II SA/Ke 132/20
Administrative courts2020-10-22
Case number
II SA/Ke 132/20
Court
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Judgment date
2020-10-22
Type
Wyrok WSA w Kielcach
Judges
Krzysztof ArmańskiRenata DetkaSylwester Miziołek
Ruling
Oddalono skargę
Judgment text
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych oddala skargę.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej WINB) – po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) z dnia [...] nakładającej na [...] (dalej współwłaściciele) obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 30.09.2019 r. projektu budowlanego zamiennego budynku usługowo-handlowego zlokalizowanego przy ul. [...]na działce o nr ewid. 1451/3 (zwany dalej budynkiem), uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, sporządzonego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane oraz obowiązek wykonania w określonym terminie robót budowlanych polegających na:
- wykonaniu instalacji odgromowej budynku wraz ze szczegółami technicznymi zapisanymi w pkt 9.12.-Instalacja odgromowa przedłożonej oceny technicznej,
- przedłużeniu przewodu dymowego (zgodnie PN-98/B-10425 "Przewody Dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne przy odbiorze") rurą dwuścienną izolowaną termicznie ze stali kwasoodpornej długości 2 m ponad istniejący komin murowany,
- zabezpieczeniu wykonanego przewodu poprzez montaż obejmy, do której należy poprowadzić odciągi stalowe kotwione przez pokrycie do konstrukcji dachu i ścian zewnętrznych budynku,
- wykonaniu dwóch nawiewów powietrza zewnętrznego o przekroju 150 mm w pomieszczeniu, w którym znajduje się piec na drewno,
- zamontowaniu na dole przewodu dymowego drzwiczek rewizyjnych do okresowej kontroli i wybierania sadzy - zgodnie z pkt. 9.10. -Wentylacja przedłożonej oceny technicznej, w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem
- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce:
- nałożył na [...], jako inwestorów i współwłaścicieli przedmiotowego budynku, obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 1.03.2020 r. projektu budowlanego zamiennego ww. budynku usługowo-handlowego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, sporządzonego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane oraz obowiązek wykonania w określonym terminie robót budowlanych polegających na:
- wykonaniu instalacji odgromowej budynku wraz ze szczegółami technicznymi zapisanymi w pkt. 12.6.-Instalacja odgromowa przedłożonej oceny technicznej,
- przedłużeniu przewodu dymowego (zgodnie PN-98/B-10425 "Przewody Dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne przy odbiorze") rurą dwuścienną izolowaną termicznie ze stali kwasoodpornej długości 2 m ponad istniejący komin murowany,
- zabezpieczeniu wykonanego przewodu poprzez montaż obejmy, od której należy poprowadzić odciągi stalowe kotwione przez pokrycie do konstrukcji dachu i ścian zewnętrznych budynku,
- wykonaniu dwóch nawiewów powietrza zewnętrznego o przekroju 150 mm w pomieszczeniu, w którym znajduje się piec na drewno,
- zamontowaniu na dole przewodu dymowego drzwiczek rewizyjnych do okresowej kontroli i wybierania sadzy - według pkt. 9.10. - Wentylacja przedłożonej oceny bieżnej
w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
A. B. wystąpiła do PINB z interwencją dotyczącą przerobienia w sąsiednim ww. budynku przewodu wentylacyjnego na przewód kominowy.
W dniu 12.02.2014 r. przeprowadzono oględziny na działce nr ewid 1451/3 przy ul. [...]stwierdzając, że istnieje tam budynek handlowo-usługowy wykorzystywany jako pizzeria, usytuowany od strony płn.-wsch. przy granicy z działką A. B. nr ewid 1450 oraz od strony południowo wschodniej bezpośrednio przy ulicy. Na działce nr ewid 1450 usytuowane są budynki przylegające w granicy do przedmiotowego budynku. W ścianie granicznej od strony granicy z działką nr ewid 1450 znajduje się trzon kominowy zawierający trzy przewody wentylacyjne oraz jeden przewód dymowy. Na parterze budynku istnieje pomieszczenie baru z wejściem bezpośrednio z ulicy, w którym znajduje się piec do wypieku pizzy, podłączony do przewodu dymowego w trzonie kominowym. Spaliny odprowadzane są z pieca rurą stalową o średnicy około 20 cm do istniejącego kanału kominowego. W pomieszczeniu tym zamontowany jest wyciąg mechaniczny - wentylator. Podczas oględzin [...], dzierżawca ww. budynku, przedłożył protokół z dnia 5 grudnia 2013 r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego, z którego wynika, że przewody kominowe nadają się do użytkowania wraz z zainstalowanymi rządzeniami. Ponadto [...] przedłożył opinię z dnia 16 grudnia 2013 r. sporządzoną przez mistrza kominiarskiego z której wynika, że urządzenie - piec piekarniczy (do pracy) odłączony jest prawidłowo, a ciąg jest dobry. [...] oświadczył, że od grudnia 2013r. jest przy [...], a od listopada 2013 r. zaczął wykonywać w budynku roboty polegające na wykonaniu pieca oraz stolarskie i malarskie. Nie składał w związku z robotami żadnych dokumentów w Starostwie Powiatowym. Organ ustalił, że według ewidencji gruntów współwłaścicielami działki nr ewid 1451/3 na której znajduje się przedmiotowy budynek, są [...].
Z uzyskanych przez PINB dokumentów z ww. Starostwa wynika, że:
- Kierownik Urzędu Rejonowego [...]decyzją z dnia 23.08.1994 r. udzielił [...] pozwolenia na budowę obejmującą wybudowanie budynku handlowo-usługowego z częścią o funkcji gospodarczej i garażem wg projektu indywidualnego na działce nr ewid 1451/1,
- Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...]wydał, po rozpatrzeniu wniosku [...], decyzję z dnia 3 grudnia 2013 r. zatwierdzającą zakład żywienia zbiorowego: [...]w zakresie produkcji i sprzedaży potraw i posiłków przygotowywanych w oparciu o surowce, półprodukty i wyroby gotowe oraz sprzedaży napojów gorących, zimnych bezalkoholowych i alkoholowych.
Mając na uwadze powyższe PINB, działając na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, wydał decyzję z dnia 23 marca 2014 r., nakazującą współwłaścicielom demontaż wyciągu mechanicznego - wentylatora zamontowanego w pomieszczeniu, w którym znajduje się piec do pizzy w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonywanych w ww. lokalu do stanu zgodnego z prawem w terminie do dnia 30 kwietnia 2014 r. Organ I instancji stwierdził, że istnienie wentylatora wyciągowego narusza przepisy warunków technicznych i należy go zlikwidować doprowadzając obiekt do zgodności z prawem. Natomiast co do pieca i przewodu dymowego w kominie organ doszedł o wniosku, na podstawie opinii kominiarskich, że nie ma podstawy do nakazywania przeróbek.
Decyzją z dnia 19 maja 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej WINB), po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji pominął konieczność wyliczenia wymaganej Polską Normą wysokości komina z uwagi na istnienie odległości mniejszej od 10 m od wylotu komina przeszkody w postaci budynku dwukondygnacyjnego na działce stanowiącej własność A. B.
W ponownie prowadzonym postepowaniu PINB przeprowadził w dniu 17 czerwca 2014 r. kolejne oględziny dokonując pomiarów wysokości komina oraz wysokości budynku dwukondygnacyjnego A. B. w okapie oraz w kalenicy. Jednocześnie ustalono datę oddania do użytku ww. budynku – sierpień 1997 r.
Następnie organ I instancji, działając na podstawie przepisu art. 51 ust 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, wydał decyzję z dnia 8 sierpnia 2014 r. nakładającą na współwłaścicieli obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do 28 listopada 2014 r. projektu budowlanego zamiennego ww. budynku, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przy czym projekt ten powinien uwzględniać wymagania określone w Polskiej Normie PN-89/B- :0425 - Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły.
Decyzją z dnia 5 listopada 2014 r. WINB, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na współwłaścicieli obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do 27.02.2015 r. projektu Budowlanego zamiennego przedmiotowego budynku, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, opracowanego zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Wyrokiem z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 7/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], po rozpatrzeniu skargi A. B., uchylił ww. decyzje z dnia z dnia 5 listopada 2014 r. i 8 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu wskazano, że organ powinien dokonać oceny każdego z odstępstw od projektu pod kątem jego istotności. Następnie organ powinien ocenić, które z istotnych odstępstw należy zaakceptować w projekcie budowlanym zamiennym, a które odstępstwa należy usunąć poprzez wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Projekt zamienny winien uwzględniać wszystkie zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, mogą być to jednak jedynie zmiany podlegające w przyszłości zatwierdzeniu w trybie art. 51 pkt 4 Prawa budowlanego. Niewątpliwie postępowanie przeprowadzone przez organy obu instancji nie spełnia tych wymogów. Organy nie dokonały bowiem w decyzji oceny wszystkich odstępstw od projektu pod kątem możliwości ich przyszłego zalegalizowania. Swoje rozważania ograniczyły do odstępstwa polegającego na zmianie kubatury budynku. Nie odniosły się natomiast do podnoszonej przez skarżącą od początku postępowania budowy pieca.
W czasie trwania postępowania przed WSA minął bezskutecznie termin wyznaczony do przedstawienia projektu zamiennego, w związku z czym PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, decyzją z dnia 23 marca 2015 r. nakazał współwłaścicielom doprowadzenie ww. budynku usługowo-handlowego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę pieca do wypieku pizzy, demontaż rury odprowadzającej spaliny do przewodu kominowego z zaślepieniem otworu wlotowego do komina, demontaż prostokątnej kamionkowej nakładki kominowej oraz zasklepienie czapki kominowej.
Decyzją z dnia 12 czerwca 2015 r. WINB, po rozpatrzeniu odwołania [...], uchylił ww. decyzję z dnia 23 marca 2015 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia 3 sierpnia 2015 r. PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, zatwierdził [...] projekt budowlany zamienny ww. budynku usługowo-handlowego.
Decyzją z dnia 18 lutego 2016 r. WINB, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchylił ww. decyzję z dnia 3 sierpnia 2015 i umorzył postępowanie organu I instancji prowadzone w zakresie przepisu art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego – z uwagi na uprzednie uchylenie przez WSA w [...] ww. decyzji z dnia 5 listopada 2014 r. oraz z dnia 8 sierpnia 2014 r. nakładających obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
W dniu 4 kwietnia 2016 r. organ I instancji przeprowadził oględziny na działce nr ewid 1451/3, stwierdzając, że stan obiektu od czasu ostatnich oględzin nie uległ zmianie i w dniu oględzin nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych.
Mając na uwadze powyższe PINB decyzją z dnia 16 maja 2016 r. nałożył na współwłaścicieli obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 30 grudnia 2016 r. projektu budowlanego zamiennego budynku, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz rozwiązań upewniających doprowadzenie budynku do obowiązujących przepisów, opracowanego zgodnie z wymogami art. 34 Prawo budowlane i sporządzonego przez osoby posiadające wymagane w tym zakresie uprawnienia.
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyłączył WINB od udziału w postępowaniu odwoławczym od ww. decyzji i wyznaczył do załatwienia sprawy odwołania Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej WINB).
Decyzją z dnia 19 września 2016 r. WINB, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchylił ww. decyzję z dnia 16 maja 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji – ze względu na niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 12 listopada 2015 r. o sygn. akt II SA/Lu 7/15 i brak przeprowadzenia w związku z tym odpowiedniego postępowania.
W toku ponownego postępowania organ I instancji przeprowadził w dniu 28 października 2016 r. oględziny, stwierdzając, że stan obiektu od czasu ostatnich oględzin nie zmienił się.
Decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. PINB nakazał współwłaścicielom wykonanie w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. robót polegających na demontażu na istniejącym trzonie kominowym prostokątnej rury kamionkowej, podmurowanie go o 1,0 m, a następnie montażu na nim 2,0 m dwupłaszczowego, izolowanego przewodu kominowego z rury kwasoodpornej o średnicy 150/250 mm, zabezpieczonego dodatkowo do konstrukcji dachu stalowymi odciągami, w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Decyzją z dnia 31 maja 2017 r. WINB, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia 16 grudnia 2016r.
Wyrokiem z dnia 3.10.2017 r. sygn. akt II SA/Ke 496/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w wyniku wniesienia skargi przez A. B., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano na konieczność dokonania:
- jednoznacznych i pełnych ustaleń co do zakresu odstępstw od projektu, ich istotności,
- (następnie) oceny, które z istotnych odstępstw należy zaakceptować, jak również wydania przez organ stosownego rozstrzygnięcia, które zostanie uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. Reasumując WSA stwierdził, że organy nie wywiązały się z wymogów ustanowionych w art. 77 § 1 K.p.a., naruszając dodatkowo przepis art. 153 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W dniu 22.06.2018 r. PINB przeprowadził oględziny na działce nr ewid 1451/3, stwierdzając że stan obiektu od czasu ostatnich oględzin nie uległ zmianie i w dniu oględzin nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych.
Postanowieniem z dnia 7.06.2018r. PINB zobowiązał współwłaścicieli do przedłożenia oceny technicznej polegającej na przeprowadzeniu inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych w ww. lokalu oraz analizę lokalu pod kątem przepisów higieniczno-sanitarnych oraz pożarowych w terminie do dnia 31 października 2018r.
Postanowieniem z dnia 6.12.2018 r. WINB, po rozpatrzeniu zażalenia A. B., uchylił w całości ww. postanowienie PINB z dnia 7.06.2018 r. i w to miejsce postanowił nałożyć na współwłaścicieli obowiązek opracowania i przedłożenia w terminie do dnia 29.03.2019 r. oceny technicznej ulegającej na przeprowadzeniu inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych w ww. budynku przez osoby posiadające wymagane uprawnienia i będących członkami właściwej izby samorządu budowlanego oraz analizę budynku pod kątem zgodności z przepisami higieniczno-sanitarnymi oraz pożarowymi. Ocena techniczna powinna uwzględniać ewentualny zakres robót do wykonania w celu doprowadzenia budynku |o stanu zgodnego z prawem.
W dniu 29 marca 2019 r. inwestorzy przedłożyli dokumentację techniczną opracowaną przez zespół projektowy w marcu 2019 r., zawierającą inwentaryzację i ocenę techniczną ww. budynku.
Mając na uwadze powyższe PINB wydał w dniu [...]. opisaną na wstępie decyzję nakładając na współwłaścicieli obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 30.09.2019 r. projektu budowlanego zamiennego budynku usługowo – handlowego.
W odwołaniu od ww. decyzji A. B. Skarżący podniosła zarzuty naruszenia przepisów art. 153 p.p.s.a., poprzez ponowne zlekceważenie bezwzględnie wiążącej oceny prawnej i wytycznych co do dalszego prowadzenia stępowania zawartych w wyroku z dnia 12.11.2015 r. o sygn. akt II SA/Lu 7/15, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia 8, 7, 77, 84 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Strona wskazała również na naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie obowiązku wykonania czynności pozwalających na doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jedynie w odniesieniu do przewodów kominowych oraz instalacji odgromowej w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja winna odnosić się do całości obiektu budowlanego, a zatem powinna polegać na wydaniu rozstrzygnięcia w stosunku do całości obiektu i całości stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego. Końcowo odwołująca się wniosła o uchylenie ww. decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w zakresie wszystkich istotnych odstępstw, jakich się dopuszczono i doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w sytuacji niemożności ich ustalenia i w konsekwencji braku możliwości doprowadzenia obiektu do zgodnego z prawem – rozbiórkę obiektu, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia 11 września 2019 r Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyznaczył do załatwienia przedmiotowej sprawy WINB.
Uzasadniając opisaną na wstępie decyzję 18.11.2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, WINB stwierdził że rozstrzygniecie organu I instancji jest zgodne z prawem, jednak z uwagi na upływ (w trakcie postępowania odwoławczego) wyznaczonego terminu na wykonanie nałożonych obowiązków a także omyłki, jakie zauważono w sentencji decyzji, decyzję tą należało w trybie odwoławczym zreformować i orzec na podstawie o art. 138 § 4 pkt 2 K.p.a. Odnosząc się do wytycznych zawartych w ww. wyrokach WSA w [...] i w Kielcach organ stwierdził, że w stosunku do wydanego pozwolenia na budowę z dnia 23.08.1994 r. wykonane zostały odstępstwa od projektu polegające na zmianie wymiarów zewnętrznych budynku. Długość budynku według projektu miała wynosić 18,12 m a jego szerokość miała wynosić 6,00 m. Według ustaleń organu długość budynku wynosi około 17,44 m, a jego szerokość wynosi około 6,15 m. Zmiana wymiarów budynku jest, zdaniem WINB, zmiana istotną, jednak nie wymagającą zmian i przeróbek. Organ ustalił, że szerokość piwnicy jest mniejsza o 0,38 m od szerokości pomieszczenia na parterze, co świadczy o fakcie wykonania w piwnicy ściany fundamentowej obok starego fundamentu, na którym stoi ściana w granicy. W przedmiotowym budynku nie występują jakiekolwiek oznaki problemów związanych z fundamentami czyli z niewłaściwym posadowieniem budynku. Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że zmiana wprowadzona w piwnicach budynku jest zmianą istotną zmieniającą kubaturę budynku, ale nie jest to zmiana wymagająca przeróbek obiektu. Co się zaś tyczy stanowiska organu I instancji w kwestii tego, że wykonanie urządzenia stanowiącego piec do wypieku pizzy w przedmiotowym budynku, nie stanowi zmiany istotnej stosunku do udzielonego pozwolenia na budowę z dnia 23.08.1994 r. WINB uznał je za prawidłowe, powołując się na art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Odnosząc się do stwierdzonych niezgodności związanych z przystosowaniem przewodu wentylacyjnego do funkcji kanału dymowego oraz przystosowaniem pomieszczenia do użytkowania pieca z otwartą komorą spalania, a także z brakiem wykonania instalacji odgromowej budynku – wskazano, że zalecono je usunąć według szczegółowego opisu zawartego w poz. 9.10 oraz w poz. 12.6 przedstawionego opracowania – w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami warunków technicznych i obowiązującymi normami. W rezultacie, po przeprowadzonej analizie istotnych odstępstw od projektu budowlanego i analizie obecnego stanu budynku, należy – w celu doprowadzenia obiektu do zgodności z przepisami – oprócz przedłożenia przez inwestora projektu budowlanego zamiennego ww. budynku (uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych i sporządzonego przez uprawnione osoby), wykonać również wyszczególnione roboty budowlane polegające na przedłużeniu przewodu dymowego ponad istniejący komin o 2 m oraz wykonaniu instalacji odgromowej budynku.
W skardze wywiedzionej do WSA w Kielcach A. B. zarzuciła decyzji z dnia 18 listopada 2020 r. naruszenie:
I. przepisów postępowania, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 153 p.p.s.a. poprzez ponowne nie zastosowanie się do bezwzględnie wiążącej oceny prawnej i wytycznych co do dalszego prowadzenia postępowania zawartych w ww. wyroku WSA w Lublinie i WSA w Kielcach, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 8 K.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej;
b) art. 7, 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 63 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego w pełnym zakresie (według wytycznych WSA w Lublinie oraz WSA w Kielcach), pomimo braku przedłożenia przez współwłaścicieli żądanych przez organ dokumentów (por. 4 str. uzasadnienia) oraz rozstrzygnięcie na korzyść inwestorów wątpliwości wynikających z ww. faktu w sytuacji, gdy obowiązek przechowywania dokumentacji budowy istnieje przez cały okres istnienia obiektu, co w konsekwencji skutkowało nienależytym wyjaśnienie stanu faktycznego;
c) art. 84 K.p.a. poprzez brak powołania biegłego rzeczoznawcy budowlanego (niezależnego od stron postępowania) w sytuacji, gdy przedłożona przez skarżącą opinia techniczna dr inż. K. M. całkowicie podważała wiarygodność dokumentacji przedłożonej przez współwłaścicieli przedmiotowego budynku (w tym w szczególności oceny technicznej przedłożonej w dniu 29 marca 2019 r.), pomimo wytycznych WSA w Lublinie oraz WSA w Kielcach;
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 51 ust. 1 pkt 1-2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nakazujący sporządzenie projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania czynności pozwalających na doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem jedynie w odniesieniu do przewodów kominowych oraz instalacji odgromowej w sytuacji, w sytuacji gdy niniejsza decyzja winna odnosić się do całości obiektu budowlanego i całości stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia 18 listopada 2019 r., oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja WINB w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego budynku usługowo-handlowego przy ul. [...]oraz wykonania wyszczególnionych robót budowlanych – w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że powyższa decyzja została wydana wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – wyrokiem z dnia z dnia 3.10.2017 r. sygn. akt II SA/Ke 496/17 – wydanej poprzednio decyzji WINB, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji nakazującą współwłaścicielom ww. nieruchomości wykonanie robót polegających na demontażu na istniejącym trzonie kominowym prostokątnej rury kamionkowej, podmurowanie go o 1,0 m, a następnie montażu na nim 2,0 m dwupłaszczowego, izolowanego przewodu kominowego z rury kwasoodpornej o średnicy 150/250 mm, zabezpieczonego dodatkowo do konstrukcji dachu stalowymi odciągami, w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W konsekwencji, zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu przytoczonym wyżej wyrokiem. Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z tego też względu orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w jakim zostało wydane, obejmując zarazem przyszłe (ewentualne) postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22.03.1999 r. o sygn. akt IV SA 527/97). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego zawarte są wskazania co do dalszego postępowania organów administracji publicznej, jak również ocena prawna ich dotychczasowych działań.
Ze względu na powyższe, zarówno organy obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach związani są powołanym wyrokiem z dnia 3.10.2017 r. sygn. akt II SA/Ke 496/17.
W uzasadnieniu tego orzeczenia WSA w Kielcach:
1. po pierwsze, wskazał na zastrzeżenia co do sposobu wykonania wytycznych WSA w Lublinie dotyczących ustalenia odstępstw od projektu, zwracając uwagę na konieczność ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego inwestycji (poprzez oględziny i nakazanie inwestorowi przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych) oraz porównania go z treścią projektu, zastrzegając że w razie wątpliwości co do możliwości wykonania tych robót organ może nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia ocen technicznych bądź ekspertyz; zdaniem WSA taki materiał dowodowy umożliwiłby organowi podjęcie decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zwłaszcza że ustawa ta przewiduje obowiązek przedstawienia w postępowaniu legalizacyjnym inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz; natomiast w przypadku niezastosowania tego trybu, organ może w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, na podstawie art. 84 § 1 K.p.a. dopuścić dowód z opinii biegłego, zlecając mu sporządzenie oceny technicznej bądź ekspertyzy, a inwentaryzacja może stanowić element żądanej opinii; po ustaleniu stanu faktycznego, organ powinien:
- dokonać oceny każdego z odstępstw od projektu pod kątem jego istotności,
- ocenić, które z istotnych odstępstw należy zaakceptować w projekcie budowlanym zamiennym, a które odstępstwa należy usunąć poprzez wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem,
gdyż nie wiadomo, na podstawie jakich dowodów organy wywiodły, że zachodzą stwierdzone odstępstwa od projektu (zmiana wymiarów zewnętrznych budynku, jak również zmiana wymiarów piwnic), czy odstępstw tych nie ma więcej, jak też dlaczego zdaniem organów, odstępstwa te mają charakter istotny (w kontekście przepisu art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, zwanej dalej ustawą) i czy możliwe jest ich zalegalizowanie; organy nie uzasadniły przy tym nie tylko na jakich dowodach w powyższym zakresie się oparły, ale również dlaczego zbędnym było sięganie do środków dowodowych wymienionych przez Sąd w poprzednim wyroku, takich jak inwentaryzacja wykonanych robót budowlanych; organy skupiły się na zagadnieniu dotyczącym wadliwego wykonania komina, pomijając jednak ponownie kwestię budowy pieca,
2. po drugie, uznał "za nieprawidłowe (....) pominięcie w wydanej przez organ I instancji decyzji istotnych odstępstw od projektu budowlanego i nieobjęcie ich tą decyzją, wbrew dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy";
3. po trzecie, podkreślił, omawiając poprzedni wyrok z dnia 12 listopada 2015 r., że WSA w [...] odwołał się wyłącznie do treści art. 51 ust. 1 pkt 3 uPb, w związku z czym trudno zrozumieć, skąd organy wyinterpretowały możliwość wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 uPb, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustaliły, że doszło zarówno:
- do istotnych odstępstw od projektu,
- jak i zachodzi konieczność wykonania określonych czynności czy robót;
Przenosząc przywołane powyżej wskazania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że zalecenia tak WSA w Kielcach, jak i WSA w [...] – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – zostały wykonane w całości w toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego – stosownie do wymogów art. 153 p.p.s.a. W tym zakresie w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku wskazano na konieczność oceny przez organ:
- każdego z odstępstw od projektu pod kątem jego istotności,
- które z istotnych odstępstw należy zaakceptować w projekcie budowlanym zamiennym, a które odstępstwa należy usunąć poprzez wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Z akt administracyjnych, jak i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynika bowiem, że wbrew zarzutom skargi, WINB, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy (art. 7 K.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Brak zarazem podstaw by uznać – jak chce tego skarżąca – że w prowadzonym postępowaniu doszło do naruszenia określonej w art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Zastrzeżeń tut. Sądu nie budzi również szczegółowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., w którym – oprócz wyczerpującego omówienia stanu faktycznego i dowodów, na podstawie których ją wydano – szczegółowo wyjaśniono podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem wskazanych przez WSA w Kielcach przepisów prawa, uwzględniając zarazem ich wykładnię zaprezentowaną przez tut. Sąd.
Uzasadniając zaprezentowane stanowisko należy wskazać, co następuje – odnośnie cyt. powyżej stwierdzeń WSA (powołującego się przy tym na poprzednie wytyczne WSA w [...]):
Ad 1
W wyniku ponownie prowadzonego przez organ I instancji postępowania prawidłowo ustalono, że:
- w stosunku do wydanego pozwolenia na budowę z dnia 23.08.1994 r. wykonane zostały odstępstwa od projektu polegające na zmianie wymiarów zewnętrznych budynku - długość budynku według projektu miała wynosić 18,12 m, a jego szerokość - 6,00 m, tymczasem długość budynku wynosi około 17,44 m, a jego szerokość ok. 6,15 m,
- powyższa zmiana wymiarów budynku jest zmiana istotną, jednak nie wymagającą zmian i przeróbek,
- szerokość piwnicy jest mniejsza o 0,38 m od szerokości pomieszczenia na parterze, co świadczy o fakcie wykonania w piwnicy ściany fundamentowej obok starego fundamentu, na którym stoi ściana w granicy,
- w odniesieniu do powyższego, uzasadniając stanowisko o braku konieczności przeprowadzenia zmian i przeróbek, stwierdzono, że w przedmiotowym budynku nie występują jakiekolwiek oznaki problemów związanych z fundamentami czyli z niewłaściwym posadowieniem budynku;
- postulowana w przedłożonych przez skarżącą opracowaniach dr inż. K. M.konieczność podmurowania fundamentu wyżej położonego w przypadku lokalizacji fundamentów położonych obok siebie, nie dotyczy przedmiotowego budynku, który posiada fundamenty głębiej posadowione niż fundamentu budynku skarżącej;
- wykonanie urządzenia stanowiącego piec do wypieku pizzy w przedmiotowym budynku nie stanowi zmiany istotnej w stosunku do udzielonego pozwolenia na budowę z dnia 23.08.1994 r.
W tym ostatnim zakresie należy przytoczyć, podobnie jak uczynił to WINB, treść art. 36a ust. 5 ustawy, zgodnie z którym o dopuszczalnym nieistotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę możemy mówić w przypadku gdy odstąpienie to nie dotyczy:
1) zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu,
2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji,
5) zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne,
6) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
7) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi.
W powyższym kontekście nie budzi wątpliwości Sądu, że skoro pieca do wypieku pizzy nie sposób zakwalifikować do żadnej z cyt. jednostek redakcyjnych art. 36a ust. 5 ustawy, to jego wykonania nie sposób zakwalifikować jako zmiany istotnej w stosunku do udzielonego pozwolenia.
Jakkolwiek WINB stwierdził, że z przedłożonej przez inwestorów (w wykonaniu postanowienia z dnia 6.12.2018 r., k. 285 akt administracyjnych) oceny technicznej wynika, że przedmiotowy budynek znajduje się w dobrym stanie technicznym i estetycznym, nie stwierdzono żadnych pęknięć, odkształceń i zarysowań elementów konstrukcyjnych obiektu, to uwadze organu nie uszły niezgodności związane z przystosowaniem przewodu wentylacyjnego do funkcji kanału dymowego oraz przystosowaniem pomieszczenia do użytkowania pieca z otwartą komorą spalania, a także z brakiem wykonania instalacji odgromowej budynku.
Ad 2
W rezultacie powyższych – prawidłowych – ustaleń decyzją z dnia 18.11.2020 r. WINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i art. 138 § 4 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję organu I instancji z dnia 15.05.2019r. w całości i w to miejsce:
- nałożył na [...], jako inwestorów i współwłaścicieli przedmiotowego budynku, obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 1.03.2020 r. projektu budowlanego zamiennego ww. budynku usługowo-handlowego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, sporządzonego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane oraz obowiązek wykonania w określonym terminie robót budowlanych polegających na:
- wykonaniu instalacji odgromowej budynku wraz ze szczegółami technicznymi zapisanymi w pkt. 12.6.-Instalacja odgromowa przedłożonej oceny technicznej,
- przedłużeniu przewodu dymowego (zgodnie PN-98/B-10425 "Przewody Dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne przy odbiorze") rurą dwuścienną izolowaną termicznie ze stali kwasoodpornej długości 2 m ponad istniejący komin murowany,
- zabezpieczeniu wykonanego przewodu poprzez montaż obejmy, od której należy poprowadzić odciągi stalowe kotwione przez pokrycie do konstrukcji dachu i ścian zewnętrznych budynku,
- wykonaniu dwóch nawiewów powietrza zewnętrznego o przekroju 150 mm w pomieszczeniu, w którym znajduje się piec na drewno,
- zamontowaniu na dole przewodu dymowego drzwiczek rewizyjnych do okresowej kontroli i wybierania sadzy - według pkt. 9.10. - Wentylacja przedłożonej oceny bieżnej, w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Tytułem wyjaśnienia wskazać trzeba, że WINB nie stwierdził jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu przed organem I instancji, a rozstrzygnięcia obu organów są niemal identyczne, różniąc się jedynie wyznaczonym terminem wykonania nałożonych obowiązków. W tym zakresie w zaskarżonej decyzji z dnia 18.11.2020 r. wskazano na 1.03.2020 r., podczas gdy termin wyznaczony przez PINB upłynął w dniu 30.09.2019 r. – to jest przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy.
Ad 3
WINB, wydając decyzję o powyższej treści, w której szczegółowo odniósł się do kwestii związanych z przewodem dymowym spornego pieca piec na drewno, postąpił zgodnie z wytycznymi zawartymi w obu wydanych w niniejszej sprawie wyrokach (uchylających poprzednie decyzje), w których wskazano na konieczność odwołania się przez organ wyłącznie do treści art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy (nie zaś, jak miało to miejsce na samym początku postępowania do art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, nietrafnie powoływanym obecnie pod pozycją II lit. a petitum skargi) i przeanalizowania kwestii związanych budową tego pieca. Jednocześnie wyeliminowano wadliwość poprzednio prowadzonego postępowania, w którym organ zajął stanowisko (zakwestionowane przez WSA w Kielcach), że dopiero po wykonaniu wyszczególnionych robót, możliwe będzie nałożenie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Obecnie, w zaskarżonej decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy nałożono na strony zarówno obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego (uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych), jak i wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Mając na uwadze, że organy, zgodnie z wytycznymi WSA, prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w przepisach przesłanek wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa
Odnosząc się do zarzutu skargi co do naruszenia art. 84 K.p.a. poprzez brak powołania biegłego rzeczoznawcy budowlanego należy wskazać, że wobec przedstawienia przez inwestorów oceny technicznej, do przedłożenia której zostali zobowiązani prawomocnym postanowieniem WINB z dnia 6.12.2018 r. (niezakwestionowanym przez A. B. w drodze skargi do tut. Sądu), brak było potrzeby powoływania przez organ dowodu z opinii biegłego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że złożoną dokumentację techniczną sporządziło wspólnie aż trzech autorów, legitymujących się stosownymi uprawnieniami, potwierdzonymi decyzjami o nadaniu odpowiednich uprawnień oraz członkostwem w okręgowej Izbie Inżynierów Budownictwa.
Co się zaś tyczy nietrafnej argumentacji skarżącej co do naruszenia art. 63 ust. 1 ustawy, to zgodnie z tym przepisem właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. W przeciwieństwie do poprzednio obowiązujących regulacji prawnych nie jest więc tak, że obowiązujące od dnia 1.01.1995 r. przepisy ustawy Prawo budowlane przewidują domniemanie legalności istniejącego obiektu. W tym zakresie zaakceptować należy, ze po pierwsze do robót budowlanych wykonanych przed tą datą cyt. Przepis nie znajduje zastosowania, a ponadto PINB uzyskał w dniu 14.02.2014 r. ( k. 30 akt administracyjnych) szereg dokumentów dotyczących przedmiotowego obiektu – które nie pozwalają zakwalifikować go jako samowolę budowlaną, w tym decyzję z dnia 23.08.1994 r. zatwierdzającą plan zagospodarowania działki i udzielającą pozwolenia na budowę obejmującą wybudowanie budynku handlowo-usługowego z częścią o funkcji gospodarczej i garażem wg projektu indywidualnego na działce nr ewid 1451/1 – w której dość szczegółowo opisano ten obiekt.
Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1-2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 51 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Analizując treść cyt. przepisu należy zauważyć (na co poprzednio zwrócił uwagę WSA w Kielcach), że ustawodawca posłużył się w tym przypadku alternatywą rozłączną poprzez użycie spójnika "albo". Co więcej, w punkcie 3) powtórzono przewidzianą w punkcie 2) możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, dodając w tym przypadku możliwość nałożenia oprócz tego obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego – w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Zastosowanie przy tym rozwiązań wskazanych w poszczególnych punktach odbywa się – jak stanowi przepis – w drodze decyzji. W rezultacie, stwierdzając np. istnienie przesłanek uzasadniających nałożenie obowiązków przewidzianych w punkcie 3) art. 51 ust. 1 organ wydaje decyzję, w której nakłada zarówno obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, jak i – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Jeśli organ nie stwierdzi istotnego odstąpienia od projektu, wówczas nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót na podstawie punktu 2) art. 51 ust. 1. W przypadku stwierdzenia istotnego odstąpienia od projektu i konieczności wykonania określonych czynności lub robót nie jest możliwe – jak zinterpretowały to organy w poprzednio uchylonych przez WSA w Kielcach decyzjach – orzekanie w sposób etapowy – najpierw na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez nałożenie obowiązku wykonania czynności lub robót, a dopiero potem – odrębną decyzją – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Wydanie pierwszej ze wspomnianych decyzji powodowałoby bowiem zaistnienie stanu res iudicata w zakresie możliwości orzekania w tej samej sprawie na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy. Nieprzypadkowo zatem ustawodawca przewidział w punkcie 3) tego przepisu możliwość nałożenia różnych – przewidzianych tam – obowiązków w jednej decyzji.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.