VI U 1923/23

<table> <colgroup> <col width="14"/> <col width="97"/> <col width="250"/> <col width="333"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"/> </tr> </table> <p>Sygn. akt VI U 1923/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 15 kwietnia 2025r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025r. w<span class="anon-block">B.</span> </p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy <span class="anon-block">D. M.</span> </p> <p>przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>w związku z odwołaniem <span class="anon-block">D. M.</span> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">B.</span> </p> <p>z dnia 25 października 2023 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>z dnia 28 listopada 2023 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o rentę socjalną i o rentę z tytułu niezdolności do pracy</p> <p>1. zmienia zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 25 października 2023 r. w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu <span class="anon-block">D. M.</span> prawo do renty socjalnej na okres od dnia 5 kwietnia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2025 r.</p> <p>2. oddala odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 28 listopada 2023 r. odmawiającej przyznania ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy</p> <p>3. stwierdza , że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji</p> <p>Sygn. akt VI U 1923/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">B.</span> odmówił <span class="anon-block">D. M.</span> prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskazując, iż ubezpieczony w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę to jest od 12 czerwca 2013 r. do 11 czerwca 2023r. nie udowodnił wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze co najmniej 5 lat, a jedynie 4 miesiące i 20 dni. Łączny staż pracy ubezpieczonego wynosi 4 lata 1 miesiąc i 14 dni okresów składkowych oraz 5 miesięcy i 6 dni okresów nieskładkowych.</p> <p>Decyzją z dnia 25 października 2023r. <span class="anon-block"> (...) Oddział</span> w <span class="anon-block">B.</span> odmówił <span class="anon-block">D. M.</span> prawa do renty socjalnej . Decyzję wydano w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031351268" title="Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. z 2003 r. Nr 135, poz. 1268 (art. 4)">artykuł 4 <em> <!-- -->ustawy </em>o rencie socjalnej</a>. W uzasadnieniu decyzji Organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 6 października 2023 r. uznała, że ubezpieczony nie jest całkowicie niezdolny do pracy.</p> <p>Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2024r. Przewodniczący połączył do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą VI U 1923/23 sprawy z obu tych odwołań.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:</p> <p>U ubezpieczonego <span class="anon-block">D. M.</span> rozpoznaje się organiczne zaburzenia nastroju. Z tego powodu przynajmniej od daty złożenia wniosku o rentę pozostaje on całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność ta ma charakter okresowy i będzie się utrzymywać do końca 2025 r. Naruszenie sprawności organizmu powodujące przedmiotową niezdolność do pracy powstało u niego przed <span class="anon-block">(...)</span>rokiem życia – w trakcie nauki.</p> <p>Przebieg zaburzeń u ubezpieczonego ma charakter przewlekły , w czasie ulegało nasilenie poszczególnych objawów . U w/w- nego obserwuje się zaburzenia w sferze afektywno – behawioralnej . Powodują one znaczne trudności w organizowaniu codziennego toku zajęć, w zakresie współpracy , motywacji oraz wykonywaniu i wydajności pracy . Stopniowo zmniejszały się jego możliwości adaptacyjne , umiejętności społeczne oraz interpersonalne i nasilał się stopień nieprzystosowania w zakresie funkcjonowania psychospołecznego. Wpływ tych zaburzeń na funkcjonowanie badanego jest znaczący i względnie trwały. Po przebytej chorobie nowotworowej w roku <span class="anon-block">(...)</span> r. ubezpieczony zgłosił się do lekarza psychiatry z powodu uwarunkowanych sytuacyjnie trudności emocjonalnych w postaci nerwowości, obniżenia nastroju, myśli rezygnacyjnych i do chwili obecnej kontynuuje farmakoterapię psychiatryczną z różnymi rozpoznaniami. Ubezpieczony był kilkukrotnie hospitalizowany psychiatrycznie.</p> <p>/ dowód : opinia biegłych sądowych – k. 43 – 45 , 64 – 64 v akt sprawy /</p> <p>Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o opinie ( główną i uzupełniającą ) biegłych sądowych psychiatry i psychologa, które uznał za miarodajne dla oceny stanu zdrowia ubezpieczonego i przekładania się tegoż stanu zdrowia na jego zdolność do pracy, również w zakresie dotyczącym datowania powstania naruszenia sprawności organizmu w/w- nego, skutkującego obecnie jego całkowitą niezdolnością do pracy. Dowód z opinii biegłych, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie sądu przy zastosowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64; uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, Lex nr 77046). Przedmiotowa opinia ( główna i uzupełniająca ) została sporządzona przez specjalistów z dziedzin medycyny zajmujących się diagnozowaniem i leczeniem schorzeń, na które cierpi ubezpieczony, w oparciu o posiadane przez biegłych wiadomości specjalne i spełnia wymogi określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 285)">art. 285 k.p.c.</a> Nie zachodziła zatem potrzeba powoływania dalszych biegłych . Wniosek organu rentowego o powołanie kolejnego zespołu biegłych tych samych specjalizacji , mający służyć „ weryfikacji „ prawidłowości ustaleń I – go zespołu wobec wątpliwości , jakie powziął pozwany , zmierzał wyłącznie do wydłużania postępowania ( argumentacja , która legła u jego podstaw stanowiła jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłych ) . Biegli wyjaśnili, iż naruszenie sprawności organizmu ubezpieczonego skutkujące obecnie jego całkowitą niezdolnością do pracy sięga okresu jego nauki i pozostawało w bezpośrednim związku z mającą wiele lat wcześniej diagnozą dotyczącą procesu nowotworowego.</p> <p>Sąd pominął dowód z opinii pozostałych biegłych , albowiem w świetle jasnej i przekonującej opinii psychiatry i psychologa , a zatem specjalistów , którzy wypowiedzieli się co do schorzenia wiodącego występującego u ubezpieczonego, a także ubocznego i drugorzędnego charakteru schorzeń współistniejących , wreszcie wobec wniosku pozwanego o pominięcie tego dowodu i braku reakcji na zobowiązanie sądu w przedmiocie zajęcia stanowiska w tej materii ze strony ubezpieczonego, przeprowadzenie czasochłonnych i generujących dalsze niebagatelne koszty opinii zostało uznane przez sąd za niecelowe i zbędne .</p> <p>Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym jedynie odwołanie od decyzji odmawiającej ubezpieczonemu prawa do renty socjalnej zasługiwało na uwzględnienie. Renta socjalna ma charakter świadczenia zabezpieczającego, a jej celem jest kompensowanie braku możliwości nabycia uprawnień do świadczeń z systemu ubezpieczenia społecznego ze względu na to, że całkowita niezdolność do pracy powstała przed wejściem na rynek pracy. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031351268" title="Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. z 2003 r. Nr 135, poz. 1268 (art. 4;art. 4 ust. 1)">art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej</a> (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1340), <em> <!-- -->świadczenie to przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki lub nauki w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. </em>W <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031351268" title="Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. z 2003 r. Nr 135, poz. 1268 (art. 4 ust. 2)">ustępie 2</a> wskazano, że <em> <!-- -->osobie, która spełniła warunki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031351268" title="Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. z 2003 r. Nr 135, poz. 1268 (art. 4 ust. 1)">ust. 1</a>, przysługuje renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała, bądź renta socjalna okresowa – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa</em>. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2018r. poz. 1270) (dalej - ustawy emerytalnej), stosując odpowiednio (w myśl art. 5 i 15) m.in. art. 12-14 tej ustawy. Zgodnie więc z art. 12 ustawy emerytalnej <em> <!-- -->niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031351268" title="Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej - Dz. U. z 2003 r. Nr 135, poz. 1268 (art. 4 ust. 2)">ust. 2</a>). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Zgodnie natomiast z treścią art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji (pkt 1); możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (pkt 2).</em> </p> <p>W świetle opinii biegłych sądowych wydanej w niniejszej sprawie ( psychiatry i psychologa ) nie budzi wątpliwości istnienie u ubezpieczonego całkowitej niezdolności do pracy spowodowane naruszeniem sprawności organizmu powstałej przez ukończeniem nauki, a konkretnie przed <span class="anon-block">(...)</span> rokiem życia ( w trakcie nauki zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową , co przełożyło się bezpośrednio na jego stan psychiczny i już wówczas wymagało podjęcia specjalistycznego leczenia ) .</p> <p>Jednocześnie ubezpieczony z uwagi na łączny relatywnie bardzo krótki ( w kontekście jego wieku ) staż pracy ( niespełna 5 lat ) w żadnym wariancie ( dla określonych przedziałów wiekowych ) nie spełnia warunków stażowych dla przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57)">art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (j.t: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; powoływana dalej jako „ustawa<em> <!-- -->”) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy; ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-4, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów (ust. 1 ) Art. 58 ust. 1 ustawy stanowi, iż warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 57;art. 57 ust. 1;art. 57 ust. 1 pkt. 2)">art. 57 ust. 1 pkt 2</a>, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:</em> </p> <p> <em> <!-- -->1)1 rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;</em> </p> <p> <em> <!-- -->2)2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat;</em> </p> <p> <em> <!-- -->3)3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat;</em> </p> <p> <em> <!-- -->4)4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat;</em> </p> <p> <em> <!-- -->5)5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. </em> </p> <p> <em> <!-- -->Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego </em> </p> <p> <em> <!-- -->dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania </em> </p> <p> <em> <!-- -->niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów </em> </p> <p> <em> <!-- -->pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty </em> </p> <p> <em> <!-- -->rodzinnej ( ust. 2 ). </em>W myśl ust. 4<em> <!-- --> przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. </em> </p> <p>Ubezpieczony w okresie przed ukończeniem <span class="anon-block">(...)</span> , po ukończeniu <span class="anon-block">(...)</span>roku życia , a przed ukończeniem <span class="anon-block">(...)</span> lat oraz po <span class="anon-block">(...)</span> roku życia i przed ukończeniem<span class="anon-block">(...)</span> roku życia nie posiada żadnego okresu składkowego i nieskładkowego . W okresie od <span class="anon-block">(...)</span> do <span class="anon-block">(...)</span> roku życia legitymuje się jedynie 9 miesiącami i 8 dniami stażu ubezpieczeniowego, a po<span class="anon-block">(...)</span> roku życia nie posiada 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Nie spełnia również warunku wymienionego w art. 58 ust. 3 ponieważ nie został zgłoszony do ubezpieczeń<span class="anon-block">(...)</span> rokiem życia, ani w ciągu 6 miesięcy po zakończeniu nauki.</p> <p>Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 k.p.c.</a> zmienił decyzję dotyczącą renty socjalnej, przyznając ubezpieczonemu przedmiotowe świadczenie od dnia 5 kwietnia 2023r. na okres wskazany przez biegłych czyli do 31 grudnia 2025r. Na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14) § 1)">§ 1</a> powyższego przepisu sąd oddalił jego roszczenie o rentę z tytułu niezdolności do pracy.</p> <p>W punkcie 2 wyroku Sąd zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W ocenie sądu zaistniały podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego. Biegli sądowi dochodząc do odmiennych aniżeli pozwany konkluzji co do stanu zdrowia ubezpieczonego i przekładania się tegoż stanu zdrowia na zdolność do pracy wskazali , iż bazowali na tym samym materiale dowodowym , który stanowił podstawę wadliwych ustaleń organu rentowego. Gdyby orzecznicy ZUS prawidłowo ocenili stan zdrowia ubezpieczonego z puntu widzenia przesłanek prawa do renty socjalnej, nie byłoby potrzeby inicjowania postępowania sądowego.</p> <p>Sędzia Maciej Flinik</p> <table> <colgroup> <col width="75"/> <col width="42"/> <col width="28"/> <col width="139"/> <col width="291"/> <col width="205"/> <col width="88"/> <col width="153"/> <col width="3"/> <col width="88"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6"/> <td colspan="3"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"/> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"/> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"/> <td colspan="6"> </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="8"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="4"> </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="7"> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> </td> <td colspan="7"/> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> </td> </tr> </table> </div>