Ppolska.starec← UrzadnikLog in

II Ca 716/24

Common courts2025-04-10
Case number
II Ca 716/24
Judgment date
2025-04-10
Type
DECISION

Judges

Agnieszka Cholewa-Kuchta (PRESIDING_JUDGE)

Judgment text

<p>Sygnatura akt II Ca 716/24</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 10 kwietnia 2025 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="216"/> <col width="494"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z wniosku <span class="anon-block"> Banku (...) Spółki Akcyjnej</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przy uczestnictwie <span class="anon-block">J. K. (1)</span> i Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> </p> <p>o stwierdzenie nabycia spadku po <span class="anon-block">G. U.</span> </p> <p>na skutek apelacji uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie z dnia 26 stycznia 2024 roku, sygnatura akt VI Ns 221/20/S w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się <span class="anon-block">J. K. (1)</span> od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie</p> <p>postanawia : 1. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie I. ten sposób, że oddalić wniosek uczestniczki <span class="anon-block">J. K. (1)</span> o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span>;</p> <p>2.  oddalić apelację w pozostałej części;</p> <p>3.  stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie w postępowaniu odwoławczym.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Agnieszka Cholewa-Kuchta</em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygnatura akt II Ca 716/24 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2024 roku, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, sygnatura akt VI Ns 221/20/S, zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku pod wpływem błędu po <span class="anon-block">G. U.</span>, synie <span class="anon-block">R.</span> i <span class="anon-block">D.</span>, którego zwłoki znaleziono w dniu 9 marca 2016 roku, w imieniu małoletniej <span class="anon-block">J. K. (1)</span> <span class="anon-block">urodzonej (...)</span> złożone przez jej przedstawiciela ustawowego matkę <span class="anon-block">A. K. (1)</span> z domu <span class="anon-block">K.</span> (pkt I) oraz nakazał pobrać od uczestniczki <span class="anon-block">J. K. (1)</span> kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem opłaty od wniosku o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span> w ustawowym terminie przez uczestniczkę (pkt II). W uzasadnieniu sąd stwierdził, że przedstawiciel ustawowy małoletniej <span class="anon-block">J. K. (1)</span> pozostawał w usprawiedliwionym błędzie na skutek informacji przekazanej w grudniu 2016r., - że <span class="anon-block">D. U.</span> nie odrzuciła spadku po synu <span class="anon-block">G. U.</span>, - i stąd, że małoletnia powołana do dziedziczenia nie będzie. Stan ten ustał w 2023r. z chwilą zapoznania się z treścią akt spadkowych co skutkowało złożeniem wniosku dnia 30 marca 2023r.</p> <p>Apelację od powyższego postanowienia złożyła uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span>, zaskarżając postanowienie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, nieuzasadnionym w okolicznościach sprawy, iż uczestniczka <span class="anon-block">A. K. (1)</span> działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniej <span class="anon-block">J. K. (1)</span> nie składając w jej imieniu w przepisanym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span>, pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, a tym samym zachodzą przesłanki do uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku.</p> <p>Uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span> wniosła o zmianę powyższego postanowienia poprzez oddalenie wniosku małoletniej <span class="anon-block">J. K. (1)</span> reprezentowanej przez matkę <span class="anon-block">A. K. (1)</span> o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku, jak również zasądzenia od niej na rzecz uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.</p> <p>W odpowiedzi na apelację, uczestniczka <span class="anon-block">J. K. (1)</span> (w imieniu której działa <span class="anon-block">A. K. (1)</span>) wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od uczestniczki Gminy Miejskiej <span class="anon-block">K.</span> na rzecz małoletniej uczestniczki kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył :</strong> </p> <p>Apelacja jako zasadna podlegała uwzględnieniu.</p> <p>Co do zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego sąd podkreśla, że dokonywana przez sąd ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego znajduje się pod ochroną zasady swobodnej oceny dowodów. Jest to naczelna zasada charakteryzująca polski proces cywilny i została wyrażona w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> Dzięki niej skład orzekający kierując się zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego dokonuje oceny zgromadzonego materiału. Należy wskazać, że jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne (zob. <em> <!-- -->wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00</em>). Ponadto należy podkreślić, że sformułowanie zarzutu błędnej oceny stanu faktycznego powinno znajdować oparcie w konkretnym uchybieniu poczynionym przez Sąd rozpoznający sprawę. Nie jest bowiem wystarczające powołanie się na odmienny, zdaniem skarżącego prawidłowy wynik procesu myślowego będącego przeprowadzeniem dowodu.</p> <p>Uczestniczka Gmina Miejska <span class="anon-block">K.</span> w apelacji wskazała, że doszło do naruszenia powyższej zasady, ponieważ jej zdaniem Sąd dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, nieuzasadnionym w okolicznościach sprawy, iż uczestniczka <span class="anon-block">A. K. (1)</span> działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniej <span class="anon-block">J. K. (1)</span> nie składając w jej imieniu w przepisanym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span>, pozostawała w usprawiedliwionym błędzie, a tym samym zachodzą przesłanki do uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadku.</p> <p>Ustalenia sądu I instancji Sąd Okręgowy przyjmuje za własne dodatkowo podając w oparciu o materiał sprawy, że do spadku po <span class="anon-block">G. U.</span> zmarłym 9 marca 2016 r. kawalerze bezdzietnym powołani w 1 kolejności do dziedziczenia byli rodzice (<span class="anon-block">R. U.</span> zm. 24 marca 2013 r., matka <span class="anon-block">D. U.</span> spadek odrzuciła 5 września 2016 r.) i rodzeństwo (brat <span class="anon-block">M. U.</span>), którzy spadek odrzucili. Od daty odrzucenia spadku - 5 września 2016 r. rozpoczął się bieg terminu do odrzucenia spadku przez kolejny krąg spadkobierców, a mianowicie zgodnie z brzmieniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 934;art. 934 § 1)">art. 934 § 1 k.c.</a> dziadków spadkodawcy, którzy dziedziczą w częściach równych. Z żyjących dziadków spadkodawcy byli babka ojczysta <span class="anon-block">F. U.</span>, która zmarła 14 kwietnia 2017 r. oraz babka macierzysta <span class="anon-block">H. R.</span>, która ten spadek odrzuciła. W odniesieniu do udziału należnego dziadkowi ojczystemu <span class="anon-block">T. U.</span>, który zmarł 5 lipca 1978 r., w zakresie jego udziału zgodnie z brzmieniem przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 934;art. 934 § 2)">art. 934 § 2 k.c.</a> na datę śmierci spadkodawcy, czyli 2016 r., w przypadku śmierci któregoś z dziadków spadkodawcy udział spadkowy, który by mu przypadał - przypada on jego zstępnym. Oznaczało to, że w zakresie tego udziału powołani do dziedziczenia byłyby dzieci <span class="anon-block">T. U.</span> a to <span class="anon-block">Ł. K.</span>, <span class="anon-block">J. K. (2)</span>, <span class="anon-block">H. U.</span> oraz <span class="anon-block">R. U.</span>. <span class="anon-block">Ł. K.</span> zmarła 30 czerwca 2016 r. (k.163), matka <span class="anon-block">A. K. (1)</span>, z mocy powołanego przepisu <span class="anon-block">A.</span> weszła w miejsce matki. Oświadczenie o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span> imieniem <span class="anon-block">Ł. K.</span> stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1017)">art. 1017 k.c.</a> <span class="anon-block">A. K. (1)</span> i jej brat <span class="anon-block">A. K. (2)</span> złożyli dnia 30 listopada 2016 r. (I Ns 211/17), w tym dniu także odrzucając ten spadek także imieniem własnym.</p> <p>Ze złożonego oświadczenia przed notariuszem o odrzuceniu spadku wynika także, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> miała świadomość tego, że w dalszej kolejności do dziedziczenia w jej miejsce powołana jest jej małoletnia córka <span class="anon-block">J. K. (1)</span> wspólnie z nią zamieszkała. Oznacza to, że od tej daty rozpoczął bieg terminów do przyjęcia lub odrzucenia spadku przez małoletnią albowiem w tej dacie została ona powołana do dziedziczenia po <span class="anon-block">G. U.</span> w miejsce wyprzedzających ją spadkobierców ustawowych.</p> <p>Nie jest wiarygodne twierdzenie składane przez wnioskodawczynię w niniejszym postępowaniu, że została wprowadzona w błąd przez informację jaką udzieliła jej <span class="anon-block">D. U.</span>. Trudno oprzeć się na racjonalności zarzutu apelującego, w którym wskazuje, że skoro sama wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. K. (1)</span> podała, że <span class="anon-block">D. U.</span> z racji swojego wieku nie wiedziała co mówi, to niewiarygodnym wydaje się, że akurat w zakresie twierdzenia, że nic nie podpisywała były podstawy do przyjęcia przez wnioskodawczynię <span class="anon-block">A. K. (1)</span> tego, że spadek po zmarłym synu przyjęła. Niewiarygodne także jest twierdzenie, że mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu co do tego aż do chwili, kiedy zapoznała się z treścią akt spadkowych, czyli do 2023 roku.</p> <p>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a>, podobnie jak w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a>, błąd powinien być rozumiany zarówno jako błąd sensu stricto (powstałe w świadomości składającego oświadczenie mylne wyobrażenie o rzeczywistości), jak i jako pomyłka (mylne wyobrażenie o treści złożonego oświadczenia woli). Większe wątpliwości budzi odniesienie tak rozumianego błędu do treści czynności prawnej – stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84;art. 84 § 1)">art. 84 § 1 k.c.</a> - błąd tylko wtedy jest prawnie doniosły, gdy dotyczy treści czynności prawnej.</p> <p>Wykładnia celowościowa <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 84)">art. 84 k.c.</a> prowadzi bowiem do konkluzji rozszerzającej – spadkobierca, który uchyla się od skutków prawnych swojego oświadczenia z powołaniem się na błąd co do rozumianej w wyżej przedstawiony sposób treści tego oświadczenia, może to skutecznie uczynić tylko wtedy, gdy nie ponosi winy w powstaniu tego błędu (zob. <em> <!-- -->postanowienie SN z 6.11.2018 r., II CSK 213/18, LEX nr 2573412; postanowienie SN z 15.05.2018 r., II CSK 5/18, LEX nr 2500410</em>). Wprowadzenie winy spadkobiercy jako elementu istotnego przy ocenie błędu powoduje konieczność brania pod uwagę niektórych cech osobowości samego spadkobiercy, np. poziomu doświadczenia życiowego, wyrobienia w kwestiach ekonomicznych lub prawnych. Należy tu zachować rozsądną równowagę między zobiektywizowanym modelem człowieka starannego w swoich sprawach a powyższymi czynnikami subiektywnymi, dotyczącymi konkretnego spadkobiercy. (tak <em> <!-- -->w komentarzu do kodeksu cywilnego pod red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak</em>). Ponadto, Sąd Okręgowy zaznacza, że Sąd Rejonowy nie dokonał oceny pod kątem braku złożenia przez przedstawiciela ustawowego stosownego oświadczenia w odpowiednim terminie. Przyjmując nawet, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> pozostawała w błędzie poprzez informację uzyskaną przez matkę <span class="anon-block">G. D.</span> <span class="anon-block">U.</span> w grudniu 2016 roku, to w momencie uzyskania chociażby pisma z dnia 29 kwietnia 2021 roku, w którym <span class="anon-block">A. K. (1)</span> została wezwana do osobistego stawiennictwa w celu odebrania zapewnienia spadkowego w imieniu małoletniej pod rygorem wezwania spadkobierców przez ogłoszenie i obarczenia kosztami wymienionej uczestniczki w orzeczeniu kończącym – powinna powziąć co najmniej wątpliwość co do prawidłowości tej informacji. Sąd także doręczył odpis wniosku <span class="anon-block">A. K. (1)</span> zobowiązując do złożenia odpowiedzi na wniosek w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia, w szczególności poprzez wskazanie czy <span class="anon-block">J. K. (1)</span> przyjęła spadek czy też go odrzuciła. Wezwanie zawierało również orzeczenie z dnia 22 kwietnia 2021 roku o zwolnieniu z dalszego udziału w sprawie <span class="anon-block">D. U.</span> oraz <span class="anon-block">M. U.</span>, a to wobec złożenia przez nich oświadczenia o odrzuceniu spadku po <span class="anon-block">G. U.</span> przed notariuszem w dniu 5 września 2016 roku. Wezwanie zostało doręczone 7 maja 2021 roku. Oznacza to, że z tą datą <span class="anon-block">A. K. (1)</span> powzięła informację, że wbrew wcześniejszym deklaracjom <span class="anon-block">D. U.</span> spadek odrzuciła, a to oznacza dziedziczenie jej córki <span class="anon-block">J. K. (1)</span>. <span class="anon-block">A. K. (1)</span> dowiedziała się o toczącym się postępowaniu i nie stawiła się na posiedzeniu mimo wezwania oraz nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu w sprawie przyjęcia bądź odrzucenia spadku przez jej małoletnią córkę <span class="anon-block">J. K. (1)</span>.</p> <p>Na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019)">art. 1019 k.c.</a> uzasadnione jest stanowisko, wedle którego błąd przy oświadczeniu spadkowym może dotyczyć każdego z trzech elementów wchodzących w zakres treściowy takiego oświadczenia: podmiotu (spadkodawcy lub współspadkobiercy), tytułu powołania do spadku (a więc, czy powołanie to wywodzi się z ustawy, czy z testamentu) oraz przedmiotu oświadczenia (czyli spadku). Błąd co do osoby spadkodawcy na ogół przybiera postać pomyłki (np. spadkobierca dziedziczący w tym samym czasie pod dwóch spadkodawcach myli ich nazwiska). Prawo do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wygasa po upływie terminów przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> Pogląd ten zaaprobował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 77/13 (OSNC 2014, nr 9, poz. 86), wskazując, że oświadczenie w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku może być złożone w toku postępowania o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku, a jego skuteczność zależy od zachowania terminu określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1019;art. 1019 § 1)">art. 1019 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> Nie ma natomiast znaczenia, czy jest ono wykonywane po stwierdzeniu nabycia spadku lub po dziale spadku, czy też przed tymi zdarzeniami.</p> <p>Co do wiarygodności informacji o tytule powołania, oznacza ona dostateczną pewność ocenianą w świetle zasad rozsądnego rozumowania. Jest to zatem ocena obiektywna, która wyklucza możliwość uwzględnienia niedbalstwa spadkobiercy w weryfikowaniu wiadomości jako wiarygodnych albo niewiarygodnych. Funkcją terminu z art. 1015 § 1 jest wyznaczenie końcowego momentu, do nastąpienia którego dopuszczalne jest złożenie oświadczenia przez spadkobiercę. Spadkobierca może zatem skutecznie złożyć oświadczenie także przed dowiedzeniem się o tytule swego powołania (np. przed odrzuceniem spadku przez osobę powołaną w bliższej kolejności). Wówczas oświadczenie to wywołuje skutek z chwilą, gdy składający je spadkobierca zostanie powołany do spadku.</p> <p>Ustawodawca jednoznacznie powiązał rozpoczęcie biegu rocznego terminu do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu z momentem jego wykrycia (a tempore scientae). Możliwość wzruszenia skutków oświadczenia woli będącego podstawą zawarcia umowy i spełnienia świadczenia nie została przez ustawodawcę ograniczona terminem, który należałoby liczyć od dotkniętego błędem oświadczenia, czy choćby od spełnienia świadczenia mającego podstawę w tym wadliwym oświadczeniu woli. Oznaczenie czasu, w którym może dojść do skorzystania z uprawnienia wymaga wyłożenia pojęcia "wykrycie błędu", do którego odwołał się ustawodawca w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> Literalnie oznacza ono powzięcie wiadomości o rzeczywistym stanie rzeczy, różnym od tego, który za prawdziwy przyjmowała osoba składająca oświadczenie woli i dotyczącego okoliczności istotnych dla wzruszanego oświadczenia woli. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lutego 2017 r., III CSK 60/16 (nie publ.) oraz z dnia 22 marca 2019 r., I CSK 257/18 (OSNC 2019, Nr 12, poz. 126) o wykryciu błędu wyznaczającym początek biegu terminu do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli, decyduje stan świadomości osoby powołującej się na błąd. Chodzi przy tym o stan wiedzy o istnieniu okoliczności oddziałującej na treść czynności prawnej, a nie, jak w niektórych innych sytuacjach, także możliwość dowiedzenia się o miarodajnej okoliczności. Nie jest wystarczające stwierdzenie samej tylko możliwości lub niemożliwości uzyskania wiedzy o danej okoliczności w razie zachowania należytej staranności, ocenianej zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 355;art. 355 § 2)">art. 355 § 2 k.c.</a> (zob. <em> <!-- -->uchwała SN z 9 grudnia 2021 r., III CZP 112/20, OSNC 2022, nr 7-8, poz. 75; wyroki SN: z 9 lutego 2017 r., III CSK 60/16; z 22 marca 2019 r., I CSK 257/18, OSNC 2019, Nr 12, poz. 126; z 9 września 2022 r., II CSKP 264/22, OSNC 2023 Nr 4, poz. 42</em>).</p> <p>Sąd Okręgowy, wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego, stwierdza nawet przyjmując, że <span class="anon-block">A. K. (1)</span> w momencie uzyskania informacji od <span class="anon-block">D. U.</span> w grudniu 2016r. pozostawała w błędzie, ale stosowne wezwania Sądu (z 2021r.) wykluczały możliwość przyjęcia, że dowiedziała się o odrzuceniu spadku przez <span class="anon-block">D. U.</span> dopiero w 2023 roku w momencie zapoznania się z aktami. Stan świadomości <span class="anon-block">A. K. (1)</span> wpływał na początek biegu terminu do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia. Wobec więc przyjęcia, że momentem wykrycia błędu była data doręczenia jej wezwania z orzeczeniem z dnia 22 kwietnia 2021r., to ten termin tj.7 maja 2021r., stanowi początek biegu terminu do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku pod wpływem błędu po <span class="anon-block">G. U.</span> przez <span class="anon-block">J. K. (1)</span>. Wniosek o uchylenie się od tych skutków złożono dnia 30 marca 2023r., a zatem po upływie terminu z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 par.2 kc.</a> Skoro uchybiono terminowi oznacza to niemożność wywodzenia obecnie skutków prawnych z tych okoliczności.</p> <p>W związku z powyższym zmieniono zaskarżone postanowienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a>, a w pozostałej części apelację oddalono (w zakresie żądania dot. kosztów postępowania) na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach postępowania odwoławczego, Sąd Okręgowy orzekł w pkt 3 postanowienia. Na gruncie niniejszego postępowania Sąd nie znalazł podstaw do odstępstwa od głównej zasady wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 520;art. 520 § 1)">art. 520 § 1 k.p.c.</a>, zgodnie z którą każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, obciążają go zatem koszty czynności podjętych przez niego lub przez sąd w jego interesie z urzędu lub na wniosek. Interesy uczestników nie były sprzeczne – cel wnioskodawcy i uczestników był ten sam, stwierdzenie spadku po zmarłym <span class="anon-block">G. U.</span> oraz samo postępowanie w przedmiocie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych.</p> <p> <em> <!-- -->Sędzia Agnieszka Cholewa – Kuchta</em> </p> </div>