I SA/Wa 439/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnych usług opiekuńczych oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnych usług opiekuńczych. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wójt Gminy R. decyzją z [...] listopada 2019 r. odmówił przyznania Z. L. nieodpłatnych usług opiekuńczych, uznając, że dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawcy ([...] zł) przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę 1056 zł, określoną w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji powołał ponadto uchwałę Rady Gminy [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Zgodnie z § 4 pkt 2 tej uchwały nieodpłatne usługi opiekuńcze przyznawane są osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby w rodzinie, tj. kwoty 528 zł. Zdaniem organu pierwszej instancji w rodzinie wnioskodawcy nie zaistniały ponadto przesłanki określone w § 5 ust. 2 uchwały, który przewiduje całkowite zwolnienie z odpłatności za usługi opiekuńcze. Z. L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że samorządy winny przyznawać tego rodzaju pomoc poza prawem, zwłaszcza jeżeli przemawiają za tym takie przesłanki jak starość, wieloletnie choroby i inwalidztwo stałe. Wszystkie urzędy gmin w kraju (GOPS) otrzymały w 2019 r. wsparcie w kwocie 30 000 000 zł i powinny taką pomoc udzielać, zamiast wydawać decyzje odmowne. Skarżący zwrócił uwagę na dotykające go dolegliwości zdrowotne i na wydatki w postaci zakupu artykułów chemicznych i konsumpcyjnych, utrzymania samochodu, zakupu węgla, drzewa i lekarstw, ponoszenia opłat za gaz, wodę, benzynę, które znacznie obciążają budżet gospodarstwa i nie wystarczają na realizację bieżących potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że z aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że Z. L. (lat [...]) prowadzi gospodarstwo domowe z żoną (lat [...]). Małżonkowie mieszkają w domu jednorodzinnym i są osobami niepełnosprawnymi. Skarżący ma orzeczony na stałe znaczny stopień niepełnosprawności, natomiast jego żona dysponuje wydanym na stałe orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dolegliwości zdrowotne małżonków generują znaczne koszty leczenia. Z załączonych do akt sprawy faktur za leki wynika, że wydatki na ten cel wyniosły w sierpniu 2019 r. - 299,95 zł, natomiast we wrześniu 2019 r. - 490,45 zł. Źródłem utrzymania gospodarstwa są świadczenia emerytalne strony i jego żony. Łączny dochód wynosi [...] zł, przy ustawowym kryterium wynoszącym 1056 zł. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu twierdzeń Kolegium zaznaczyło, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i jest to jedna z podstawowych zasad przedstawionych w art. 6 kpa, nazywana zasadą praworządności. W tym przepisie ustawodawca w sposób jednoznaczny przedstawia swoją wolę, nie zezwalając na podejmowanie decyzji, także tych dotyczących pomocy społecznej, bez podstaw prawnych, a więc w taki sposób, jak domaga się tego strona w złożonym odwołaniu. Taka praktyka, poza faktem naruszania prawa, rodziłaby też niekorzystne konsekwencje w postaci niekontrolowanego rozdziału środków finansowych, będących w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej. Organ zaznaczył, że pomoc winna docierać przede wszystkim do osób najuboższych, a więc tych, którzy nie posiadają środków na życie i chcą zaspokoić swoje potrzeby w najbardziej podstawowym zakresie. Tym samym Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Zawiera ono wszystkie najważniejsze aspekty, które legły u jego podstaw. Wynika z nich jednoznacznie, że strona nie może domagać się nieodpłatnych usług opiekuńczych, ponieważ dochody gospodarstwa przekraczają kryterium ustawowe, a ponadto nie są spełnione przesłanki, o których mowa w § 5 ust. 2 ww. uchwały Rady Gminy R.. Z. L. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie zarzucając w szczególności nieprawidłowości w działaniu organów. W piśmie z [...] listopada 2020 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosząc, że Z. L., podobnie jak w złożonym odwołaniu, stoi na stanowisku, że samorządy powinny przyznawać wnioskowaną pomoc zwłaszcza w sytuacjach, w których przemawiają za tym takie przesłanki jak dolegliwości zdrowotne, podeszły wiek, ciężka sytuacja finansowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1-5 tej ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Zaś rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (ust. 6). W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Miasta [...] wydała uchwałę z [...] stycznia 2019r. r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze w tym specjalistyczne, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty oraz trybu ich pobierania. Stosownie do § 4 pkt. 2 uchwały usługi opiekuńcze przysługują nieodpłatnie osobom , których dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby w rodzinie o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. kwoty 528 zł. Prawidłowo organy wskazały, że w przypadku wnioskodawców ich łączne świadczenia emerytalne zamykają się w kwocie [...] zł, a kwota ta istotnie przekracza sumę [...] zł jako kryterium dochodowego dla rodziny. Trafnie zatem organy uznały, że ze względu na wysokość dochodu skarżącego i jego małżonki nie przysługują im nieodpłatne usługi opiekuńcze. Ponoszone przez Skarżącego okoliczności w celu uzasadnienia wnioskowanej przez niego pomocy, pomimo ich zrozumienia przez sąd, nie mogę mieć znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Stanowią bowiem postulaty otoczenia osób w podeszłym wieku właściwą i adekwatną do ich potrzeb opieką, która jednakże z obiektywnych przyczyn finansowych nie może być w praktyce w pełni realizowana. W ocenie Sądu, organy działając w granicach obowiązującego prawa, w sposób prawidłowy uzasadniły zatem przyczyny odmowy przyznania usług nieodpłatnie. Należy także podkreślić, że dochody Skarżącego i jego żony, na tle sytuacji zdecydowanej większości osób korzystających z pomocy społecznej, są relatywnie dobre i uzasadniają wydanie zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, uzasadnienie decyzji jest logiczne i wyczerpujące. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.