I OZ 773/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 442/19 w sprawie ze skargi kasacyjnej K.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 442/19 oddalającego skargę K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 442/19 (dalej postanowienie z 8 kwietnia 2020 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi kasacyjnej K.C. (dalej skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 442/19 oddalającego skargę K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego: 1. odrzucił skargę kasacyjną; 2. zwrócił K.C. kwotę 100 zł tytułem wpisu od odrzuconej skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 442/19 (dalej wyrok II SA/Rz 442/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się aktach sprawy, odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej 4 listopada 2019 r. [k. 31, 39- 42, 48-48v akt II SA/Rz 442/19]. Dnia 3 marca 2020 r. skarżąca nadała w placówce operatora pocztowego, wyznaczonego w rozumieniu ustawy Prawo pocztowe, skargę kasacyjną od wyroku II SA/Rz 442/19 [k. 57-64, 65 akt II SA/Rz 442/19]. WSA podniósł, że zgodnie z art. 177 § 1 ppsa (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem Stosownie do art 178 ppsa, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie, W opisywanej sprawie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej 4 listopada 2019 r., a zatem trzydziestodniowy termin przewidziany na wniesienie skargi kasacyjnej upłynął 5 grudnia 2019 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną 3 marca 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu. Z wnioskiem o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w ramach prawa pomocy skarżąca zwróciła się również po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. 17 grudnia 2019 r. [k. 50 akt II SA/Rz 442/19, k. 1-6 akt II SPP/Rz 319/19], a w skardze kasacyjnej nie sformułowano wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia [k. 57-61 akt II SA/Rz 442/19]. Sąd I instancji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1-3 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia (k. 70-71 akt II SA/Rz 442/19). Zażalenie wywiodła K.C., reprezentowana przez adw. M.H., która zaskarżając postanowienie z 8 kwietnia 2020 r. w całości, zarzuciła postanowieniu naruszenie: 1. art. 177 § 3 ppsa przez jego niewłaściwe zastosowanie, bo strona nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, zatem pełnomocnik skarżącej zachował termin do sporządzenia skargi kasacyjnej; 2. art. 178 ppsa przez błędne przyjęcie przez sąd, że istnieje podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej, podczas gdy skarga kasacyjna została złożona przez pełnomocnika procesowego w terminie, któremu termin rozpoczyna się od dnia jego zawiadomienia; 3. art. 112 kpa polegające na błędnym pouczeniu strony o terminie złożenia wniosku o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w ramach prawa pomocy, podczas gdy Sąd w pouczeniu nie wskazał w jakim terminie skarżąca może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata; 4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej a nie swobodnej ocenie przez uznanie, że skarżącej skuteczne doręczono wyrok wraz z uzasadnieniem 4 listopada, co nie jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, gdyż skarżąca skuteczne odebrała wyrok wraz z uzasadnieniem 14 listopada 2019 r. Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części (k. 85-86v akt II SA/Rz 442/19). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie mogły przynieść spodziewanego skutku zarzuty naruszenia art. 112 kpa (pkt 3 petitum zażalenia) i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 kpa (pkt 4 petitum zażalenia). Sąd I instancji nie mógł naruszyć ww. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż nie był obowiązany do ich stosowania. Sądy administracyjne działają i orzekają na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 177 § 3 ppsa (pkt 1 petitum zażalenia) i art. 178 ppsa (pkt 2 petitum zażalenia). Skarżąca trafnie wskazała, że doręczono jej odpis wyroku II SA/Rz 442/19 dnia 14 listopada 2019 r. (k. 48 akt II SA/Rz 442/19 - data i podpis wydającego przesyłkę; k. 48v akt II SA/Rz 442/19 - datownik pocztowej placówki oddawczej; wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...]) a nie, jak wskazał Sąd I instancji, dnia "4" listopada 2019 r. Błędne ustalenie Sądu wynika zapewne z faktu, że liczba "4" znalazła się na samym brzegu zwrotki (k. 48v akt II SA/Rz 442/19 - lewy dolny narożnik zwrotki), przez co liczba "1" - stanowiąca łącznie z liczbą "4" prawidłową cyfrę "14", znalazła się zapewne na kopercie, w której znalazła się przesyłka (k. 48 akt II SA/Rz 442/19 - prawy dolny narożnik zwrotki; art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 231 kpc). Oznacza to, że wyrok II SA/Rz 442/19 uprawomocnił się w stosunku do skarżącej 16 grudnia 2019 r. (art. 83 § 2 ppsa). Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej dnia 13 grudnia 2019 r. (k. 6 akt II SPP/Rz 319/19), a zatem w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji błędnie przyjął, że w sprawie nie znalazł zastosowania art. 177 § 3 ppsa, a w konsekwencji odrzucił skargę kasacyjną podając jako podstawę prawną art. 178 w zw. z art. 175 § 1-3 ppsa (intencją Sądu I instancji było zapewne wskazanie art. 178 w zw. z art. 177 § 1 ppsa). Sąd I instancji w dalszym toku postępowania ustali, czy pełnomocnik skarżącej wywiodła skargę kasacyjną w ustawowym terminie, mając na uwadze datę poinformowania jej o wyznaczeniu na pełnomocnika skarżącej (k. 53, 63 akt II SA/Rz 442/19). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 ppsa na podstawie odrębnego wniosku i po złożeniu stosownego oświadczenia.