V U 99/24
Common courts2025-04-23
Case number
V U 99/24
Judgment date
2025-04-23
Type
REASONS
Judges
Urszula Sipińska-Sęk (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt V U 99/24</p>
<p>
<strong>
<!-- -->WYROK - łączny</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</strong>
</p>
<p>Dnia 23 kwietnia 2025 r.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->w następującym składzie:</strong>
</p>
<p>Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk</p>
<p>Protokolant: st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block">M. L.</span> i <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->o podleganie ubezpieczeniom społecznym</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek odwołania <span class="anon-block">M. L.</span> i <span class="anon-block">M. S.</span> </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku sygn.: <span class="anon-block">(...)</span>
</strong>
</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->oddala odwołania, </strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->
zasądza od wnioskodawczyń <span class="anon-block">M. L.</span> i <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> solidarnie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty; </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt V U 99/24</strong>
</p>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Decyzją z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">T.</span>., działając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 83;art. 83 ust. 1;art. 68;art. 68 ust. 1;art. 68 ust. 1 pkt. 1;art. 68 ust. 1 pkt. 1 lit. a)">art. 83 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 300)">art. 300 k.p.</a> stwierdził, że <span class="anon-block">M. L.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż mimo sporządzenia umowy o pracę nie doszło do faktycznego stosunku pracy między stronami. Dlatego umowa jest nieważna i tym samym nie powstał tytuł do ubezpieczeń społecznych wynikający z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1;art. 11;art. 11 ust. 1;art. 12)">art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych</a>.</p>
<p>Odwołania od powyższej decyzji złożyła <span class="anon-block">M. L.</span> oraz płatnik składek <span class="anon-block">M. S.</span>. Skarżące wniosły o zmianę decyzji poprzez uznanie, że <span class="anon-block">M. L.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu oraz wypadkowemu od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku. W uzasadnieniu odwołania <span class="anon-block">M. L.</span> podniosła, że wykonywała pracę na rzecz pracodawcy, zgodnie z umową i nakreślonym przez płatnika składek zakresem obowiązków.</p>
<p>Natomiast płatnik składek <span class="anon-block">M. S.</span> wskazała, że potrzeba zatrudnienia pracownika, wynikała z konieczności pomocy w codziennych obowiązkach pracowniczych.</p>
<p>W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie, powielając argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.</p>
<p>Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 roku Sąd Okręgowy połączył sprawę z odwołania płatnika składek <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> zarejestrowanej pod sygn. akt V U 100/24 ze sprawą z odwołania <span class="anon-block">M. L.</span> do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt V U 99/24.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:</strong>
</p>
<p>Płatnik <span class="anon-block">M. S.</span> od <span class="anon-block">(...)</span> roku prowadzi biuro podatkowe w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">Placu (...)</span>. Przeważającym przedmiotem działalności jest działalność rachunkowo-księgowa. Poza prowadzeniem działalności gospodarczej <span class="anon-block">M. S.</span> była zatrudniona na umowę o pracę w okresie od 2018r. do 2019r. jako dyrektor <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">M. S.</span> zrezygnowała z tej pracy z uwagi na to, że praca ta wymagała od niej dużego zaangażowania, a ona miała wówczas dziecko w wieku szkolnym. Następnie <span class="anon-block">M. S.</span> była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na ½ etatu w okresie od grudnia 2022r. do grudnia 2024r. Liczba stałych klientów, których rozliczeniem zajmuje się płatnik od 2023r. utrzymuje się cały czas na porównywalnym poziomie tj. ok. 90 podmiotów.</p>
<p>
<em>
<!-- -->( dowód: zeznania płatnika <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span>- protokół rozprawy z 10 kwietnia 2025r.)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">M. L.</span> w 2008r. ukończyła Politechnikę <span class="anon-block"> (...)</span> na kierunku inżynieria środowiska, posiada tytuł mgr inżyniera specjalisty do spraw inżynierii środowiska. w wyuczonym zawodzie jako specjalista do spraw ochrony środowiska pracowała w okresie od maja 2010 roku do grudnia 2018 roku.</p>
<p>W okresie od marca 2019 roku do stycznia 2020 roku ubezpieczona pracowała u <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> na stanowisku pracownika biurowego, na podstawie skierowania z Urzędu Pracy w ramach prac interwencyjnych.</p>
<p>W okresie od stycznia 2020 roku do maja 2023 roku <span class="anon-block">M. L.</span> zatrudniona była w <span class="anon-block">T.</span> <span class="anon-block">J. W.</span> Sp.k. na stanowisku pracownika biurowego.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> nagranie od min. 00:17:09 do min.00:25:10-protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025r. k.112, życiorys k.116-117, umowa o pracę k.119 -akt sprawy)</em>
</p>
<p>W dniu 8 maja 2023 roku <span class="anon-block">M. L.</span> została zatrudniona przez <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> na podstawie umowy o pracę na okres próbny do 30 czerwca 2023r. na stanowisku specjalisty ds. ochrony środowiska za wynagrodzeniem 4.650,00 zł. brutto.</p>
<p>
<span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> skierował <span class="anon-block">M. L.</span> na wstępne badanie lekarskie. Orzeczeniem z dnia 10 maja 2023r. lekarz stwierdził, że <span class="anon-block">M. L.</span> jest zdolna do pracy na stanowisku specjalisty ds. ochrony środowiska.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: umowa o pracę z 8.05.2023r. – k. 118 akt, orzeczenie lekarskie - k. 65 akt)</em>
</p>
<p>Po okresie próbnym <span class="anon-block">M. L.</span> miała mieć w <span class="anon-block"> firmie (...)</span> wyższą pensję. Zakres nowych obowiązków przerósł jednak <span class="anon-block">M. L.</span>, nie radziła sobie z nimi, miała problemy z koncentracją, myliła się w dokumentach, obawiała się odpowiedzialności za nienależycie wykonaną pracę.</p>
<p>Z uwagi na powyższe pracodawca i ona podjęli decyzję o rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 19 maja 2023 roku.</p>
<p>
<span class="anon-block">M. L.</span> po rozwiązaniu umowy o pracę była na wizycie u lekarza psychiatry w dniu <span class="anon-block">(...)</span> Nie mogła bowiem normalnie funkcjonować. Lekarz rozpoznał u niej epizod depresyjny. Z uzyskanego przez lekarza wywiadu wynika, że <span class="anon-block">M. L.</span> objęta jest terapią z powodu zaburzeń lękowych od 14 rż. Z tego powodu jest leczona farmakologicznie, ostatnio lekiem <span class="anon-block">(...)</span>. Na tej wizycie lekarz psychiatra wystawił <span class="anon-block">M. L.</span> zwolnienie lekarskie na okres od 22 maja 2023 roku do 31 maja 2023 roku.</p>
<p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">M. L.</span> była na kolejnej wizycie lekarskiej u psychiatry, podczas której lekarz rozpoznał u niej reakcję na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne. Z wywiadu od pacjentki lekarz dowiedział się, że jest ona w 6 tygodniu ciąży, co skłoniło lekarza do decyzji o powolnym odstawianiu <span class="anon-block">(...)</span>. Na tej wizycie lekarz psychiatra przedłużył <span class="anon-block">M. L.</span> zwolnienie lekarskie na okres do 22 czerwca 2023 roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: umowa o pracę z 8.05.2023r. – k. 118 akt, świadectwo pracy z 22.05.2023r. – k. 119 akt, orzeczenie lekarskie - k. 65 akt, zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> -protokół rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku, historia wizyt – 120-121 akt</em>)</p>
<p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku (sobota) - a zatem w trakcie trwania umowy o pracę z <span class="anon-block"> firmą (...)</span> przesłała do płatnika składek wiadomość SMS z zapytaniem o możliwość zatrudnienia na 6 godzin dziennie.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> nagranie od min 00:43:19 do min. 00:51:04- protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.112-113-akt sprawy, treść wiadomości sms- k. 7 akt)</em>
</p>
<p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">M. L.</span> była na wizycie ginekologicznej, gdzie lekarz stwierdził, że jest w 7 tygodniu ciąży zagrożonej poronieniem, a planowany termin porodu to <span class="anon-block">(...)</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: karta medyczna - k. 76 akt)</em>
</p>
<p>W dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku <span class="anon-block">M. L.</span> podpisała umowę o pracę z płatnikiem składek <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span>, na stanowisku pracownika biurowego, w pełnym wymiarze czasu pracy, na czas określony od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku do <span class="anon-block">(...)</span> roku za wynagrodzeniem 4.000,00 zł brutto.</p>
<p>
<em>
<!-- --> (dowód: </em>umowa o pracę <em>
<!-- -->k.13- akt ZUS)</em>
</p>
<p>Ubezpieczona nie informowała pracodawcy o tym, że jest w zagrożonej ciąży, ani że była na zwolnieniu lekarskim do <span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> nagranie od min.00:48:43 do min. 00:51:04, zeznania a <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> nagranie od min. 00:58:50 do min.00:59:06 protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.112-113-akt sprawy)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">M. L.</span> nie miała pisemnego zakresu obowiązków. Czas pracy ubezpieczonej nie był ewidencjonowany. Wnioskodawczyni nie podpisywała listy obecności. Nie otrzymywała wynagrodzenia na rachunek bankowy. Nie miała własnego loginu i hasła do komputera płatnika.</p>
<p>(dowód: zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> nagranie od min. 00:45:23 do min. 00:48:43 protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.113-akt sprawy)</p>
<p>
<span class="anon-block">M. L.</span> od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku stała się niezdolna do pracy w związku z ciążą. Wnioskodawczyni urodziła dziecko w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku i przebywała na urlopie rodzicielskim do dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: wniosek o udzielenie urlopu k.63, zeznania <span class="anon-block">M. L.</span> nagranie od min. 00:45:23 do 00:48:43 protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.113-akt sprawy)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">M. S.</span> nie zatrudniła nowego pracownika w okresie niezdolności do pracy <span class="anon-block">M. L.</span>. Na stanowisko pracownika biurowego nie było ogłoszonej rekrutacji.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zeznania <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> nagranie od min. 01:04:25 do min.01:04:25 protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.114-akt sprawy)</em>
</p>
<p>Płatnik składek osobiście kontaktuje się ze swoimi klientami, z własnego numeru telefonu i załatwia wszystkie sprawy swoich klientów osobiście.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">M. Ś.</span> nagranie od min. 00:03:26 do min/ 00:12:30, zeznania świadka <span class="anon-block">M. B.</span> nagranie od min.00:12:30 do min. 00:15:49 protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku k.110-111-akt sprawy)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">M. Ś.</span> klient płatnika widział wnioskodawczynię w biurze płatnika tylko raz. Również drugi klient płatnika <span class="anon-block">M. B.</span> spotkał w biurze <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> tylko raz <span class="anon-block">M. L.</span>. Płatnik powiedziała im, że jest to jej nowy pracownik. <span class="anon-block">M. Ś.</span> i <span class="anon-block">M. B.</span> zostawili wówczas (jeden raz) <span class="anon-block">M. L.</span> dokumenty dla płatnika. Więcej jej w biurze płatnika nie spotkali. Nie załatwiali też z <span class="anon-block">M. L.</span> żadnych swoich spraw.</p>
<p>(dowód: zeznania świadka <span class="anon-block">M. Ś.</span> <em>
<!-- -->protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku</em>, zeznania świadka <span class="anon-block">M. B.</span> <em>
<!-- -->protokół z rozprawy z dnia 10 kwietnia 2025 roku)</em>
</p>
<p>Pismem z dnia 19 września 2023 roku organ rentowy zawiadomił <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">M. L.</span> o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych <span class="anon-block">M. L.</span> jako pracownika.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zawiadomienie z dnia 19 września 2023 roku, k. 3-4 i 6-7-akt ZUS)</em>
</p>
<p>W odpowiedzi na zawiadomienie płatnik składek złożyła do organu rentowego pisemne zeznania, kartę szkolenia wstępnego z zakresu bhp, umowę o pracę, podpisaną przez ubezpieczona informację o warunkach zatrudniania oraz orzeczenie lekarskie <span class="anon-block">M. L.</span> z dnia 11 maja 2025 roku wydane na podstawie skierowania pracodawcy <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> W pisemnych wyjaśnieniach złożonych przed organem rentowym <span class="anon-block">M. S.</span> wskazała, ze <span class="anon-block">M. L.</span> została zatrudniona w związku z chęcią rozwoju firmy i powiększenia listy klientów biura. Wskazała również, że podczas poprzedniej współpracy nie miała zastrzeżeń do pracy ubezpieczonej, a z uwagi na fakt, że ubezpieczona było uprzednio zatrudniona u płatnika, przeszkolenie pracownika polegało jedynie na przypomnieniu działania programu księgowego oraz schematów księgowania wybranych dokumentów.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: wyjaśnienia płatnika k.15, wyjaśnienia uzupełniające k.11, wraz z załącznikami k.12-14-akt ZUS)</em>
</p>
<p>W pisemnych wyjaśnieniach złożonych przed organem rentowym ubezpieczona wskazała, że:</p>
<p>-po rozwiązaniu umowy z poprzednim pracodawcą zmuszona była do poszukiwania kolejnej pracy, dlatego też skontaktowała się z <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span>, u której pracowała w latach 2019-2020;</p>
<p>-posiadała aktualne badania lekarskie, które przedstawiła płatnikowi składek;</p>
<p>-prace wykonywała samodzielnie,</p>
<p>-zakres obowiązków został przekazany jej ustnie;</p>
<p>-do jej obowiązków należało wprowadzenie i księgowanie faktur, archiwizacja i porządkowanie dokumentów firmy oraz obsługa urządzeń biurowych;</p>
<p>-pracę świadczyła w siedzibie firmy w godzinach 08:00-16:00,</p>
<p>- wynagrodzenie otrzymywała gotówką;</p>
<p>-brak było ewidencji pracy;</p>
<p>-była jedynym pracownikiem biura;</p>
<p>-od płatnika składek otrzymała hasło do logowania do komputera oraz do programu księgowego.</p>
<p>W uzupełniających wyjaśnieniach wskazała, że logując się do komputera oraz programu księgowego używała loginu i hasła <span class="anon-block">M. S.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: wyjaśnieniami ubezpieczonej k.9, uzupełniające wyjaśnienia k.16-akt ZUS)</em>
</p>
<p>W dniu 27 października 2023 roku ZUS zawiadomił strony, że zakończył postępowanie w sprawie zgłoszenia do ubezpieczeń <span class="anon-block">M. L.</span>. Natomiast w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku wydał zaskarżoną decyzję.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zawiadomienia z dnia 27 października 2023 roku k.17, k.18, decyzja ZUS k.19-23-akt ZUS</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. </strong>
</p>
<p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1230), zwanej dalej ustawą systemową, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy osoby te podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu, a w myśl art. 12 – ubezpieczeniu wypadkowemu. Z kolei art. 13 pkt 1 ustawy systemowej stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają pracownicy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Przepis art. 8 ust. 1 ww. ustawy nakazuje zaś za pracownika uważać osobę pozostającą w stosunku pracy.</p>
<p>W świetle powyższych przepisów podstawową przesłanką objęcia zakresem ubezpieczenia społecznego jest więc posiadanie statusu pracownika. Pracownikiem zostaje się przez nawiązanie stosunku pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22;art. 22 § 1)">art. 22 § 1 k.p.</a> Stosownie do treści tego przepisu przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Na treść stosunku pracy składają się zatem wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy (pracownika i pracodawcy). Zasadniczym elementem konstrukcyjnym stosunku pracy jest zobowiązanie pracownika do osobistego wykonywania pracy na rzecz pracodawcy za wynagrodzeniem. Kolejna cecha tego stosunku to zawłaszczanie wyniku pracy przez pracodawcę i wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, czyli pod kierownictwem pracodawcy. Pracownik nie odpowiada jednak za wynik pracy, ale za samo staranne świadczenie pracy.</p>
<p>Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy zawarta w dniu <span class="anon-block">(...)</span> roku umowa o pracę pomiędzy <span class="anon-block">M. L.</span> a <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> jest umową ważną, która rodzi obowiązek ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy zarzucił bowiem, że umowa ta została zawarta dla pozoru, tylko w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego i jako taka jest nieważna.</p>
<p>O pozorności danej umowy decydują okoliczności wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>, które muszą występować w momencie składania przez strony oświadczeń woli. Czynność prawna pozorna charakteryzuje się trzema elementami, które muszą wystąpić łącznie: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru. Złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę w każdym wypadku nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Brak zamiaru wywołania skutków prawnych oznacza, że osoba składająca oświadczenie woli, albo nie chce w ogóle wywołać żadnych skutków prawnych, albo też chce wywołać inne, niż wynikałoby ze złożonego przez nią oświadczenia woli. Ponadto, aby uznać czynność prawną za pozorną adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na złożenie tego oświadczenia jedynie dla pozoru. Czynność prawna jest zawarta dla pozoru wówczas, gdy strony stwarzają pozór rzeczywistego dokonania czynności prawnej o określonej treści, podczas gdy tak naprawdę nie chcą wywołać żadnych skutków prawnych.</p>
<p>Wobec zakwestionowania przez organ rentowy ważności zawartej przez strony umowy o pracę, na skarżących, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, spoczywał ciężar wykazania, że podpisując umowę o pracę <span class="anon-block">M. L.</span> w istocie zobowiązała się i rzeczywiście świadczyła pracę na rzecz swojego pracodawcy i pod jego kierownictwem, a ten pracę tę przyjmował i płacił jej za nią umówione wynagrodzenie.</p>
<p>Strony nie sprostały temu obowiązkowi. Poza przedstawieniem formalnych dowodów pracy w postaci dokumentów takich jak umowa o pracę, karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bhp, strony nie wykazały, aby w spornym okresie <span class="anon-block">M. L.</span> rzeczywiście świadczyła pracę na rzecz <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> zgodnie z przyjętym na siebie zobowiązaniem wynikającym z umowy o pracę.</p>
<p>Nie potwierdzają tego zeznania świadków <span class="anon-block">M. Ś.</span> oraz <span class="anon-block">M. B.</span>, stałych klientów płatnika. Ci widzieli bowiem <span class="anon-block">M. L.</span> w biurze podatkowym płatnika tylko raz. <span class="anon-block">M. Ś.</span> widział jeszcze dwa lub trzy razy <span class="anon-block">M. L.</span> na korytarzu, poza biurem płatnika (bo sam ma swój gabinet w tym samym budynku, gdzie prowadzi biuro płatnik). <span class="anon-block">M. Ś.</span> zeznał, że widział <span class="anon-block">M. L.</span> w biurze płatnika raz w okresie około wakacji 2023r., a <span class="anon-block">M. B.</span>, że 2 lata temu. Świadkowie zostawiali swoje dokumenty <span class="anon-block">M. L.</span>, celem ich przekazania płatnikowi. Płatnik poinformowała ich bowiem, że mogą to zrobić, gdyż jest to jej nowy pracownik. Sami jednak nie posiadali takiej bezpośredniej wiedzy. Płatnik niewątpliwie była osobą zainteresowaną tym, aby utwierdzić świadków w przekonaniu, że ma nowego pracownika. Świadkowie zgodnie zeznali, że ich rozliczeniami zajmowała się wyłącznie płatnik. Tylko z nią też w tych sprawach kontaktowali się zarówno osobiście jak i telefonicznie. Powyższe z pewnością nie miałoby miejsca, gdyby faktycznie <span class="anon-block">M. L.</span> została przez płatnika zatrudniona. Należy podnieść, że jednorazowa czy dwukrotna obecność <span class="anon-block">M. L.</span> w biurze podatkowym płatnika i dwukrotne odebranie od klientów płatnika dokumentów rozliczeniowych celem przekazania płatnikowi, nie jest wystarczające do stwierdzenia, że strony łączył stosunek pracy w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>
</p>
<p>Strony nie przedstawiały żadnych dowodów świadczących o faktycznym wykonywaniu pracy przez wnioskodawczynię. Nawet formalne dowody pracy były bardzo ubogie. Brak jest listy obecności, listy płac, pisemnego zakresu czynności, skierowania do lekarza medycyny pracy i wreszcie samego aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do pracy. <span class="anon-block">M. L.</span> mimo, że miała rzekomo obsługiwać komputerowo systemy księgowe, nie została wyposażona przez płatnika w login i hasło. Praca pracownika na loginie i haśle swojego pracodawcy i to zarówno do komputera jak i programu księgowego, nie zasługuje na wiarę.</p>
<p>Strony nie wykazały także potrzeby zatrudnienia ubezpieczonej. W szczególności nie potwierdził się argument płatnika dotyczący rozwoju firmy oraz pozyskiwania nowych klientów. Od 2023 roku do chwili wyrokowania płatnik miał porównywalną, stałą bazę klientów, oscylującą w granicach 90 osób. Płatnik była w stanie z powodzeniem sama wykonywać wszystkie obowiązki związane z obsługą tylu klientów i to robiła. Świadczy o powyższym nie tylko fakt, że <span class="anon-block">M. S.</span> nigdy sama nie poszukiwała żadnego pracownika, ale nadto to, że prowadzoną działalność z powodzeniem godziła z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę w połowie wymiaru czasu w okresie od grudnia 2022r. do grudnia 2024r., a zatem także w spornym okresie, w którym zatrudniła ubezpieczoną. Skoro płatnik potrafiła prowadzić działalność gospodarczą i jednocześnie pracować w połowie etatu na umowę o pracę, to znaczy że nie potrzebowała jakiegokolwiek wsparcia przy prowadzeniu biura podatkowego. To dlatego <span class="anon-block">M. S.</span> nie zatrudniła nikogo w okresie długotrwałej niezdolności do pracy ubezpieczonej. Taka sytuacja utrzymuje się do chwili obecnej. Z przeprowadzonego materiału dowodowego wynika zatem, że płatnik nie miał ekonomicznej potrzeby zatrudniania ubezpieczonej w charakterze pracownika biurowego z uwagi na rozmiar prowadzonej działalności.</p>
<p>O pozorności zawartej umowy o pracę świadczy wreszcie fakt, że ubezpieczona podpisując umowę o pracę w dniu 26 czerwca 2023r. nie miała zamiaru świadczenia pracy, gdyż wiedziała, że uniemożliwia to jej zły stan zdrowia. Należy przypomnieć, że ubezpieczona dowiedziała się o ciąży co najmniej miesiąc przed podpisaniem umowy o pracę z płatnikiem. Na wizycie u psychiatry w dniu <span class="anon-block">(...)</span> przyznała bowiem, że jest w 6 tygodniu ciąży, bo nie wiedziała czy w związku z powyższym może dalej przyjmować leki. Już wówczas przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku ze złym stanem psychicznym od 22 maja do <span class="anon-block">(...)</span> Ubezpieczona zeznała, że jej stan psychiczny był wówczas tak zły, że uniemożliwiał jej normalne funkcjonowanie. Miała bardzo słabą koncentrację, myliła się w papierach. Z pewnością zatem nie nadawała się do pracy na stanowisku pracownika biurowego, która takiej koncentracji i uwagi wymaga. Natomiast na wizycie u ginekologa w dniu <span class="anon-block">(...)</span> ubezpieczona dowiedziała się dodatkowo, że ciąża jest zagrożona poronieniem. Nie wpłynęło to niewątpliwie na poprawę stanu zdrowia ubezpieczonej. Ubezpieczona zatem od maja 2023r. wiedziała, że jest w ciąży. Wiedziała też, że z uwagi na rozwiązanie stosunku pracy z poprzednim pracodawcą, jeżeli nic nie zrobi, zostanie bez jakichkolwiek świadczeń. To dlatego wysłała wiadomość SMS do płatnika z zapytaniem czy nie szuka pracownika. Co znamienne ubezpieczona nie podpisała tej wiadomości imieniem i nazwiskiem, co oznacza, że jej relacje z <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> musiały być bliższe niż przedstawiane w toku niniejszej sprawy. W przeciwnym wypadku płatnik nie wiedziałaby od kogo jest wiadomość, co na pewno spotkało by się z jej zignorowaniem. Tymczasem jak zeznała płatnik, ucieszyła się z tej wiadomości i oddzwoniła do ubezpieczonej proponując jej rzekomo zatrudnienie dopiero od drugiej połowy czerwca 2023r. Data zatrudnienia jest ściśle związana z zakończeniem zwolnienia lekarskiego przez ubezpieczoną. Ubezpieczona wiedziała, że nie może podjąć zatrudnienia w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Z racji bliższej niż przedstawiona w postępowaniu relacji z płatnikiem, mogła sobie pozwolić na powiedzenie <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span> o swojej sytuacji życiowej. <span class="anon-block">M. S.</span> z racji zaś na łączące je wcześniejsze dobre relacje postanowiła pomóc ubezpieczonej. To dlatego nie skierowała ubezpieczonej na wstępne badanie lekarskie przed zatrudnieniem. Tymczasem orzeczenie lekarskie, którym ubezpieczona dysponowała na potrzeby zatrudnienia w <span class="anon-block"> firmie (...)</span> <span class="anon-block">(...)</span> było niewątpliwie nieaktualne, gdyż stan zdrowia ubezpieczonej od tego momentu uległ drastycznemu pogorszeniu. Gdyby zaś lekarz medycyny pracy zapoznał się z dokumentacją medyczną i przebadał ubezpieczoną, z pewnością nie stwierdziłby, że po <span class="anon-block">(...)</span> odzyskała ona zdolnośćdo pracy. Powyższe zaś wyklucza zawarcie ważnej umowy o pracę. Ubezpieczona opisując swój stan zdrowia w jakim była (depresja, zaburzenia adaptacyjne, lęki i zagrożona ciąża) jako uniemożliwiający funkcjonowanie, doskonale zdawała sobie sprawę z tego, że nie jest zdolna do świadczenia pracy. Pomimo to podpisała umowę o pracę celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.</p>
<p>Przedłożone przez skarżące dokumenty (umowa o pracę, szkolenie bhp) miały w istocie stworzyć li tylko pozory pracy. Strony zawierając umowę o pracę nie chciały faktycznie względem siebie się zobowiązywać jak pracownik i pracodawca. Dlatego też Sąd Okręgowy nie dał wiary skarżącym w części w jakiej twierdzili, że ubezpieczona rzeczywiście świadczyła w spornym okresie na rzecz płatnika pracę jak pracownik, a ten pracę tą przyjmował. Ich zeznania w tej części są gołosłowne, brak bowiem obiektywnych dowodów na wykonywanie pracy przez skarżącą w ramach pracowniczego stosunku pracy.</p>
<p>Całokształt okoliczności związanych z zatrudnieniem skarżącej przemawia za uznaniem, że zawarta umowa o pracę była umową zawartą jedynie dla pozoru. Fakt, że oświadczenia stron umowy zawierają określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> formalne elementy umowy o pracę, nie oznacza, że umowa taka jest ważna. Jeżeli strony nie zamierzały osiągnąć skutków wynikających z umowy, w szczególności jeżeli nie doszło do podjęcia i wykonywania pracy, a jedynym celem umowy było umożliwienie skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, umowa taka jest pozorna - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83)">art. 83 k.c.</a> (wyrok SN z dnia 18 maja 2006 r., II UK 164/05, PiZS 2006, nr 9, s. 33). Podobnie: "umowę o pracę uważa się za zawartą dla pozoru (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>), jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie o pracę jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba wskazana jako pracodawca nie będzie korzystać z pracy" (wyrok SN z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04, OSNP 2006, nr 11-12, poz. 190). Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 20 maja 2015 roku, wydanym w sprawie III AUa 1031/14, stwierdzając, że w przypadku pozorności umowy o pracę zamiarem stron nie jest faktyczne nawiązane stosunku pracy, a w konsekwencji jej wykonywanie. Istotą zawarcia umowy dla pozoru jest wprowadzenie innych podmiotów w błąd co do tego, że umowa została zawarta (wyrok SA w Łodzi z dnia 20 maja 2015 roku, III AUa 1031/14, LEX nr 1747255).</p>
<p>Dla ustalenia, iż umowa nie jest pozorna nie wystarczy zatem sporządzenie umowy o pracę i stosownej dokumentacji oraz opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne za osobę zgłoszoną do ubezpieczenia, jak w przedmiotowej sprawie. Podleganie ubezpieczeniom społecznym jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ale legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy. Skarżąca nie wykazała, aby służył jej status pracownika, gdyż nie przedstawiła dowodów na rzeczywiste świadczenie pracy u płatnika składek <span class="anon-block">M.</span> <span class="anon-block">S.</span>. Celem zawarcia przez skarżącą umowy o pracę było nie faktyczne świadczenie pracy, ale wyłącznie uzyskanie długoterminowych świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych w związku z niezdolnością do pracy wywołaną ciążą.</p>
<p>W świetle powyższego zaistniały prawne i faktyczne podstawy do przyjęcia, iż strony umowy o pracę z dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku zawarły dla pozoru. Umowa taka jest bezwzględnie nieważna (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a>). Czyni to prawidłowymi ustalenia ZUS w zaskarżonej decyzji, iż <span class="anon-block">M. L.</span> z tytułu zawarcia umowy o pracę z płatnikiem składek, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia <span class="anon-block">(...)</span> roku.</p>
<p>Dlatego Sąd, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 <sup>
<!-- -->14 </sup>§ 1 k.p.c.</a> orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.</p>
<p>Z uwagi na to, że skarżące są stroną przegrywającą, Sąd Okręgowy w zakresie kosztów zastępstwa procesowego orzekł jak w punkcie 2 wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> zasądzając na rzecz ZUS kwotę 360 złotych, ustaloną na podstawie § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późniejszymi zmianami). O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd orzekła zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 § 1<sup>
<!-- -->1 </sup>k.p.c.</a>
</p>
</div>