I SA/Wa 1181/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 1 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C., K. C., Z. C., M. C., A. C.(1), Z. C., A. C.(2), Ł. C., A. C.(3), M. F., A. C.(4) i M.P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 358/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J. C., K. C., Z. C., M. C., A. C.(1), Z. C., A. C.(2), Ł. C., A. C.(3), M. C., A. C.(4) i M. P. sumy pieniężne w kwotach po 1.000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. C., K. C., Z. C., M. C., A. C.(1), Z. C., A. C.(2), Ł. C., A. C.(3), M. C., A. C.(4) i M. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] maja 2020 r. J. C., K. C., Z. C., M. C.(1), A. C.(1), Z. C., A. C.(2), L. C., A. C.(3), M. C.(2), A. C.(4) i M. P. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 358/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał organ do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z [...] listopada 2011 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] [...] (obecnie przy ul. [...][...]), oznaczoną hip. nr [...]-[...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi [...] stycznia 2018r. Pełnomocnik skarżących wskazał, że pomimo uprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę i kolejnego pisemnego wezwania organ nadal nie rozpatrzył sprawy, czym pozbawia skarżących możliwości realizacji ich słusznych praw związanych z nieruchomością. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, przyznanie każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenie miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zaś niedotrzymanie terminu na zakończenie postępowania jest spowodowane znacznym stopniem skomplikowania sprawy oraz faktem, że na skutek działania stron postępowania akta sprawy pozostają w długotrwałym posiadaniu innych instytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 358/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [....] przy ul. [...][...] (obecnie przy ul. [...][...]), oznaczoną hip. nr [...]- [....] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] stycznia 2018 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] marca 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wyrokiem z 10 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1204/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] za niewykonanie wyroku z 12 października 2017 r. grzywnę w kwocie [...] złotych, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwotach po [...] złotych, Skoro zaś organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 12 października 2017 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że prezydent został już poprzednio ukarany grzywną, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości czterech tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Za takim stanowiskiem przemawia długość trwającego postępowania, które zostało zainicjowane ponad dziewięć lat temu, fakt, że wyznaczony przez Sąd termin na rozpatrzenie sprawy upłynął ponad dwa i pół roku temu, okoliczność że jest to drugi z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 12 października 2017 r. a także fakt, że organ nadal nie podjął skutecznych działań zmierzających do zakończenia sprawy. Odpis poprzedniego prawomocnego wyroku wymierzającego grzywnę organ otrzymał [...] stycznia 2020 r. Jedynymi odnotowanymi czynnościami organu po tej dacie są wystąpienia o dodatkowe materiały przy pismach z [...] stycznia 2020 r. i [...] kwietnia 2020 r. Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Trwający stan bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania, pomimo wydania wyroku stwierdzającego bezczynność w jego rozpoznaniu oraz wyroku wymierzającego grzywnę, stwierdzającego bezczynność i przyznającego sumę pieniężną za niewykonanie wyroku z 17 października 2017 r. z całą pewnością narusza prawo stron do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Okoliczności podnoszone przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku. W szczególności należy podkreślić, że brak akt administracyjnych nie może stanowić przeszkody dla rozpoznania sprawy, albowiem to na organie ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy, aby korzystanie przez strony z przysługujących im środków przeciwdziałania bezczynności w postępowaniu nie dezorganizowało pracy organu. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwotach dwukrotnie wyższych niż przyznane poprzednio, tj. po [...] złotych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd przyznał na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z art. .14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800). Wyrok uwzględnia art. art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875).