III FSK 230/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Adam Olczyk, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1750/17 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 21 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1750/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister") z dnia 21 lutego 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości wierzytelności nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku wywiodła Skarżąca, która wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła również o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Skarżąca zarzuciła wyrokowi WSA: 1. naruszenie prawa materialnego: - art. 71a § 9 w zw. z art. 81 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej też: "u.p.e.a."), przez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że przepisy te miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy nie były spełnione przesłanki do zastosowania ww. przepisów, w szczególności nie została spełniona przesłanka bezpodstawnego uchylania się przez Skarżącą od przekazania zajętej wierzytelności, a także nie została przeprowadzona w sposób przewidziany tym przepisem kontrola prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, co dowodzi, że wydane przez Naczelnika [..] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik") postanowienie z dnia 27.10.2014 r. w przedmiocie określenia dla N. S.A., którego następcą prawnym jest Skarżąca, wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu, jest dotknięte wadą nieważności; - art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017, poz. 1257, z późń. zm; dalej: "k.p.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, pomimo że Skarżąca udowodniła brak spełnienia ustawowych przesłanek do wydania ww. postanowienia, a tym samym pomimo, że Skarżąca udowodniła wydanie tegoż postanowienia z rażącym naruszeniem prawa; 2/ naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: - art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2017, poz. 1369 z późń. zm., dalej: "p.p.s.a." w zw. z art. 1, 7a § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a, polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę w sytuacji, gdy postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania, w ramach którego organy administracyjne winny rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne dotyczące spełnienia przesłanek z art. 71a § 9 u.p.e.a., w tym w zakresie bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania i dopiero wówczas dokonać oceny podstawy prawnej; - art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na nie rozstrzygnięciu w granicach danej sprawy, poprzez pominięcie wskazywanych przez Skarżącą okoliczności, iż ww. postanowienie zostało wydane w oparciu o wyciąg z rachunku bankowego dłużnika, który został przesłany organowi egzekucyjnemu na jego wyraźne żądanie, pomimo że nie podlegał zajęciu egzekucyjnemu w tym postępowaniu, zaś Skarżąca nie była poinformowana uprzednio o ustaleniach kontroli, w związku z czym nie mogła odnieść się do tych ustaleń; WSA nie wziął również pod uwagę, że egzekucja obejmująca rachunki prowadzone dla dłużnika w dacie zajęcia została zakończona z chwilą zamknięcia tych rachunków, zaś rachunek w oparciu o wyciąg, z którego zostało wydane ww. postanowienie, został otwarty już po jej zakończeniu; tym samym WSA winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżone postanowienie; - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wyżej wymienionych okoliczności faktycznych, których pominięcie doprowadziło do wydania tytułu wykonawczego w trybie art. 79b u.p.e.a. i ściągnięcie od Skarżącej wierzytelności objętej tym tytułem, pomimo braku podstaw prawnych oraz brak odniesienia się do zarzutu dotyczącego systematyki przepisów normujących sposób prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych w tym Dz. II Rozdz. 4 u.p.e.a., które nie przewidują takiej sankcji dla banków w sytuacji, gdy szczegółowe rozważenie powyższej okoliczności mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Strona przeciwna nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj. art. 71a § 9 w zw. z art. 81 § 1 u.p.e.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie. Należy przypomnieć, że sprawa wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 27 października 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości wierzytelności nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności, toczyła się nie w trybie zwyczajnym, lecz w trybie stwierdzenia nieważności – poprzez ocenę zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tym zatem kontekście należy brać pod uwagę brzmienie przepisu art. 81 § 1 u.p.e.a., o skuteczności zajęcia wierzytelności bankowej w stosunku do rachunków bankowych prowadzonych przez bank w dniu dokonania zajęcia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w niniejszej sprawie w całości wywody WSA zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie braku zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkującej stwierdzenie nieważności omawianego postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 27 października 2014 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem WSA, zgodnie z którym naruszenie prawa ma charakter rażący w szczególności, gdy jest wyrazem ewidentnego błędu w interpretowaniu prawa, który nie jest możliwy do zaakceptowania jako akt wydany w demokratycznym państwie prawnym. W takim przypadku nie wystarczy samo stwierdzenie naruszenia przepisu prawa materialnego. Natomiast jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet w konkretnych wypadkach - mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Ponadto o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznego orzeczenia organu administracji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka nie wykazała, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 27 października 2014 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznaje zarzuty naruszenia przepisów postepowania, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1, 7a § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a, polegające na tym, że WSA w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że N. S.A. będący dłużnikiem zajętej wierzytelności przekazał wyciąg z rachunku bankowego zobowiązanej Spółki M., z którego wynikało, iż ten bank dokonywał przelewów środków pieniężnych na rachunek bankowy tejże Spółki z pominięciem organu egzekucyjnego. Skoro zatem wskazany wyżej bank, pomimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych i mimo uznania zajęcia, nie przekazał zajętych przez organ egzekucyjny środków, znajdujących się na rachunku dłużnika do organu egzekucyjnego, umożliwiając ich transfer do osób trzecich, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. było zasadne. W konsekwencji za nieusprawiedliwione należy uznać zarzuty podnoszone przez Skarżącą w jej skardze kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów art. 71a i art. 71b u.p.e.a., a także przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 k.p.a. w przedmiocie określenia przesłanek i trybu stwierdzenia nieważności postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 27 października 2014 r. Niezasadny jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nie właściwe ustalenie stanu prawnego. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafny uznaje także zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., polegający na nierozstrzygnięciu w granicach danej sprawy. Nie doszło także do naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć można, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia odniósł się do wyżej wymienionych okoliczności faktycznych. Zasadnie również doszło do wydania tytułu wykonawczego w trybie art. 79b u.p.e.a. i zasadnie nastąpiło ściągnięcie od Skarżącej wierzytelności objętej tym tytułem. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu sprawy na rozprawie, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako niemającą uzasadnionych podstaw. Sławomir Presnarowicz Jolanta Sokołowska Paweł Dąbek