I SA/Łd 208/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 30 października 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z 19 stycznia 2018 r. E. K. -B. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (dalej: MOPR) o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Prezydent Miasta P. decyzją z [...] r. odmówił przyznania dofinansowania. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona spełniała przesłanki uzyskania dofinansowania, jednak nie mogła go otrzymać z uwagi na wyczerpanie środków finansowych. Organ zwrócił również uwagę, że wedle przyjętych reguł udzielania wsparcia finansowego, pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania miały osoby, które nigdy nie korzystały z dofinansowania, w przypadku zaś spełnienia kryteriów przez wiele osób — decydowała kolejność złożenia wniosku. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Od tej decyzji strona wniosła skargę do sądu administracyjnego. Wyrokiem z 30 maja 2019 r., w sprawie I SA/Łd 199/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane wbrew regulacjom określającym zasady przyznawania dofinansowania. W decyzji odwołano się do kolejności złożenia wniosku oraz zasady pierwszeństwa dofinansowania dla osób niepełnosprawnych, które nigdy nie korzystały z dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym, mimo że kryteria te nie wynikały ani z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 230, poz. 1694 ze zm.), ani z opracowanego na jego podstawie zarządzenia Nr 143 Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie zatwierdzenia zasad udzielania dofinansowania ze środków PFRON do uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych, sportu, kultury, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych, zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze na 2018 r. Odnosząc się do kwestii dysponowania przez organ ograniczonymi środkami przeznaczonymi na dofinansowanie, w ocenie Sądu organ — znając liczbę wniosków, kwotę którą obejmują oraz kwotę przeznaczoną na przedmiotową pomoc — powinien również i tę okoliczność uwzględnić ustalając np. kryterium kwotowe udzielonego wsparcia. W sytuacji, gdy odmowa przyznania dofinansowania była wynikiem wyczerpania środków finansowych, obowiązkiem organu było podanie przyczyn nieskorzystania z możliwości zmniejszenia dofinansowania i zwiększenia liczby osób uprawnionych do jego otrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] r. uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta P. ponownie odmówił stronie przyznania dofinansowania ze środków PFRON do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ ponownie powołał się na brak wystarczających środków w zestawieniu z istniejącymi potrzebami oraz na przyjęte przez organ kryteria kwalifikacyjne. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez E. K. -B., która wniosła o: – zasądzenie od Prezydenta Miasta P. na jej rzecz kwoty przysługującej jako dofinansowanie z funduszu PFRON do turnusu rehabilitacyjnego w 2018 r.; – zasądzenie kwoty obejmującej koszty poniesione na prowadzenie sprawy; – przyznanie zadośćuczynienia w wysokości 2.000,– zł z tytułu opieszałości i przewlekłego prowadzenia postępowania na rzecz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na niewłaściwą organizację pracy organu przyznającego dofinansowanie, bezpodstawne preferowanie niektórych osób kosztem innych uprawnionych, brak upoważnienia Kierownika MOPR i Pełnomocnika Prezydenta Miasta ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych do prowadzenia korespondencji z obywatelami w imieniu organu. Zdaniem skarżącej organy samorządowe działały opieszale i pozostawały w bezczynności. W związku z tym strona uważa się za osobę poszkodowaną, która powinna otrzymać zadośćuczynienie z tytułu przewlekłego prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. W punkcie wyjścia należy wskazać, że obecnie rozpatrywana sprawa dotyczy wyłącznie tego, czy organy administracji miały podstawy odmówić E. K.-B. dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2018 r. oraz czy właściwie uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Nie jest natomiast przedmiotem badania Sądu to czy działania organu rozpatrującego wniosek strony były opieszałe, ani też jaka jest jego wewnętrzna struktura. Kwestia ww. dofinansowania była już rozpoznawana przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 199/19, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] r., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...]r. w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania turnusu rehabilitacyjnego w 2018 r. Sąd wyjaśnił, że przyjęte przez organy kryteria kolejności składania wniosków oraz pierwszeństwa dofinansowania dla osób, które nigdy nie korzystały z dofinansowania, nie mogły przesądzać o odmowie uwzględnienia wniosku strony. Ponadto w sytuacji, gdy powodem odmowy przyznania dofinansowania było wyczerpanie środków finansowych, obowiązkiem organu było podanie przyczyn nieskorzystania z możliwości zmniejszenia dofinansowania i zwiększenia liczby osób uprawnionych do jego otrzymania. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma zatem charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy zastosował się do zaleceń powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o sygn. akt I SA/Łd 199/19, a wydana decyzja wypełnia zawarte tam wskazówki. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy wspomnianej wyżej ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W myśl art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a ww. ustawy dofinansowanie uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych należy do zadań powiatu. Natomiast szczegółowy tryb postępowania i zasady dofinansowania zostały określone w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Zgodnie z § 5 ust. 11–12 rozporządzenia, przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim. Pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności. Uzyskanie dofinansowania w danym roku nie wyklucza uzyskania dofinansowania w roku następnym (§ 5 ust. 13 rozporządzenia). Przepisy zawarte w rozporządzeniu dają organom prawo do działania w oparciu o uznanie administracyjne. Wydanie decyzji uznaniowej nie oznacza dowolności organu w rozpoznaniu sprawy, jednak uznanie administracyjne musi być poparte stosowną argumentacją. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że na realizację wszystkich zadań w 2018 r. z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej Miasto P. otrzymało środki w wysokości 2.775.301,– zł. Podziału środków na poszczególne zadania dokonała Rada Miasta Uchwałą Nr [...] z [...]r., na podstawie której na dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych przyznana została kwota 430.893,– zł. W tym samym 2018 r. wpłynęło łącznie 1.216 wniosków o dofinansowanie uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym (dorośli 809, opiekunowie osób dorosłych 286, dzieci 63, opiekunowie dzieci 58). Do końca 2018 r. przyznano dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego dla 426 osób, w tym dla 227 osób dorosłych, 82 opiekunów osób dorosłych, 61 dzieci oraz 56 opiekunów dzieci. Proste zestawienie liczby posiadanych środków i ilości zgłoszonych wniosków, prowadzić może tylko do jednego wniosku, że nie można było zaspokoić potrzeb wszystkich osób ubiegających się o dofinansowanie. Organ pierwszej instancji, a za nim Kolegium, wypełniając zalecenia sądu, wyjaśniły, że w procesie przyznawania świadczeń nie uwzględniono regulacji z § 6 ust. 3 rozporządzenia (możliwości obniżenia wysokości dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20%), ponieważ przy znacznej ilości wnioskodawców i małej wysokości środków obniżenie takie nie miałoby znaczącego wpływu na ilość osób uprawnionych do świadczeń. Kolegium słusznie podkreśliło, że § 6 ust. 3 rozporządzenia nie zobowiązywał organu do obniżenia wysokości dofinansowania, lecz jedynie przewidywał taką możliwość. Z możliwości tej nie skorzystano przyjmując, że przyznana pomoc musi mieć konkretny wymiar oraz pokrycie w środkach finansowych. Zdaniem Sądu organy w ten sposób wykazały, że rozważyły możliwość obniżenia wysokości dofinansowania oraz należycie wyjaśniły dlaczego obniżenie nie miało racjonalnych podstaw. Odnosząc się do kwestii kryteriów jakie należy stosować typując osoby, którym przyznane zostanie dofinansowanie, przypomnieć należy, że stosownie do zapisów rozporządzenia uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim (§ 5 ust. 11) oraz to, że uzyskanie dofinansowania w danym roku nie wyklucza dofinansowania w roku następnym (§ 5 ust. 13). W tym kontekście całkowicie zrozumiałym i logicznym jest, że w przypadku znacznie większej ilości wniosków o przyznanie dofinasowania nad ilością możliwych dofinansowań, bierze się pod uwagę kiedy osoba ubiegająca się o dofinansowanie po raz ostatni korzystała z takiej formy pomocy i nie można się w tym doszukiwać żadnej formy dyskryminacji. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że wśród osób dorosłych w pierwszej kolejności dofinansowanie uzyskały te ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które jeszcze nigdy nie korzystały z środków PFRON, a w dalszej osoby, które korzystały z dofinansowania począwszy od najwcześniejszych lat aż do wyczerpania środków. Wśród osób dorosłych, którym przyznano dofinansowanie w 2018 r. było 211 osób, które wcześniej nie korzystały z takiej formy wsparcia oraz 16 osób, które korzystały z dofinansowania w latach wcześniejszych, to jest: jedna w 2006 r., po trzy w latach 2007–2008 r., dwie w 2009 r., cztery w 2010 r., dwie w 2011 r. oraz jedna w 2012 r. W ocenie Sądu uwzględnienie przez organ faktu korzystania przez skarżącą z dofinansowania w latach poprzednich (to jest w 2012 r.) w sytuacji, gdy liczba wniosków w 2018 r. znacznie przekraczała liczbę osób, którym można było udzielić wsparcia finansowego, nie naruszało powołanych wyżej przepisów § 4 ust. 11–13 rozporządzenia oraz było działaniem sprawiedliwym i racjonalnym. Powyższe oznacza, że przyjęte przez organ kryteria były zgodne z prawem i nie wychodziły poza ograniczenia przewidziane w przepisach. W tym stanie sprawy skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. mko