II SAB/Gl 19/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie samowoli budowlanej 1) umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do wydania aktu w sprawie samowolnej budowy garażu i baraku na działce nr 1 przy ul. [...] w K.; 2) stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. dopuścił się bezczynności; 3) stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz A.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z dnia 6 kwietnia 2020 r. skarżący A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w sprawie o sygnaturze [...]. Zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wniósł o wyznaczenie organowi terminu załatwienia sprawy oraz o stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił przyczyny zwłoki wskazując na wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprzeciwu od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Stwierdził, że w tej sytuacji obecna skarga skarżącego "co najmniej dziwi". W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2020 r. skarżący dodatkowo wniósł o zwrot kosztów postępowania. Ponadto stwierdził, że jego sprzeciw od decyzji z dnia [...] r. nie ma wpływu na toczące się postępowanie, a jego rozstrzygnięcie i tak nastąpiło w dniu [...] r. Z akt sprawy wynika m.in., że z inicjatywy skarżącego organ w [...] r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy garażu i baraku położonych na działce 1 przy ul. [...] w K. Decyzją z dnia [...] r. organ umorzył postępowanie w sprawie. Na skutek odwołania skarżącego, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ponownie umorzył postępowanie. Rozpoznając odwołanie skarżącego od tej decyzji, organ wojewódzki decyzją z dnia [...] r. po raz kolejny uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Od tej ostatniej decyzji skarżący wniósł sprzeciw do tutejszego Sądu, który to sprzeciw prawomocnym wyrokiem z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1514/19, został oddalony. W dniu 23 marca 2020 r. skarżący wniósł ponaglenie na bezczynność organu I instancji. Decyzją z dnia [...] r., a więc już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, organ I instancji po raz kolejny umorzył postępowanie w sprawie przedmiotowej samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż postępowanie częściowo stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast treść art. 149 § 1a p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do jednoczesnej oceny, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. wynika zatem, że nakaz wydania określonego aktu lub dokonania czynności możliwy jest, gdy organ nie rozstrzygnął toczącej się przed nim sprawy. Celem skargi na bezczynność jest bowiem zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy nie podjął innej stosownej czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd zatem bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Istotą żądania dochodzonego w skardze na bezczynność jest zobowiązanie organu przez sąd administracyjny do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie. Powyższe oznacza, że ewentualne zobowiązanie organu do wydania aktu jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ nie zakończył toczącej się przed nim sprawy. Nie można jednak zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, choćby nawet organ naruszył przy tym terminy określone w przepisach k.p.a., przewidziane dla załatwiania spraw. Przy rozpatrywaniu skargi na bezczynność organu sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi (por. wyrok NSA z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt I OSK 4392/18). Mając więc na uwadze wydanie decyzji przez organ I instancji w dniu [...] r., a więc po wniesieniu skargi, jednakże przed wydaniem wyroku, niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jako bezprzedmiotowe. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w kontrolowanej sprawie wydanie decyzji nie zwalnia Sądu z oceny zaistnienia stanu bezczynności w prowadzonym postępowaniu, ani określenia czy bezczynność ta miała bądź nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że pomimo, iż postępowanie administracyjne zostało pierwotnie wszczęte już w [...] r., to na obecnym etapie tego postępowania termin załatwienia sprawy należało liczyć od zwrotu akt przez organ odwoławczy po wydaniu ostatniej decyzji kasatoryjnej z dnia [...] r., co miało miejsce w dniu [...] r. Wskazać też należy, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jakkolwiek stan epidemii obowiązuje na obszarze kraju od dnia 20 marca 2020 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 z późn. zm.), to jednak wskazany wyżej przepis ustawy wszedł w życie w dniu 31 marca 2020 r. Zatem z tym dniem wstrzymaniu uległ bieg terminu do załatwienia sprawy. Na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875), art. 15zzs został uchylony. Zmiana ta weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r. Jednakże na mocy art. 68 ust. 7 ostatnio wymienionej ustawy, terminy biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Oznacza to, że ustanie przyczyny powodującej zawieszenie biegu terminu nastąpiło dnia 23 maja 2020 r. Dodatkowo zauważyć należy, że zgodnie z art. 15zzs ust. 10 pkt 1 powołanej ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie stosowało się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Powyższe w niczym nie zmienia jednak faktu, że organ w okresie od [...] listopada 2019 r. co najmniej do dnia [...] marca 2020 r. pozostawał w bezczynności w załatwieniu sprawy. Bezspornym jest więc, że załatwienie sprawy nastąpiło z naruszeniem art. 35 w zw. z art. 12 k.p.a. Tym samym obowiązkiem Sądu stało się wydanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie przez organ sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Kolejny przepis, tj. art. 36 § 1 k.p.a. obliguje organ administracji publicznej do zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, podania przyczyny zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. W myśl art. 36 § 2 k.p.a., ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Dla uznania bezczynności nie ma przy tym znaczenia to, z jakiego powodu bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca. O ile Sąd nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ pozostawał bezczynny, o tyle przedstawione okoliczności nie uzasadniają przypisania organowi rażącego naruszenia prawa w tej bezczynności. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Jak bowiem wyżej wywiedziono, okres bezczynności organu trwał co najwyżej 4 miesiące i brak jest przy tym argumentów do stwierdzenia, aby sposób procedowania i niezałatwienie sprawy w terminie były skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego. Dodać wypadnie, że podnoszona w toku postępowania kwestia wniosku o jego zawieszenie, jak również sprzeciw skarżącego od decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r., pozostawały bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 1), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 2) oraz na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 3). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl