III SA/Kr 495/07

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy odtworzenia aktu urodzenia p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. UZASADNIENIE W dniu 21 września 2007r. Z. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] w sprawie odmowy odtworzenia aktu urodzenia. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący odnosi się do merytorycznej strony swej skargi. Ponadto dodaje, iż dochody miesięczne rodziny, które wykazuje należy pomniejszyć o kwotę 729 zł, która stanowi raty spłacanych kredytów. Zdaniem Sądu, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawcy w wysokości 1 941 zł oraz wynagrodzenia za pracę w wymiarze ½ etatu w wysokości 1140 zł, a także emerytury żony strony skarżącej w kwocie 1 062 zł. A zatem łączne dochody rodziny wynoszą 4 144 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o pow. 57 m2 . Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości czy oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż rodzina posiada stały dochód w wysokości 4 144 zł, jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł co prawda, iż ponosi duże koszty związane z utrzymaniem, natomiast twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków czy innych obciążeń budżetu, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. Ponadto Sąd pragnie zaznaczyć, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Należy również dodać, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć jednak tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Reasumując, zdaniem Sądu Wnioskodawca jest w stanie z posiadanego dochodu zaoszczędzić stosowne środki finansowe, z których może pokryć należne wydatki sądowe. W związku z powyższym, Sąd nie uznał zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie , chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, w szczególności wobec wysokiego, stałego dochodu rodziny, zdaniem Sądu, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione. W tym miejscu należy także podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadająca wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także w art. 140 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).