II OSK 2711/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1948/19 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] UZASADNIENIE Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1948/19 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. M. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nakazana rozbiórka spornego lokalu powoduje powstanie znacznych kosztów po stronie inwestora. Koszty mogą się okazać całkowicie bezzasadne, szczególnie w obliczu podnoszonych w niniejszej sprawie zarzutów, a także innych wyroków zapadłych w podobnych sprawach jak chociażby cytowany wyżej wyrok NSA z dnia 8 października 2019 r. w sprawie II OSK 2783/17. Skarżący podkreślił, że przedmiotowy obiekt nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia ani życia a także dla ogólnego bezpieczeństwa, co zostało stwierdzone przez organ dokonujący oględzin. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSA i wsa 2007/4/77). W związku z tym NSA posiada kompetencję do rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na etapie po wniesieniu skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Z powyższego wynika, że skarżący uzasadniając konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powinien wskazać na możliwość wystąpienia w stosunku do jego osoby okoliczności kwalifikowanych jako znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki w związku z doprowadzeniem do wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Wskazać także należy na prezentowane w orzecznictwie stanowisko wskazujące, że skarżący jest zobligowany do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może wówczas sięgać do informacji wynikających z akt sprawy, nie może jednak zastępować strony w poszukiwaniu racji przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że nakazana rozbiórka spornego lokalu powoduje powstanie znacznych kosztów po stronie inwestora, które mogą się okazać całkowicie bezzasadne, szczególnie w obliczu podnoszonych w niniejszej sprawie zarzutów. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego powyższa argumentacja nie przemawia za zasadnością złożonego wniosku. Jednakże mając na uwadze treść zażalenia skarżącego od postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2019 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji i podniesione w tym zażaleniu okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazane okoliczności, należy wziąć pod uwagę z urzędu. Zaznaczyć trzeba, że zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 11 grudnia 2019 r. zostało odrzucone postanowieniem tego Sądu z dnia 8 lipca 2020 r. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych i fiskalnych zażalenia. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. akt II OZ 976/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 8 lipca 2020 r. Z uwagi na odrzucenie zażalenia argumentacja podniesiona w tym zażaleniu nie była przedmiotem merytorycznej oceny sądu administracyjnego. Podkreślenia jednak wymaga, że dokument procesowy w postaci zażalenia złożono w tej samej sprawie sądowej, zatem możliwe jest oparcie na argumentacji tam zawartej odnoszącej się do przesłanek wstrzymania wykonania podczas rozpoznawania wniosku złożonego wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu powyższego zażalenia skarżący podniósł, że w kontenerze prowadzony jest punkt gastronomiczny a jego likwidacja oprócz nakładów niezbędnych do usunięcia pawilonu, doprowadzi do uniemożliwienia prowadzenia stronie działalności gospodarczej. Koszt likwidacji obiektu wraz z doprowadzeniem zajmowanego terenu do stanu sprzed jego posadowienia wynosi nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Wiąże się to z uprzątnięciem kontenera, zabezpieczeniem znajdujących się w nim ruchomości, koszty rozbiórki, transportu oraz magazynowania. Ponadto pozostaje kwestia niemożności prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Każdy dzień przestoju w prowadzeniu biznesu powoduje stratę w postaci nieuzyskanych korzyści, które zwyczajowo skarżący uzyskiwał korzystając z obiektu. Ponadto brak wstrzymania wykonalności decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu, prowadzi do sytuacji w której przed prawomocnym zakończeniem postępowania skarżący będzie musiał usunąć obiekt, bez ostatecznego potwierdzenia zasadności takiej decyzji. Mając powyższe argumenty na uwadze i uwzględniając charakter sprawy oraz przedmiot decyzji administracyjnej, którego skarga dotyczy, stwierdzić trzeba, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie jest żądanie wstrzymania wykonania decyzji nakazującej skarżącemu rozbiórkę pawilonu handlowego, który służy do prowadzonej działalności gospodarczej. Judykatura na tle problematyki wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wypracowała pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej może okazać się, że nie było podstaw do nakazania rozbiórki, wobec czego może powstać kwestia przywrócenia stanu poprzedniego, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2012r., sygn. akt II OSK 2755/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2013r., sygn. akt II OSK 29/13, orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.p). Ponadto rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013r., sygn. akt II OSK 779/12, orzeczenie dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.p). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.