokalu nr [...] przy ul. [...] oraz interesowania się nim, c) art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zasadnicze znaczenie ma faktyczne opuszczenie lokalu przez skarżącą, bez zbadania przesłanki trwałości i dobrowolności, 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, b) art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, c) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie za wiarygodne wyjaśnień wnioskodawcy, d) art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, 3) błędne przyjęcie, że skarżąca nie odwiedza lokalu, w sytuacji gdy po wymianie zamków, nie otrzymała od wnioskodawcy kluczy do lokalu. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła, że choć od kilku lat nie mieszka w lokalu przy ul. [...], to nie jest równoznaczne z trwałym jego opuszczeniem. Świadczy o tym fakt okazjonalnego odwiedzania lokalu, oraz wola powrotu do tego miejsca. Z lokalem tym wiąże swoje centrum życiowe od najmłodszych lat i chce tam wrócić. Postępowanie dowodowe ograniczyło się do przesłuchania wnioskodawcy -P. W. oraz wyjaśnień skarżącej złożonych drogą elektroniczną. Organ nie wykazał, iż opuszczenie lokalu miało charakter trwały, a ze zgromadzonych dowodów wynika jedynie, że skarżąca ciągle traktuje sporny lokal jako jej miejsce stałego pobytu. Skarżąca nie utrzymuje trwałych więzi z miejscem w którym obecnie mieszka i nie ma tam znajomych. Przebywanie w innym miejscu zamieszkania, związane z sytuacją rodzinną, nie stanowi przeszkody dla posiadania miejsca stałego pobytu w lokalu, będącym przedmiotem sprawy. Dowody nie świadczą o tym, że skarżąca w sposób trwały i definitywny zerwała więzi z lokalem, że zaistniały podstawy do wymeldowania jej z miejsca pobytu stałego. Obowiązkiem organu drugiej instancji była nie tylko ocena prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Wymogom tym Wojewoda Mazowiecki nie sprostał. Nie ustalono sytuacji życiowej skarżącej, tj. czy traktuje sporny lokal jako swoje centrum życiowe, czy też zerwała trwale więzi z miejscem zameldowania stałego i przeniosła je do obecnie zajmowanego lokalu. Fakt, że toczy się postępowanie rozwodowe [...], w którym P.W. będzie zeznawał jako świadek, powinien być brany pod uwagę przy ocenie jego wyjaśnień. Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie wyjaśnia, ani przyjętej przez organ oceny dowodów, ani też kwestii dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu przez skarżącą. Okoliczności związane z przesłanką podmiotową, dotyczącą trwałości i dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu nie zostały ustalone i ocenione. Rozstrzygniecie oparto na stwierdzeniu, że skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu, bez dokonania analizy wszystkich okoliczności faktycznych, w tym co do miejsca urządzenia nowego, stałego centrum życiowego oraz co do podjętych działań prawnych w celu przywrócenia prawa do posiadania lokalu. Konieczne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie jest słuszne, a tym samym skarga jest niezasadna. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony został w art. 24 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Z kolei z art. 33 ust. 1 ww. ustawy wynika, że obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Jeśli tego nie uczyni, ustawodawca przewidział możliwość wymeldowania takiego obywatela w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (tj. właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (tj. dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności zdefiniowane zostało pojęcie "pobytu stałego". Jest to zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przebywanie takie oznacza, że pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej. Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. M. S. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] od około 2004 roku. Potwierdziły to wyjaśnienia obu stron postępowania, które w tym zakresie były zgodne. Skarżąca potwierdziła, że wyprowadziła się z lokalu wiele lat temu, nie pozostawiła w nim rzeczy osobistych, aktualnie nie posiada do niego dostępu. Natomiast późniejsze okazjonalne wizyty w miejscu pobytu stałego były niewystarczające do stwierdzenia, iż jest to nadal jej centrum życiowe. W tej sprawie zaszły przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ma charakter czysto ewidencyjny i służy wyłącznie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Dla przyjęcia podstaw uzasadniających wydanie przez organ decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie utrwalił się przy pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Trwała zmiana miejsca pobytu następuje wówczas, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym, nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób dorozumiany, przez zachowanie, które bez wątpliwości wyraża wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (wyroki NSA z 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2224/19, z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 2961/20, z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2915/18, z 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2068/17, CBOSA). Na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana, to jest także wtedy, gdy deklaruje zamiar powrotu do lokalu, jednak z przyczyn obiektywnych zrealizowanie tego zamiaru nie jest możliwe. Bezsporne pozostaje to, że skarżąca od wielu lat zamieszkiwała wraz z rodziną w domu przy ul. [...]. M. S. na poparcie deklarowanego zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek działania, które umożliwiłyby jej ponowne tam zamieszkanie. Wyrażony zamiar powrotu był zatem gołosłowny. Związki emocjonalne z miejscem zameldowania czy utrzymywanie relacji ze znajomymi z okolicy, nie dowodzą zamiaru stałego zamieszkiwania i nie mogą prowadzić do odmowy wymeldowania z dotychczasowego lokalu. Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe wyjaśniło wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia fakty, nie było konieczne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. Wyjaśnienia stron są zbieżne w zakresie zasadniczych faktów decydujących o rozstrzygnięciu sprawy (wieloletni okres niezamieszkiwania przez skarżącą w miejscu stałego zameldowania i brak działań w kierunku powrotu). Nie sposób w tych okolicznościach uznać, aby opuszczenie przez skarżącą rzeczonego lokalu nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. Brak tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, połączony ze sprzeciwem właściciela na powrót, wskazuje na obiektywną niemożność powrotu do lokalu. Powyższe oznacza, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Z treści tego przepisu wynika, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym (subsydiarnym), pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r. sygn. akt I GSK 1277/18). Zdaniem Sądu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje rozpad małżeństwa skarżącej oraz stosunek do tego właściciela lokalu, jak też jego rola procesowa w sprawie rozwodowej. Wszelkie te okoliczności mają w istocie wtórny charakter i w żadnym razie nie podważają tego, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, lecz co najwyżej uzasadniają fakt, że może chcieć do tego miejsca w przyszłości powrócić. Argumentacja skarżącej stanowi w istocie polemikę z racjonalną oceną organu i nie może doprowadzić do skutecznego zarzucenia naruszenia art. 7, art. 77 § 1, czy art. 80 K.p.a. Organ zebrał wystarczający materiał dowodowy oraz ocenił go, czyniąc na jego podstawie wnioski zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Rozważył przy tym – wbrew zarzutom skargi, jej stanowisko. Brak było podstaw do przeprowadzenia powoływanych dowodów. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.