I SA/Wa 2610/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a., odmówiła A.B. wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji Komisji z dnia [...] września 2018 r., nr [...]. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy: Decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] września 2018 r. nr [...], dotycząca nieruchomości przy ul. [...] w [...] została ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] września 2018 r. Pismem z dnia 10 listopada 2018 r., przesłanym w formie dokumentu elektronicznego poprzez ePUAP strona A. B. skierował do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja) wniosek o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w przedmiocieuchylenia lub zmiany ww. decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, w oparciu o art. 61 a § 1 k.p.a., odmówiła A.B. wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji Komisji z dnia [...] września 2018 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 61 § 1 i § 3a k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony wniesione drogą elektroniczną jest dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej. Z kolei przepis art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podkreślono, że przepis art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (dalej: ustawa z dnia 9 marca 2017 r.) stanowi, że od decyzji Komisji stronie nie przysługują przewidziane w odrębnych przepisach środki prawne wzruszenia decyzji dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do postanowień Komisji. We wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. (wpływ do Ministerstwa Sprawiedliwości dnia 15 listopada 2018 r.) A. B., powołując się na art. 154 k.p.a., wniósł "o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej nr [...] wskazując, że " na mocy tej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa, a za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny i słuszny interes strony . Wskazano, że zgodnie z art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. decyzja Komisji z [...] września 2018 r. nr [...] stała się ostateczna z dniem jej wydania, tj. z dniem [...] września 2018 r. W postępowaniu rozpoznawczym dotyczącym nieruchomości przy ul. [...] w [...], zakończonym ww. decyzją Komisji nr [...] A. B. posiadał przymiot strony. Mając na względzie treść przepisu art. 39a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., tj. wystąpienie bezwzględnej przeszkody w rozpatrzeniu wniosku strony A. B., stwierdzono, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka zastosowania art. 61 a k.p.a. w postaci zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny", która skutkuje odmową wszczęcia przez Komisję postępowania w trybie art. 154 k.p.a. Komisja wskazała również, że przepis art. 61 a k.p.a. w § 1 określa dwie przesłanki, które powodują, że postępowanie w danej sprawie nie może być wszczęte. Podkreślono, że zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie, wyróżnia się podmiotową przesłankę wydania postanowienia, która wiąże się z brakiem przymiotu strony podmiotu składającego podanie, natomiast pozostałe przesłanki występują, gdy "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Stwierdzono ponadto, że odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy nie ma wątpliwości co do przyczyn podmiotowych takiego rozstrzygnięcia. Zastosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie stwierdzono, że A. B. nie jest uprawniony do żądania uchylenia lub zmiany decyzji Komisji z [...] września 2018 r., nr [...]. W ocenie Komisji Istotne jest to, że brak jest podstawy prawnej do żądania wszczęcia przez A. B. postępowania administracyjnego w trybie art. 154 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. B., zarzucając Komisji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich odmawiające na podstawie art. 61a § 1 k.p.a, wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r. W powołanym art. 61a § 1 k.p.a ustawodawca wprowadził dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których zalicza się przypadki, które, w sposób oczywisty, stanowią przeszkody do wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zatem dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego, że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie. Podkreślić przy tym należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2015 r., II OSK 999/14, CBOSA. W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Komisja uznała brak podstaw prawnych uzasadniających żądanie strony tj. uchylenie lub zmianę własnej decyzji z dnia [...] września 2018 r. W ocenie Sądu, ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (dalej: ustawa z dnia 9 marca 2017 r.) od decyzji Komisji stronie nie przysługują przewidziane w odrębnych przepisach środki prawne wzruszenia decyzji dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do postanowień Komisji. We wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący A. B., powołując się na art. 154 k.p.a., wniósł "o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej nr [...]" wskazując, że na mocy tej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa, a za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny i słuszny interes strony. Należy wskazać, że zgodnie z art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. decyzja Komisji z [...] września 2018 r. nr [...] stała się ostateczna z dniem jej wydania, tj. z dniem [...] września 2018 r. W postępowaniu rozpoznawczym dotyczącym nieruchomości przy ul. [...] w [...], zakończonym ww. decyzją Komisji nr [...] A. B. posiadał przymiot strony. Mając na względzie treść przepisu art. 39a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., tj. wystąpienie bezwzględnej przeszkody w rozpatrzeniu wniosku skarżącego A. B., należy uznać za prawidłowe stanowisko Komisji, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka zastosowania art. 61 a k.p.a. w postaci zaistnienia "innej uzasadnionej przyczyny", która skutkuje odmową wszczęcia przez Komisję postępowania w trybie art. 154 k.p.a. Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że ewentualna decyzja Komisji, rozstrzygająca merytorycznie o zasadności wniosku strony skarżącej, naruszałaby prawo w stopniu rażącym, bowiem zostałaby wydana wbrew wyraźnemu zakazowi określonemu w art. 39a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. Decyzja taka, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa byłaby nieważna, o czym stanowi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym kontekście należy uznać, że organ zasadnie w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a, nie znalazł podstaw prawnych do wszczęcia postępowania, w zakresie w jakim domagał się tego skarżący. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji.