I C 1518/23
Common courts2025-04-04
Case number
I C 1518/23
Judgment date
2025-04-04
Type
SENTENCE
Judges
Łucja Oleksy-Miszczyk (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt:I C 1518/23</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p> Dnia 4 kwietnia 2025 roku</p>
<p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie:</p>
<table>
<colgroup>
<col width="186"/>
<col width="525"/>
</colgroup>
<tr>
<td>
<p>Przewodniczący:</p>
</td>
<td>
<p>SSO Łucja Oleksy-Miszczyk</p>
</td>
</tr>
<tr>
<td> </td>
<td> </td>
</tr>
</table>
<p>po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 roku w Gliwicach</p>
<p>na posiedzeniu niejawnym</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">B. C. (1)</span>, <span class="anon-block">B. C. (2)</span>
</p>
<p>przeciwko Syndykowi masy upadłości <span class="anon-block">(...)</span> w upadłości z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>
</p>
<p>o ustalenie</p>
<p>1.
ustala, że umowa kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block"> (...)</span> indeksowanego do waluty obcej zawarta w dniu 20 września 2006 roku pomiędzy powodami <span class="anon-block">B. C. (1)</span> i <span class="anon-block">B. C. (2)</span>, a <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, jest nieważna;</p>
<p>2.
tytułem kosztów procesu zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 6.434,- (sześć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku.</p>
<p>SSO Łucja Oleksy-Miszczyk</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygnatura akt I C 1518/23</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powodowie <span class="anon-block">B. C. (2)</span> i <span class="anon-block">B. C. (1)</span> wnieśli o ustalenie, że umowa kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block"> (...)</span> indeksowanego do waluty obcej zawarta w dniu 20 września 2006 roku pomiędzy powodami a <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> – <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, którego następcą prawnym jest <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> jest w całości nieważna. Uzasadniając żądanie powodowie powoływali się na zawarcie w umowie postanowień abuzywnych, które to postanowienia prowadzą do jej nieważności.</p>
<p>W odpowiedzi na pozew Syndyk masy upadłości <span class="anon-block">(...)</span> wniósł o zawieszenie w całości postepowania do czasu prawomocnego wyczerpania trybu związanego z ustaleniem listy wierzytelności w postepowaniu upadłościowym <span class="anon-block">(...)</span> wskazując, iż roszczenie powodów o ustalenie nieważności umowy kredytowej dotyczy i ma wpływ na masę upadłości <span class="anon-block">(...)</span> w upadłości oraz zaspokojenie wierzycieli i wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując roszczenia strony powodowej co do zasady jak i co do wysokości (odpowiedź na pozew k. 112 i nast.). Podniósł, że umowa nie pozostaje w sprzeczności z prawem, a jej postanowienia były indywidualnie uzgodnione i nie naruszają interesów konsumenta; kwestionowane przez powodów klauzule jako precyzyjne i jednoznaczne oraz zgodne z powołanymi przepisami nie stanowią niedozwolonych postanowień umownych, a nawet w wypadku takiego uznania – istnieje możliwość dalszego obowiązywania umowy. Nadto wskazał, że powodowie nie mają interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 7 października 2024 roku (k.270) Sąd oddalił wnioski syndyka o zawieszenie postępowania i przekazanie sprawy.</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Sąd ustalił co następuje:</strong>
</p>
<p>Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy W Warszawie Wydział XVIII Gospodarczy<span class="anon-block">(...)</span> postanowieniem z dnia 20 lipca 2023 roku ogłosił upadłości <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span>.(bezsporne))</p>
<p>Powodowie poszukiwali środków na zakup domu. W tym celu skorzystali z usług pośrednika finansowego, który zaproponował im ofertę kredytu powiązanego z CHF, jako najkorzystniejszą. Wszystkie spotkania odbyły się poza siedzibą pozwanego banku, również podpisanie umowy. Zapewniano powodów, że frank szwajcarski jest walutą stabilną. Dodatkowo poinformowano powodów, że wszystkie rozliczenia będą dokonywane w PLN, z uwzględnieniem przeliczenia na CHF. Powodowie rozumieli, że wysokość rat i zadłużenia będzie uzależniona od kursu CHF. Postanowienia dotyczące sposobu indeksacji i zastosowanych do niej kursów waluty, a także postanowienia dotyczące wypłaty (uruchomienia) kredytu i sposobu jego spłaty nie były uzgadniane indywidualnie. Zasady dokonywania przeliczeń wartości wyrażonych w złotych na CHF oraz wartości wyrażonych w CHF na PLN przy zawieraniu umowy nie zostały dostatecznie wyjaśnione. W dniu podpisania umowy powodowie zapoznali się z jej treścią, jednak nie zadawali pytań i nie zwracali się o dodatkowe wyjaśnienia. Powodowie do dnia dzisiejszego dokonują wpłat w PLN. Kredytowana nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej (zeznania powodów na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 roku k292v-294).</p>
<p>Dnia 11 sierpnia 2006 roku powodowie podpisali wniosek kredytowy, z którego wynika, że ubiegali się o kredyt w wysokości 166.262,43 zł, indeksowany kursem CHF, rozłożony na 420 miesięcy (k.138 i nast.)</p>
<p>W dniu 20 września 2006 roku pomiędzy powodami, a <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> - <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> zawarta została umowa kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block"> (...)</span> indeksowanego do CHF (umowa k.40 i nast.). Umowa została sporządzona na wzorcu w dniu 14 września 2006 roku. Na mocy tej umowy bank zobowiązał się do udzielenia powodom kredytu w kwocie 166.358,59 zł indeksowanego kursem CHF na warunkach określonych w niniejszej umowie kredytowej oraz regulaminie do umowy kredytu hipotecznego, stanowiącego integralną część umowy. (§ 1 ust. 1).</p>
<p>Spłata kredytu miała następować w 360 miesięcznych ratach równych kapitałowo – odsetkowych (§ 1 ust. 2).</p>
<p>Kredyt przeznaczony był na:</p>
<p>- w wysokości 140.000 zł na pokrycie części ceny nabycia nieruchomości opisanej w § 8 ust. 1 umowy kredytowej na rachunek zbywcy;-</p>
<p>- w wysokości 20.000 zł na pokrycie części kosztów remontu domu mieszkalnego na nieruchomości opisanej w § 8 ust. 1 umowy kredytowej na rachunek kredytobiorcy;</p>
<p>- w wysokości 1.152 zł na uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego;</p>
<p>- w wysokości 1.663,59 zł na uiszczenie składki ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości;</p>
<p>- w wysokości 3.328 zł na pokrycie składek ubezpieczeniowych, o których mowa w ust. 4;</p>
<p>- w wysokości 215 zł na pokrycie kosztów z tytułu ustanowienia hipoteki; (§ 1 ust.3).</p>
<p>Zgodnie z umową kredyt określony w § 1 ust. 1 bank wypłaca bezgotówkowo w transzach na rachunki podmiotów wskazanych we wniosku o wypłatę, o ile nie jest to sprzeczne z postanowieniami umowy - w terminach i wysokościach określonych w umowie kredytowej. (§ 2 ust.1) W dniu wypłaty kredytu lub każdej transzy kwota wypłaconych środków będzie przeliczana na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych – obowiązującego w dniu uruchomienia środków (§ 2 ust. 2).</p>
<p>Spłata wszystkich zobowiązań z tytułu umowy miała być dokonywana w złotych na rachunek pomocniczy określony w każdorazowym harmonogramie spłat kredytu (§ 4 ust.1). Wysokość zobowiązania była ustalana jako równowartość wymaganej spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej – po jej przeliczeniu według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej tabeli kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut obcych do waluty wyrażonej w umowie – obowiązującego w dniu spłaty (§ 4 ust.2).</p>
<p>W § 4 ust. 3 umowy kredytobiorcy oświadczyli, że są świadomi ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego, w całym okresie kredytowania i akceptują to ryzyko.</p>
<p>Oprocentowanie kredytu było zmienne i na dzień sporządzenia umowy wynosiło 3,04% w skali roku i składała się na nie suma obowiązującej stawki DBF i stałej marży banku, która wynosiła 1,65 % (§ 6 ust.1).</p>
<p>W regulaminie kredytu hipotecznego <span class="anon-block">(...)</span>(k.45 i nat.) § 2 zdefiniowana została bankowa tabela kursów walut dla kredytów dewizowych oraz indeksowanych kursem walut, zwana tabelą kursów- jako sporządzana przez merytoryczną komórkę banku na podstawie kursów obowiązujących na rynku międzybankowym w chwili sporządzania tabeli i po ogłoszeniu kursów średnich przez NBP; tabela sporządzana jest o godz. 16.00 każdego dnia roboczego i obowiązuje przez cały następny dzień roboczy.</p>
<p>Spłata następowała bezgotówkowo na rachunek wskazany w aktualnym harmonogramie spłat kredytu (§ 19 ust.3 regulaminu). W przypadku kredytu indeksowanego w walucie obcej kwota raty spłaty obliczona jest według kursu sprzedaży dewiz obowiązującym w banku na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów z dnia wpływu środków (§ 19 ust.5)</p>
<p>W przypadku kredytu indeksowanego do obcej waluty prowizja za wcześniejszą spłatę przeliczona jest według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (§ 21 ust.5).</p>
<p>Zgodnie z § 30 regulaminu kredyt mógł zostać przewalutowany na wniosek kredytobiorcy, przy spełnieniu warunków tam wskazanych. Przewalutowanie następowało według kursów, z zastrzeżeniem ust. 5: a) kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obca; b)sprzedaży dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów w przypadku zmiany waluty z waluty obcej na PLN.</p>
<p>W przypadku kredytu w walucie obcej prowizja za przewalutowanie przeliczana była według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej w banku tabeli kursów z dnia dokonania przewalutowania (§30 ust.9).</p>
<p>Umowa była dwukrotnie aneksowana (aneks nr z dnia 2 kwietnia 2010 roku k.132-134, <span class="anon-block">aneks nr (...)</span> z dnia 14 września 2010 roku k.135-136). W związku zawarciem aneksu do umowy powodowie podpisali Oświadczenie (k.147-148) o ponoszeniu ryzyka walutowego i /lub zmiennej stopy oprocentowania w związku z podpisaniem aneksu, w którym oświadczyli, ze zostali poinformowani , iż w okresie obowiązywania aneksu może nastąpić w zależności od wahań kursu polskiego złotego oraz CHF/USD/EURO podwyższenie kwoty kredytu hipotecznego, a w konsekwencji całkowitego kosztu kredytu hipotecznego. Oświadczyli że są świadomi ryzyka wynikającego ze zmiennego oprocentowania, w całym okresie kredytowania i akceptują to ryzyko. Nadto potwierdzili otrzymanie rzetelnej i pełnej informacji o kosztach obsługi kredytu hipotecznego w przypadku zmiany kursu waluty.</p>
<p>Pismem z dnia 2 czerwca 2023 roku (k.70 i nast.) powodowie wezwali bank do zwrotu nienależnie uiszczonych rat uiszczonych na podstawie nieważnej umowy. Pozwany nie uwzględnił reklamacji powodów (pismo z dnia 1 lipca 2023 roku k.76 i nast.)</p>
<p>Opisany wyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dokumenty, a także zeznania powodów. O ile jednak wnioski wnikające z dowodów są spójne o tyle zeznania powodów budzą wątpliwości co do swojej wiarygodności. z tym zastrzeżeniem, że sąd nie dał wiary powodom, co do ich nieświadomości odnośnie ryzyka walutowego. Wiedza o zmienności kursów waluty jest zresztą w polskich realiach rynkowych wiedzą powszechną, a z zeznań kredytobiorców wynika, iż wiedzę tę posiadali, lecz zakładali, że ryzyko z tym związane nie jest znaczne.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>Sporna umowa ma charakter umowy indeksowanej do waluty obcej, co oznacza, że wysokość kapitału w chwili zawarcia umowy określona jest w złotych, a przeliczenie na walutę obcą następuje w chwili wypłaty środków, a więc czasem w terminie odległym od dnia zawarcia umowy. Wysokość kapitału jaki pozostaje do spłaty nie jest więc z góry znana ani w walucie indeksacji ani w PLN.</p>
<p>Świadczenie banku wypłacone było przy dokonaniu przeliczenia kwoty wyrażonej w złotych na CHF wedle kursu kupna stosowanego przez bank. Ustalony ostatecznie w ten sposób kapitał miał być spłacany w ratach kapitałowo odsetkowych, przy czym dokonywano powtórnego przeliczenia wysokości raty na PLN, tym razem wedle kursu sprzedaży ustalanego przez bank.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art.69 ust. 1 Prawa bankowego</a> przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy kwotę środków pieniężnych a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.</p>
<p>Za zasadny w tej sytuacji Sąd uznał zarzut dotyczący przyjętej w umowie klauzuli przeliczeniowej tj. oparcie jej na własnych kursach kupna i sprzedaży CHF, określanych dowolnie przez bank w tabelach kursów, skutkiem czego umowa na skutek indeksacji nie zawierała określenia głównego świadczenia kredytobiorcy, a konkretnie nie określała kapitału kredytu. Jednocześnie na skutek zastosowania ponownego przeliczenia rat na PLN, znowu przy zastosowaniu kursów (tym razem kursów sprzedaży) dowolnie ustalanych przez bank, nie określała również w sposób jednoznaczny sposobu wyliczenia rat kapitałowo – odsetkowych .</p>
<p>Zgodnie z art. 3 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich warunki umowy, które nie były indywidualnie uzgadniane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikająca z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeżeli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Zgodnie z art. 4 ust 2 dyrektywy ocenia nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.</p>
<p>Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> k.c.</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Jeżeli postanowienie umowy nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3).</p>
<p>Klauzula przeliczeniowa wpływająca bezpośrednio na wysokość świadczeń kredytobiorców stanowiła element określający wysokość tych świadczeń. Biorąc pod uwagę, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69)">art. 69 prawa bankowego</a> jako elementy przedmiotowo istotne umowy kredytu wskazuje obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami stwierdzić należy, że klauzula ta wprost określała świadczenie główne kredytobiorców.</p>
<p>Możliwość uznania postanowień umownych za niedozwolone w pierwszej kolejności wymaga ich zakwalifikowania albo jako postanowień, które nie określają głównych świadczeń stron, albo jako postanowień określających główne świadczenia stron (w tym cenę lub wynagrodzenie), które nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W niniejszej sprawie postanowienia umowy, odwołujące się do bliżej nieokreślonych kursów obowiązujących w banku począwszy od uruchomienia kredytu, poprzez okres spłat poszczególnych rat nie określały stałego i jednoznacznego, obiektywnie weryfikowalnego kryterium przeliczeniowego stanowiły scedowanie na rzecz banku prawa do kształtowania kryteriów przeliczeniowych (kursu waluty obcej w procesie wypłaty kredytu i jego spłaty) w taki sposób, że nie były one ani jasne (transparentne) ani zrozumiałe dla konsumenta. Tym samym postanowienie umowne określające główne świadczenie stron w postaci obowiązku zwrotu kredytu i uiszczenia odsetek nie było jednoznacznie określone w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 4;art. 4 ust. 2)">art.4 ust. 2</a> Dyrektywy 93/13 z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.</p>
<p>Otwiera to drogę do oceny kwestionowanych postanowień umownych pod kątem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 1 zd. 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 zd.1 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 3;art. 3 ust. 1)">art. 3 ust.1</a> Dyrektywy 93/13, który stanowi, że warunki umowy mogą być uznane za nieuczciwe, jeżeli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.</p>
<p>Dobre obyczaje to także normy postępowania polecające nienadużywanie w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem przez działanie wbrew dobrym obyczajom należy rozumieć wprowadzenie do wzorca klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową stron, zaś rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję na jego niekorzyść praw i obowiązków wynikających z umowy (tak m.in. SN w wyrokach: z 19 marca 2007 r., III SK 21/06, z 29 sierpnia 2013r., I CSK 660/12 i z 13 sierpnia 2015 r., I CSK 611/14).</p>
<p>Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem braku równowagi stron (wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15). Klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej w istocie wysokości jego zobowiązania, jest klauzulą niedozwoloną.(wyrok SN z 4.04.2019r. III CSK 159/17). Taki też wniosek przyjął TSUE w wyroku C 26/13 (Kasler) pkt 2: Artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku warunku umownego takiego jak ten rozpatrywany w postępowaniu głównym wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko, by dany warunek był zrozumiały dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak by rzeczony konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne.</p>
<p>Podsumowując - ponieważ treść kwestionowanych postanowień umowy umożliwia pozwanemu jednostronne kształtowanie sytuacji konsumenta w zakresie wysokości jego zobowiązań wobec banku, zakłócona zostaje równowaga pomiędzy stronami umowy, a takie postanowienie staje się sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz dodatkowo w sposób rażący narusza interesy konsumentów. Zostały więc spełnione wszystkie przesłanki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup>
<!-- -->1</sup> § 1 k.c.</a>, nakazujące uznać to postanowienie za niedozwoloną klauzulę umowną.</p>
<p>Konsekwencją abuzywności postanowień umownych jest brak związania nimi powodów, co determinuje konieczność pominięcia kursów walut obcych ustalanych jednostronnie przez bank. W umowie powstaje zatem luka, powodująca brak możliwości przeliczenia zobowiązania pozwanych do CHF i wysokości zadłużenia w poszczególnych okresach po waloryzacji, jak i powrotnego przeliczenia na złote. Tym samym dochodzi do niemożności określenia zarówno wysokości wykorzystanego kapitału, jak i poszczególnych rat. Ponieważ klauzula indeksacyjna stanowiła przedmiotowo istotny element umowy, stanowiący podstawę do zastosowania oprocentowania stawki referencyjnej dla waluty obcej, co niewątpliwie było głównym celem takiego, jak w przedmiotowej sprawie ukształtowania umowy, pominięcie tej klauzuli prowadzi do wynaturzenia całego stosunku prawnego i definitywnej zmiany charakteru umowy.</p>
<p>Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku brak jest podstaw, aby w miejsce abuzywnych klauzul waloryzacyjnych wprowadzać inny miernik wartości. Dopuszczalność zastąpienia klauzul niedozwolonych zgodnie z orzecznictwem TSUE, ze względu na cel „odstraszający” Dyrektywy 93/13, który w razie naruszenia równowagi stron umowy to stronie słabszej daje możliwości decyzyjne, uzależniona jest od woli konsumenta. W orzeczeniu Kasler (C-26/13) Trybunał dopuścił zastąpienie nieuczciwego warunku dyspozytywnym przepisem krajowym jedynie wówczas, gdy wyeliminowanie nieuczciwego warunku oznacza na mocy prawa krajowego unieważnienie całej umowy (co zdaniem sądu ma miejsce w niniejszej sprawie) oraz kumulatywnie jeżeli unieważnienie to naraża konsumenta na szczególnie niekorzystne konsekwencje (co jak wynika z jednoznacznego stanowiska powodów w niniejszej sprawie nie występuje).</p>
<p>Ponieważ w chwili zawarcia umowy nie obowiązywały przepisy dyspozytywne, które mogłyby znaleźć zastosowanie w miejsce bezskutecznych klauzul abuzywnych nie istnieje możliwość zastąpienia tych klauzul rozwiązaniami wynikającymi z ustawy. Z kolei ponieważ wyeliminowanie wadliwej klauzuli indeksacyjnej całkowicie zmieniłoby charakter umowy stron, a w szczególności charakter świadczenia głównego kredytobiorców, to uznać należało, że nie jest możliwe dalsze jej utrzymanie. Jak wynika z orzeczenia TSUE w sprawie Dziubak (C-260/18: 1) artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego powodu, że ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy.</p>
<p>Ostatecznie zatem - skoro w niniejszej sprawie po wyłączeniu nieuczciwych warunków, ze względu na zmianę charakteru umowy nie jest możliwe jej obowiązywanie, a nie istnieje możliwość ich zastąpienia przepisem dyspozytywnym, należało uznać, że umowa nie może obowiązywać, co skutkowało ustaleniem jej nieważności.</p>
<p>O kosztach postępowania orzeczono w oparciu przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> Na zasądzoną na rzecz powodów kwotę złożyły się opłata od pozwu i koszty zastępstwa procesowego.</p>
<p>SSO Łucja Oleksy-Miszczyk</p>
<p>.</p>
</div>