Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I ACa 1337/21

Common courts2022-11-28
Case number
I ACa 1337/21
Judgment date
2022-11-28
Type
SENTENCE

Judges

Jarosław Marek Kamiński (PRESIDING_JUDGE)

Legal basis

Judgment text

<p>Sygn. akt I ACa 1337/21</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 28 listopada 2022 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="150"/> <col width="83"/> <col width="391"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>: sędzia</p> </td> <td> <p>Jarosław Marek Kamiński</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2022 r. w Białymstoku</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- -->Bankowi <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie</p> <p>z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt I C 742/20</p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok: </strong> </p> <p>a)  <strong> <!-- -->w punkcie I w ten sposób, że oddala powództwo; </strong> </p> <p>b)  <strong> <!-- -->w punkcie II w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.417 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;</strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od powoda na rzecz pozwanego 6.040 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu instancji odwoławczej. </strong> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt I ACa 1337/21</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span>, w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu Bankowi <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span>, wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">(...)</span> z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Co 5/15, (wydanego w postępowaniu egzekucyjnym z wniosku m.in. Banku <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> z udziałem dłużników: <span class="anon-block">W. S.</span> i <span class="anon-block">H. S.</span>) o przysądzeniu na rzecz Banku <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> własności nieruchomości gruntowej, składającej się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span>, położonych w <span class="anon-block">K.</span>. Podnosił, że jako poddzierżawca posiada tytuł prawny do korzystania z tej nieruchomości, dlatego ww. tytuł wykonawczy, jakim pozwany dysponuje wobec <span class="anon-block">H. S.</span>, nie powinien stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji wobec niego. Jako podstawę prawną wskazał <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791;art. 791 § 3)">art. 791 § 3</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 840;art. 840 § 1;art. 840 § 1 ust. 2)">art. 840 § 1 ust. 2 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708;art. 698)">art. 708 i art. 698 k.c.</a> </p> <p>Odpowiadając na pozew, pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc min., że własność spornej nieruchomości nabył 15 czerwca 2019 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">(...)</span> z 18 kwietnia 2019 r. o przysądzeniu własności, a jedynym (dalszym) trybem w postępowaniu egzekucyjnym jest wprowadzenie nowego właściciela w posiadanie; nie łączy go z powodem żaden stosunek prawny i nie zna podstawy prawnej władania nad nieruchomością przez powoda; umowa, na którą powołuje się powód, reguluje wyłącznie prawa i obowiązki między <span class="anon-block"> spółką z o.o. (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> a powodem; powód nie posiada legitymacji czynnej w tym procesie.</p> <p>Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 26 października 2021r. pozbawił wykonalności w całości w stosunku do powoda tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt I Co 5/15) o przysądzeniu własności nieruchomości, zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8.767 zł tytułem zwrotu kosztów procesu – z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty.</p> <p>Z ustaleń tego Sądu wynika, że przed Sądem Rejonowym w <span class="anon-block">(...)</span> toczyło się postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w <span class="anon-block">(...)</span> (sygn. akt Km 694/11, sygn. akt sądowych I Co 5/15) m.in. z wniosku Banku <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span> przeciwko dłużnikom: <span class="anon-block">W. S.</span> i <span class="anon-block">H. S.</span>, którego przedmiotem była m.in. nieruchomość stanowiąca własność dłużniczki, położona w <span class="anon-block">K.</span>, zawierająca złoża żwiru i piasku, składająca się z <span class="anon-block">działek nr (...)</span>. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w <span class="anon-block">(...)</span>z 25.09.2015 r. (sygn. akt I Co 114/15) zarząd tą nieruchomością odjęto dłużnikowi – właścicielce oraz ustanowiono zarządcą tej nieruchomości Bank <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>.</p> <p>Postanowieniem z 06.06.2017 r. (sygn. akt I Co 5/15) Sąd Rejonowy w<span class="anon-block">(...)</span> udzielił przybicia tej nieruchomości na rzecz Banku <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> za wskazaną cenę, która została zapłacona 31.10.2017 r.</p> <p>W dniu 29.11.2017 r. w formie aktu notarialnego - Rep. A <span class="anon-block">(...)</span> notariusza <span class="anon-block">K. W.</span> w <span class="anon-block">K.</span> - pomiędzy Bankiem <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span> a <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> zawarta została przedwstępna umowa sprzedaży nieruchomości o łącznej powierzchni 18,51 ha, utworzonej z <span class="anon-block">działek nr (...)</span> opisanych jako grunty orne, położonych w <span class="anon-block">K.</span>, stanowiącej własność <span class="anon-block">H. S.</span>, w której Bank ten oświadczył m.in., że: „ma zostać wydane” przez Sąd na jego rzecz postanowienie o przysądzeniu własności, które przeniesie na niego własność nieruchomości; nieruchomość „została nabyta” przez Bank w trybie postępowania egzekucyjnego po drugiej bezskutecznej licytacji; nieruchomość znajduje się częściowo na terenach rolnych, przeznaczonych do eksploatacji surowców mineralnych i znajduje się na niej złoże kruszywa mineralnego – żwirownia <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Bank zobowiązał się sprzedać <span class="anon-block"> spółce (...)</span> tę nieruchomość za wskazaną w akcie cenę, a <span class="anon-block"> spółka (...)</span> zobowiązała się ją za tę cenę kupić, przy czym przyrzeczona umowa sprzedaży miała zostać zawarta po uzyskaniu przez Bank prawa własności nieruchomości (przysądzenie) oraz zgody Dyrektora Generalnego <span class="anon-block">(...)</span> na nabycie od Banku nieruchomości rolnej – w terminie 30 dni roboczych, licząc od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości oraz licząc od dnia uzyskania zgody Dyrektora Generalnego<span class="anon-block">(...)</span> na nabycie od Banku nieruchomości rolnej, lecz nie później niż do dnia 31.12.2018 r., a warunkiem podpisania przyrzeczonej umowy sprzedaży jest uzyskanie najdalej do 31.12.2018 r. prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości oraz zgody Dyrektora Generalnego Krajowego <span class="anon-block">(...)</span>na nabycie od Banku nieruchomości rolnej. Bank oświadczył, że w dniu dzisiejszym wydaje w posiadanie nieruchomość będącą przedmiotem umowy, zaś <span class="anon-block"> spółka (...)</span> oświadczyła, że jest już w posiadaniu przedmiotu umowy. Bank oświadczył, że wyraża zgodę <span class="anon-block"> spółce (...)</span> na eksploatowanie żwirowni <span class="anon-block"> (...)</span> znajdującej się na nieruchomości.</p> <p>W dniu 18.12.2018 r. w formie aktu notarialnego - Rep. A<span class="anon-block">(...)</span> notariusza <span class="anon-block">K. W.</span> w <span class="anon-block">K.</span>, Bank <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> jako ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym zarządca nieruchomości udzielił pełnomocnictwa <span class="anon-block"> spółce (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> oraz <span class="anon-block">T. G.</span> (przedstawicielowi tej spółki) do zastępowania Banku w sprawach dotyczących tej nieruchomości, wszczynanych i toczących się postępowaniach administracyjnych – z prawem do składania wniosków, wyjaśnień i pism, a także odbioru decyzji i pism, ponadto zaskarżania decyzji oraz zastępstwa przed Samorządowymi Kolegiami Odwoławczymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym.)</p> <p>W dniu 1 marca 2019 r. pomiędzy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> (nazwaną wydzierżawiającym) a <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> (nazwaną dzierżawcą) została zawarta umowa, zatytułowana umową dzierżawy, na mocy której ( za zapłatą czynszu określonego w załączniku do umowy) „wydzierżawiający oddał dzierżawcy w dzierżawę” grunt o łącznej powierzchni 18.510 m<sup> <!-- -->2 </sup>złożony z <span class="anon-block">działek nr (...)</span> opisanych jako grunty orne, położonych w <span class="anon-block">K.</span>, z udokumentowanymi złożami kopalin, na okres 10 lat, z przeznaczeniem dla celów wydobycia kruszyw mineralnych po uzyskaniu koncesji przewidzianej przez prawo, przy czym wydzierżawiający oświadczył, że włada gruntem na podstawie umowy w formie aktu notarialnego z 29.11.2017 r. - Rep. A <span class="anon-block">(...)</span>notariusza <span class="anon-block">K. W.</span> w <span class="anon-block">K.</span>.</p> <p>Ostateczną decyzją Nr <span class="anon-block">(...)</span> z dnia 26 kwietnia 2018 r. Dyrektor Generalnego <span class="anon-block">(...)</span>umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Banku o wyrażenie zgody na nabycie spornej nieruchomości rolnej – z uwagi na to, że nieruchomość ta nie jest nieruchomością rolną w rozumieniu at. 46<sup> <!-- -->( 1)</sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>.</p> <p>Postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt I Co 5/15) Sąd Rejonowy w Piszu przysądził na rzecz Banku <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span> własność tej nieruchomości.</p> <p>W dniu 18 listopada 2019 r. Bank<span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">M.</span> wydał (na życzenie <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, do wykorzystania w procesie koncesyjnym) pisemne oświadczenie tej m.in. treści, że nieruchomość została formalnie wydana tej spółce we władanie w celu prowadzenia eksploatacji kruszyw.</p> <p>W dniu 12 grudnia 2019 r. Bank<span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> wydał (na życzenie <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span>, do wykorzystania w procesie koncesyjnym) kolejne pisemne oświadczenie tej m.in. treści, że nieruchomość została formalnie wydana tej spółce we władanie, obejmujące możliwość swobodnego zawierania umów dzierżawy w celu prowadzenia eksploatacji górniczej na wydanej nieruchomości.</p> <p>W dniu 18 grudnia 2019 r. w formie aktu notarialnego - Rep. A <span class="anon-block">(...)</span> notariusza <span class="anon-block">K. W.</span> w <span class="anon-block">K.</span>, pomiędzy Bankiem <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> a <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> zawarty został aneks do opisanej wyżej przedwstępnej umowy sprzedaży, zmieniając tę umowę poprzez określenie terminu zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży – najdalej do 30 dni roboczych, licząc od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz Banku oraz licząc od dnia uzyskania zgody Dyrektora Generalnego <span class="anon-block">(...)</span> na nabycie od Banku nieruchomości rolnej, lecz nie później niż do dnia 31.12.2020 r., a także poprzez uwarunkowanie podpisania przyrzeczonej umowy sprzedaży od uzyskania najdalej do 31.12.2020 r. prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości oraz zgody Dyrektora Generalnego <span class="anon-block">(...)</span>na nabycie od Banku nieruchomości rolnej.</p> <p>W dniu 14 kwietnia 2020 r. przedstawiciel Banku, dokonując oględzin spornej nieruchomości, odkrył przebywanie na niej <span class="anon-block"> spółki (...)</span>. Pismami z dni: 7 i 18 maja 2020 r. spółka ta została poinformowana, że zajmuje nieruchomość bez tytułu prawnego jako posiadacz w złej wierze, a mimo to nieruchomości nie opuściła i nadal eksploatuje złoże.</p> <p>Pismem z 27 kwietnia 2020 r. Bank wyznaczył <span class="anon-block"> spółce (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> termin na 7 maja 2020 r. i wezwał do zawarcia umowy przyrzeczonej sprzedaży. W dniu 14 maja 2020 r. w formie aktu notarialnego - Rep. A <span class="anon-block">(...)</span> notariusza <span class="anon-block">A. O.</span> w <span class="anon-block">M.</span>, (Protokół przyjęcia oświadczenia o odstąpieniu od umowy) Bank <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>, powołując się na prawomocne przysądzenie własności, umorzenie postępowania w przedmiocie zgody na nabycie nieruchomości, wezwanie do zawarcia umowy przyrzeczonej w dniu 7 maja 2020 r. oraz na niestawiennictwo spółki w wyznaczonym terminie, potraktowane jako uchylenie się spółki od zawarcia umowy przyrzeczonej, oświadczył, że odstępuje od umowy przedwstępnej i cofa wydanie nieruchomości tej spółce w posiadanie.</p> <p>Decyzją z 29 lipca 2020 r. <span class="anon-block">(...)</span> Marszałek Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> stwierdził wydanie z naruszeniem prawa swej decyzji ostatecznej z 10 lutego 2020 r. <span class="anon-block">(...)</span>w przedmiocie udzielenia <span class="anon-block"> spółce (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> koncesji na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny ze złoża piasku <span class="anon-block"> (...)</span>.</p> <p>Jako właściciel spornej nieruchomości ujawniony jest w <span class="anon-block">księdze wieczystej KW Nr (...)</span> Bank <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>. Pismem z 25 czerwca 2020 r. Komornik Sądowy przy SR w <span class="anon-block">(...)</span> (pod sygn. akt KM 669/20) na wniosek Banku z 9 czerwca 2020 r. o wszczęcie egzekucji – wprowadzenie w posiadanie nieruchomości zawiadomił Bank o wszczęciu egzekucji obowiązku wydania nieruchomości przeciwko dłużnikowi <span class="anon-block">H. S.</span>, zaś postanowieniem z 06.10.2020 r. uwzględnił wniosek <span class="anon-block"> spółki (...)</span> i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791;art. 791 § 3)">art. 791 § 3 k.p.c.</a> wstrzymał się z czynnościami egzekucyjnymi, wyznaczając termin czynności na dzień 07.11.2020 r.</p> <p>Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony 05.10.2020 r.</p> <p>Przechodząc do oceny żądania pozwu, Sąd Okręgowy na wstępie przytoczył treść znajdujących w tej sprawie zastosowanie przepisów, a mianowicie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 999;art. 999 § 1)">art. 999 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791 k)">art. 791k</a>.p.c.</p> <p>W ocenie Sądu, z zestawienia treści tych przepisów ze sposobem sformułowania żądania pozwu oraz z datą wstrzymania się z czynnościami egzekucyjnymi i datą wniesienia pozwu wynika, że powództwo zostało sformułowane w sposób dopuszczalny i nie jest spóźnione.</p> <p>Następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie jest związany wyrokiem Sądu Rejonowego – Sądu Gospodarczego w Olsztynie z 12 maja 2021 r. (I C 1935/20), oddalającego powództwo <span class="anon-block"> spółki (...)</span> przeciwko Bankowi <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> o przywrócenie naruszonego posiadania tej samej nieruchomości, którego pisemne uzasadnienie wyraża ocenę, że powodowa spółka nie była posiadaczem nieruchomości, a jedynie jej dzierżycielem, ponieważ Bank jako zarządca nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym był tylko dzierżycielem nieruchomości, a ponadto dowody nie dają podstaw do przyjęcia, by doszło do zmiany władania nieruchomością z dzierżenia na posiadanie.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, przewijające się konsekwentnie w dokumentach sformułowania o przeniesieniu posiadania z Banku na <span class="anon-block"> spółkę (...)</span>, jako mające oparcie w prawie, nie powinny być traktowane jako sformułowania bez znaczenia prawnego.</p> <p>W tym kontekście podał argumentację prawną, z której wynika, że zarządca w postępowaniu egzekucyjnym wykonuje zarząd za dłużnika - posiadacza zarządzanej nieruchomości. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">Art. 338 k.c.</a> stanowi, że kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem. W odróżnieniu od posiadacza, który zawsze działa w swoim imieniu, dla siebie, w swoim interesie, dzierżyciel działa dla kogo innego, za kogo innego, w interesie innej osoby, jest to władztwo sprawowane w cudzym imieniu, władztwo zastępcze. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">Art. 338 k.c.</a> zawiera jedynie ogólne pojęcie dzierżyciela dla przeciwstawienia mu pojęcia posiadania, natomiast zasady władania rzeczą za kogo innego pozostawia on innym przepisom, dotyczącym właściwych stosunków prawnych. Podaje się tego przykłady - posłańców, przewoźników, przechowawców, pełnomocników, przedstawicieli ustawowych oraz zarządców (System prawa prywatnego, Tom IV, Prawo rzeczowe, s. 14, Wyd. C.H. Beck 2005; także Komentarz do Kodeksu cywilnego, część druga, s. 491-492, St. Rudnicki, Wyd. Praw. LexisNexis, Wydanie 6, Warszawa 2004). Zarządca nieruchomości ustanowiony i nadzorowany przez Sąd, wobec osób trzecich, czyli na zewnątrz, działa we własnym imieniu, w tym zawiera umowy - najmu lub dzierżawy - samodzielnie, jako zastępca pośredni jest stroną tychże umów, we własnym imieniu zarządza nieruchomością. Z charakteru obowiązków i uprawnień zarządcy wynika, że obowiązany jest on wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. To on, zamiast dłużnika, ma prawo pobierać wszelkie, a więc naturalne i cywilne pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu, prowadzić sprawy, które okażą się potrzebne dla racjonalnego gospodarowania w ramach zwykłego zarządu, to on, zamiast dłużnika, może zaciągać zobowiązania związane z gospodarowaniem nieruchomości w ramach zwykłego zarządu, może zawierać umowy najmu, wypowiadać umowy najmu lub dzierżawy, a za zgodą stron lub za zezwoleniem Sądu może wykonywać czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, w tym wydzierżawiać nieruchomości. To zarządca w sprawach wynikających z zarządu nieruchomością może pozywać i być pozwany. Sąd Okręgowy podzielił przy tym argumentację orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 r. (II CSK 141/12), zgodnie z którym zarządca sądowy ma prawo występować z powództwem posesoryjnym oraz negatoryjnym. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Wobec tego, że oddanie to oznacza przeniesienie posiadania, w kontekście wcześniejszych rozważań jest bez znaczenia, czy zarządca nieruchomości uprawniony do zawarcia umowy dzierżawy przenosi to posiadanie na dzierżawcę jako posiadacz czy jako zastępca pośredni posiadacza (dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym).</p> <p>Zdaniem Sądu, przyjęcie poglądu przeciwnego prowadziłoby do konieczności zaaprobowania wniosku, że w trakcie egzekucji, w której ustanowiono zarządcę nieruchomości, posiadanie nieruchomości nie może być w ogóle przeniesione (ani przed dłużnika, któremu odebrano zarząd, ani przez zarządcę jako nieuprawnionego do takiego przeniesienia).</p> <p>Dalej wskazał, że powód nie jest objęty <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 1;art. 791)">§ 1 art. 791 k.p.c.</a>, ponieważ uzyskał władanie nad nieruchomością przed wszczęciem postępowania, w którym wydano tytuł egzekucyjny – a więc w tym przypadku przed wszczęciem „egzekucji w egzekucji” (egzekucji obowiązku wprowadzenia w posiadanie podmiotu, który uzyskał prawomocne przysądzenie własności). Dlatego wobec treści § 3 nie są wyłączone prawa powoda, które są skuteczne wobec wierzyciela. Jako przykład takich praw podaje się prawa do używania rzeczy na podstawie umów najmu lub dzierżawy. Osoby, którym przysługują takie prawa, przeciwko którym prowadzona jest egzekucja na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791)">art. 791 k.p.c.</a>, uzyskują status dłużnika i przysługuje im powództwo o pozbawienie w stosunku do nich tytułu wykonawczego wykonalności (Komentarz <span class="anon-block">L.</span> <span class="anon-block">M.</span> 2020 do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791)">art. 791 k.p.c.</a> teza 3 i 4).</p> <p>Sąd Okręgowy przyznał, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a> pozwala zarządcy nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym wydzierżawiać nieruchomość za zgodą stron (postępowania egzekucyjnego), a w przypadku jej braku – za zezwoleniem sądu, a w okolicznościach tej sprawy nic nie wskazuje na to, by taka zgoda lub takie zezwolenie zostało zarządcy udzielone. Jednak ocenił, że w tym przypadku nie doszło do zawarcia typowej umowy dzierżawy, lecz do umowy, na podstawie której zarządca nieruchomości, a jednocześnie wierzyciel uzyskujący przybicie (spodziewający się przysądzenia własności) przeniósł na spółkę z o.o. nieodpłatnie władanie nieruchomości stanowiącej grunty orne z prawem do korzystania i pobierania pożytków. W ocenie Sądu, umowa taka bliższa jest przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a> umowie bezczynszowego używania nieruchomości rolnej, do której tylko odpowiednio (a więc nie w zakresie wymaganej od zarządcy nieruchomości zgody stron lub zezwolenia sądu) stosuje się przepisy kodeksowe regulujące umowę dzierżawy.</p> <p>Sąd zaaprobował ponadto argumentację powoda zawartą w replice na odpowiedź na pozew że przeniesienie posiadania na <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> wynika nie tylko z umowy przedwstępnej sprzedaży (zawartej w czasie, gdy Bank był tylko zarządcą nieruchomości), ale i z pisemnych oświadczeń Banku z listopada i grudnia 2020 r., złożonych spółce w czasie, gdy Bank po uzyskaniu prawomocnego przysądzenia własności nieruchomości nabył pełne prawa właścicielskie do niej. Co więcej, z drugiego z tych oświadczeń wynika nie tylko przeniesienie posiadania na spółkę, ale i uprawnienie do zawierania umów poddzierżawy, z którego spółka skorzystała.</p> <p>Odnosząc się do zarzutu nadużycia praw podmiotowych, uznał go za chybiony, ponieważ wszyscy uczestnicy, stanowiący trójkąt podmiotowy zdarzeń są przedsiębiorcami. Bank zawarł umowę przedwstępną połączoną z umową bezczynszowego oddania nieruchomości do korzystania i pobierania pożytków, działając w pełnym, lecz zupełnie niezabezpieczonym zaufaniu do kontrahenta, który nie jest stroną tego procesu. Stroną jest inna spółka, która zawarła umowę ze spółką legitymującą się umową zawartą z Bankiem, a wszelkie sugestie dotyczące działania tych podmiotów w porozumieniu oraz w zamiarze pokrzywdzenia Banku pozostały gołosłowne. Wskazał, że Bank i <span class="anon-block"> spółka (...)</span> nie powiązały trwania stosunku prawnego, polegającego na oddaniu nieruchomości w bezczynszowe korzystanie i pobieranie pożytków z czasem trwania umowy przedwstępnej sprzedaży. Odstąpienie od umowy przedwstępnej nie oznaczało wypowiedzenia umowy, polegającej na oddaniu nieruchomości, zresztą nastąpiło to już po zawarciu umowy przez <span class="anon-block"> spółkę (...)</span> z powodem. W tej sytuacji adresatem ewentualnych roszczeń Banku powinien być jego kontrahent, który nie przystąpił do zawarcia umowy przyrzeczonej, a nie osoba trzecia.</p> <p>Dlatego na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791;art. 791 § 3)">art. 791 § 3 k.p.c.</a> powództwo uwzględnił.</p> <p>Powyższy wyrok pozwany zaskarżył apelacją w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:</p> <p>I. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:</p> <p>1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt 5 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 131)">art. 131 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 205(1))">art. 205<sup> <!-- -->1</sup> k.p.c.</a> poprzez zaniechanie doręczenia pozwanemu odpisu pozwu wraz z załącznikami, czym pozbawiono stronę możliwości obrony jej praw, co skutkuje nieważnością postępowania w całości;</p> <p>2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 791;art. 791 § 3)">art. 791 § 3 k.p.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że powodowi przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności oraz nieuwzględnienie upływu terminu zawitego przewidzianego w tym przepisie;</p> <p>3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy i brak jego wszechstronnego rozważenia, w tym:</p> <p>- pominięcie jako dowodu koncesji Marszałka Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 10 lutego 2020 r., z której wynika, że prawem do nieruchomości w dniu 1 marca 2019 r. rozporządziła właścicielka <span class="anon-block">H. S.</span>, która podpisała wniosek o koncesję dla wskazanego przedsiębiorcy, z pominięciem Banku ( zarządcy),</p> <p>- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegająca na ustaleniu, że pozwany Bank i <span class="anon-block"> spółka (...)</span> są związane umową dzierżawy a nawet bezczynszowego użytkowania;</p> <p>4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 234)">art. 234 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931)">art. 931 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935)">art. 935 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">936 k.p.c.</a> poprzez pominięcie, że Bank był w dacie zawarcia umowy przedwstępnej zarządcą nieruchomości, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931;art. n)">art. 931 i n. k.p.c.</a>, zatem był jedynie dzierżycielem i brak zgody, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a>, powoduje, że hipotetyczne zawarcie umowy dzierżawy było nieważne na podstawie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a>, z powodu naruszenia ustawowych warunków prawnych;</p> <p>II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:</p> <p>1) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58)">art. 58 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie nieważności umowy dzierżawy z 1 marca 2019 r., z powodu sprzeczności z przepisami ustawy, tj. warunkami prawnymi określonymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 930)">art. 930 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 931)">art. 931 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935)">art. 935 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936;art. 936 zd. 3)">art. 936 zd. 3 k.p.c.</a> polegającej na braku zgody Sądu lub 6 wierzycieli, uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym;</p> <p>2) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 103)">art. 103 k.c.</a> poprzez nieuwzględnienie, że zawarcie umowy dzierżawy przez <span class="anon-block">(...)</span> w dniu 1 marca 2019 r. nastąpiło w trakcie trwania egzekucji bez umocowania do dokonywania czynności cywilnoprawnych w imieniu i na rzecz dłużnika - właściciela nieruchomości, tj. <span class="anon-block">H. S.</span> ani zarządcy Banku <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> .</p> <p>3) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">art. 338 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie w kontekście dokumentów urzędowych: postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt I Co 5/15, prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z 12 maja 2021 r. sygn. akt V Gc 1935/20,</p> <p>4) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 390)">art. 390 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie do umowy przedwstępnej z 27 listopada 2017 r.,</p> <p>5) <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a> poprzez jego zastosowanie.</p> <p>W oparciu o tak sformułowane zarzuty, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i zniesienie postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością, ewentualnie jego zmianę i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, według norm przepisanych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p>W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 374)">art. 374 k.p.c.</a> sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi nieważność postępowania.</p> <p>Powyższy przepis w brzmieniu nadanym nowelizacją z 4.07.2019 r. (ustawa dnia z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">ustawy - Kodeks postępowania cywilnego</a> oraz niektórych innych ustaw. Dz.U. 2019.1469) obowiązuje od 7.11.2019 r. Regulacja ta stanowi novum, jako że dopuszcza możliwość rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym na posiedzeniu niejawnym. Jest to możliwe w tych przypadkach, gdy przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Decyzja co do tego, czy sprawa nadaje się do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, należy do sądu odwoławczego. Podkreślić jednak należy, że ustawodawca stronie pozostawił decyzję, czy jej sprawa zostanie rozpoznana przez sąd drugiej instancji na rozprawie.</p> <p>W przedmiotowej sprawie żadna ze stron nie złożyła wniosku, o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 374)">art. 374 k.p.c.</a> Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w tej sprawie przeprowadzanie rozprawy nie było konieczne. Zebrany w niej materiał oraz stanowiska stron były wystarczające do jej należytego rozpoznania.</p> <p> <strong> <!-- -->Apelacja pozwanego okazała się zasadna.</strong> </p> <p>W pierwszej kolejności wymaga rozpoznania najdalej idący zarzut apelacji, a mianowicie nieważności postępowała, której skarżący upatrywał w tym, że wskutek zaniechanie doręczenia mu odpisu pozwu wraz z załącznikami, pozbawiono stronę pozwaną możliwości obrony swoich praw ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 5)">art. 379 pkt. 5 k.p.c.</a>). W rozpoznawanej sprawie faktycznie doszło do uchybienie procesowego, polegającego na tym, że pozwanemu nie doręczono odpisu pozwu wraz z załącznikami. Odpis tego pisma nadal zalega bowiem w aktach sprawy.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela jednak pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2021 r., <span class="anon-block"> (...)</span> 20/21, zgodnie z którym nieskuteczne doręczenie odpisu pozwu i orzekanie w tych warunkach przez Sąd pierwszej instancji może - co najwyżej - prowadzić do naruszenia praw pozwanego, utrudniając lub uniemożliwiając mu obronę swoich praw, ewentualnie stanowić uchybienie procesowe mające wpływ na wynik sprawy. Nie dochodzi jednak do nieważności postępowania, jeżeli strona - pomimo naruszenia przez sąd przepisów procesowych - wdała się w spór i podjęła adekwatne czynności w sprawie.</p> <p>W rozpoznawanej pozwany podjął takie czynności, ponieważ pomimo braku formalnego doręczenia mu odpisu pozwu, złożył odpowiedź na pozew ( k.302 – 328), w której obszernie ustosunkował się do twierdzeń faktycznych i argumentów prawnych powoda, a także brał aktywny udział w dalszym postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Zarzut ten okazał się zatem niezasadny.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii, czy powodowi służy skuteczne wobec właściciela (Banku) prawo do władania nieruchomością, wynikające z zawartej ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> umowy dzierżawy z dnia 1 marca 2019 r.</p> <p>Nie budzi przy tym wątpliwości, że co do zasady <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a> nie wymaga, by wydzierżawiający był właścicielem rzeczy będącej przedmiotem dzierżawy. Pozwala to wydzierżawić także rzecz cudzą (np. może zawrzeć umowę dzierżawy użytkownik wieczysty czy posiadacz samoistny niebędący właścicielem). Wydzierżawiającym może być więc zarówno właściciel, jak i inna osoba. Istotne jest, aby wydzierżawiający mógł wykonać umowę, tzn. oddać przedmiot dzierżawy do korzystania i pobierania z niego pożytków <span class="anon-block">D.</span> bowiem nie prowadzi do przeniesienia własności rzeczy, lecz tylko do oddania jej w czasowe używanie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1998 r., II CKN 795/97 ).</p> <p>Zdaniem Sądu Apelacyjnego, <span class="anon-block"> spółka (...)</span> nie była posiadaczem nieruchomości (ani samoistnym, ani zależnym) i nie miała jakiegokolwiek skutecznego wobec właściciela uprawnienia do dysponowania nieruchomością. Wobec tego, zawarta przez nią z pozwanym umowa dzierżawy z dnia 1 marca 2019 r. nie mogła wykreować po stronie dzierżawcy (pozwanego) żadnego skutecznego wobec właściciela (powoda) tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości i pobierania z niej pożytków. Umowa taka wiąże jedynie jej strony i w przypadku, gdy wydzierżawiający nie posiada skutecznego wobec właściciela uprawnienia do dysponowania rzeczą, prawa takiego nie może także na podstawie omawianej umowy nabyć dzierżawca.</p> <p>Przechodząc do oceny prawnej umowy z dnia 29.11.2017 r. zawartej przez powoda z <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że ta sama umowa została już poddana ocenie prawnej w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku w sprawie z powództwa Banku <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">M.</span> przeciwko <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> w <span class="anon-block">K.</span> o zapłatę z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie oraz zwrotu uzyskanych i nieuzyskanych z powodu złej gospodarki pożytków z nieruchomości, będącej przedmiotem sporu także w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku ( sygn. akt I AGa 183/21 ) uchylił w całości wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 22 października 2021 r. ( sygn. akt V GC 80/21), którym oddalono powództwo, i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.</p> <p>Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą apelację, w pełni podziela argumentację, zawartą w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie I AGa 183/21, co do oceny umowy wiążącej powoda z <span class="anon-block"> (...) spółką z o.o.</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, w związku z czym przytacza poniżej jej treść i czyni elementem własnego uzasadnienia : (….Nie ulega wątpliwości, że zawierając tę umowę powodowy Bank przystępował do niej niejako w dwóch rolach. Z jednej strony, jako przyszły właściciel nieruchomości - wierzyciel egzekwujący w postępowaniu egzekucyjnym, na rzecz którego Sąd Rejonowy w Piszu udzielił przybicia prawomocnym w dacie umowy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2017 r. (I Co 5/15) i oczekujący (po wykonaniu wszystkich warunków licytacyjnych) na postanowienie o przysądzeniu własności. Z drugiej zaś, jako zarządca zajętej nieruchomości ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym prawomocnym postanowieniem wskazanego Sądu z dnia 25 września 2015 r. (I Co 114/15). Jako przyszły nabywca (jak też wierzyciel) Bank nie miał jakiegokolwiek tytułu prawnego ani faktycznego do władania nieruchomością, nie był jej posiadaczem czy dzierżycielem. Jako zarządca Bank miał uprawnienia i obowiązki określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 934;art. 935;art. 936;art. 937;art. 938;art. 939;art. 940;art. 941)">art. 934 – 941 k.p.c.</a>, przy czym w zakresie zawierania po dacie powierzenia mu zarządu umów dotyczących nieruchomości, Bank działał jako zastępca pośredni - działający w imieniu własnym, lecz na rachunek i w interesie dłużnika, jak i wierzycieli egzekwujących (stron postępowania egzekucyjnego). Zarządca jest osobą sprawującą we własnym imieniu zarząd masy majątkowej, która stanowi mienie dłużnika (post. SN z 29.1.1987 r., II CZ 3/87). W relacji do prawa własności Bank był zatem dzierżycielem nieruchomości (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">art. 338 k.c.</a>) - zarząd jest bowiem zawsze działaniem w cudzej sferze prawnej, zarządca może wykonywać prawa podmiotowe innego podmiotu, dysponować jego prawami i interesami oraz dokonywać dla niego czynności prawnych - osoba sprawująca zarząd podejmuje więc działania wywołujące skutki dla uprawnionego (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18.04.2001r., II UKN 331/00).</p> <p>Występując w umowie w charakterze przyszłego nabywcy nieruchomości, Bank zawarł ze <span class="anon-block"> spółką (...)</span> przedwstępną umowę sprzedaży, która obejmuje oświadczenia z § V – VIII i XI - XII umowy z dnia 29 listopada 2017 r. (paragrafy I – IV zawierają oświadczenia stron dotyczące stanu prawnego i faktycznego nieruchomości oraz stron). Z uwagi na brak faktycznego posiadania czy dzierżenia nieruchomości oraz jakichkolwiek uprawnień do tego, jako przyszły nabywca Bank nie mógł jednak złożyć oświadczeń zawartych w § IX i X (byłyby one bezskuteczne). Składał je zatem jako zarządca przymusowy nieruchomości (dzierżyciel). Niezależnie od kwalifikacji prawnej treści oświadczeń woli stron umowy zamieszczonych w jej § IX i X należy stwierdzić, że wydanie przez zarządcę zajętej nieruchomości osobie trzeciej (tu: <span class="anon-block"> spółce (...)</span>) z przyznaniem temu podmiotowi uprawnienia do eksploatowania znajdujących się na tej nieruchomości kopalin (żwirowni), a więc do pobierania pożytków trwale umniejszających substancję nieruchomości, musi być zawsze uznane za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, niezależnie od tego czy prawo pobierania tak określonych pożytków zostało ustanowione odpłatnie, czy też nieodpłatnie - czynności zwykłego zarządu winny bowiem zmierzać do utrzymania rzeczy w stanie niepogorszonym. Skoro zaś Bank dokonał tej czynności jako ustanowiony w toku postępowania egzekucyjnego zarządca przymusowy nieruchomości, to do czynności takiej mają zastosowanie ograniczenia przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935;art. 935 § 3)">art. 935 § 3 k.p.c.</a> lub <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a> </p> <p>Jeśli zatem, za Sądem Okręgowym przyjąć, że umowa z 29 listopada 2017 r. w zakresie oświadczeń z jej pkt IX i X, z uwagi na jej nieodpłatność (spółka zobowiązała się jedynie do ponoszenia kosztów związanych z nieruchomością) winna być kwalifikowana na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a> jako umowa bezczynszowego użytkowania i stosować do niej odpowiednio przepisy o umowie dzierżawy, to nie ma powodów, by pominąć w tej mierze wprost odnoszący się do dzierżawy przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a>, w tym jego ostatnie zdanie, nakazujące zarządcy uzyskanie zgody stron postępowania egzekucyjnego na wydzierżawienie nieruchomości, a w braku takiej zgody – uzyskanie zgody sądu. Podkreślić przy tym trzeba, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a> (w nawiązaniu do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935;art. 935 § 3)">art. 935 § 3 k.p.c.</a>) określa, które czynności dotyczące umów najmu i dzierżawy mieszczą się w granicach zwykłego zarządu (wypowiedzenie tych umów, zawarcie umowy najmu na czas przyjęty przez zwyczaj miejscowy), a które ten zakres przekraczają – zawarcie umowy najmu na czas przekraczający przyjęty zwyczaj i zawarcie umowy dzierżawy na jakikolwiek okres. Skoro zatem ustawodawca (w celu ochrony interesu stron postępowania) ustanowił wymóg uzyskania opisanych powyżej zgód na odpłatne oddanie nieruchomości do używania i pobierania pożytków (treść umowy dzierżawy - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 693)">art. 693 k.c.</a>), to tym bardziej zgoda taka jest wymagana na nieodpłatne (tylko w zamian za ponoszenie ciężarów – kosztów związanych z nieruchomością) oddanie nieruchomości do używania i pobierania pożytków (treść bezczynszowego użytkowania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a> i treść omawianej umowy). Wobec tego, że Bank jako zarządca nie dysponował zgodą stron postępowania (np. wszystkich wierzycieli), ani zgodą sądu na oddanie nieruchomości w bezczynszowe użytkowanie <span class="anon-block"> spółce (...)</span>, to umowa w tym zakresie była bezwzględnie nieważna z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> (tak m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 16.9.2010 r., III CZP 50/10, OSNC 2011). Jako nieważna, umowa ta nie podlegała konwalidacji – np. na skutek oświadczeń Banku z 18 listopada 2019 r. i 12 grudnia 2019 r. Oceny powyższej nie zmienia fakt, że w dacie tych oświadczeń Bank był już właścicielem nieruchomości. Na marginesie wskazać trzeba, że treść tych oświadczeń nie jest nakierowana na konwalidację wadliwej czynności prawnej, lecz na odtworzenie, wyjaśnienie i doprecyzowanie treści oświadczeń Banku zawartych w umowie z dnia 29 listopada 2017 r.</p> <p>Przyjmując, jak błędnie i bez bliższego wyjaśnienia uczynił to Sąd I instancji, że ograniczenia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 936)">art. 936 k.p.c.</a> nie mają zastosowania do umowy uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a>, wskazać należy, że w takim wypadku do umowy tej należało zastosować wymogi z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935;art. 935 § 3)">art. 935 § 3 k.p.c.</a> Wyjaśniono bowiem powyżej, że treść oświadczeń zawartych w § IX i X umowy z 29 listopada 2017 r. jednoznacznie wskazuje na dokonanie przez Bank czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Na zawarcie takiej umowy również należało uzyskać zgodę stron postępowania, a w jej braku, zgodę sądu. Bezsporny w stanie faktycznym sprawy brak tych zgód także prowadzi do bezwzględnej nieważności umowy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a>), która nie podlega konwalidacji. Zauważyć przy tym należy, że o tym, że oświadczenia woli stron zamieszczone w § IX i X umowy z 29 listopada 2017 r. należy jednoznacznie oceniać jako czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, decyduje treść tych oświadczeń i zakres uprawnień do nieruchomości przyznanych przez Bank <span class="anon-block"> spółce (...)</span>, a nie kwalifikacja prawna stosunku umownego. Nawet zatem gdyby uznać, że stosunku tego nie należy kwalifikować jako uregulowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 708)">art. 708 k.c.</a> umowy bezczynszowego użytkowania (np. z powodu wątpliwości, czy jej przedmiotem rzeczywiście była nieruchomość rolna), to z uwagi na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu i niespełnienie wymogów z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 935;art. 935 § 3)">art. 935 § 3 k.p.c.</a>, byłaby to umowa nieważna z mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 § 1 k.c.</a> </p> <p>Przedstawione powyżej argumenty prowadzą do wniosku, że <span class="anon-block"> spółka (...)</span> nie nabyła w drodze ważnej i skutecznej czynności prawnej prawa do używania przedmiotowej nieruchomości i pobierania z niej pożytków poprzez eksploatację kopalin (kruszywa). W ocenie Sądu Apelacyjnego, spółka ta nie nabyła posiadania w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a>, bowiem w sprawie nie miał miejsca żaden ze sposobów przeniesienia posiadania przewidzianych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 348;art. 349;art. 350;art. 351)">art. 348 – 351 k.c.</a>, nie nastąpiło też nabycie pierwotne (spółka powoływała się na nabycie go od powodowego Banku). Jak wyżej wskazano, umowa z 29 listopada 2017 r. w zakresie § IX i X była nieważna, nie doszło zatem do przeniesienia posiadania na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 350)">art. 350 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 351)">art. 351 k.c.</a> Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 349)">art. 349 k.c.</a> nie ma w sprawie zastosowania. Natomiast przeniesienie posiadania w sposób wskazany w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 348)">art. 348 k.c.</a> może nastąpić poprzez wydanie, lecz tylko przez aktualnego posiadacza rzeczy będącej w jego posiadaniu, przez wydanie dokumentów, które umożliwiają rozporządzanie rzeczą, lub środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą. Skoro zaś Bank (zarządca przymusowy ustanowiony w postępowaniu egzekucyjnym) był jedynie dzierżycielem przedmiotowej nieruchomości (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 338)">art. 338 k.c.</a>), to nie mógł przenieść posiadania tej nieruchomości na <span class="anon-block"> spółkę (...)</span>, bowiem sam nie był jej posiadaczem. Samo faktyczne przeniesienie władztwa w zakresie odpowiadającym dzierżeniu nie jest przeniesieniem posiadania i nie czyni z nabywcy posiadacza w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 336)">art. 336 k.c.</a> Domniemania z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 339)">art. 339 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 341)">art. 341 k.c.</a> zostały w niniejszej sprawie skutecznie obalone przedstawionymi dowodami z dokumentów.</p> <p>W prawie polskim nie jest wykluczona zmiana dzierżenia w posiadanie, niemniej wymaga to uzewnętrznienia przez dzierżyciela woli posiadania wobec osób trzecich. W niniejszej sprawie brak jest dowodów na takie przekształcenie władztwa Banku nad nieruchomością, jak też na przekształcenie władztwa <span class="anon-block"> spółki (...)</span> (swoje władztwo wywodziła ona wyłącznie z analizowanej umowy z 29 listopada 2017 r.)....).</p> <p>Według Sądu Apelacyjnego, w składzie rozpoznającym niniejszą apelację, konsekwencją opisanej wyżej sytuacji jest to, że występująca w charakterze wydzierżawiającego ( w umowie z dnia 1 marca 2019 r. ) <span class="anon-block"> spółka (...)</span>, na skutek prawomocnego przysądzenia własności na rzecz powoda, utraciła możliwość spełnienia swojego świadczenia z umowy dzierżawy, a mianowicie zapewnienia dzierżawcy możliwości korzystania i czerpania pożytków z przedmiotu dzierżawy. Wobec zaś niemożliwości spełnienia świadczenia przez wydzierżawiającego należy przyjąć, że umowa ta wygasła ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 475;art. 475 § 1)">art. 475 § 1 k.c.</a>). W konsekwencji należy uznać, że powód, na podstawie umowy z dnia 1 marca 2019 r. nie nabył skutecznego wobec pozwanego (właściciela) tytułu prawnego do władania nieruchomością i pobierania z niej pożytków. W tym stanie rzeczy, jego powództwo nie znajduje uzasadnienia.</p> <p>Z tych też względów, podzielając zarzuty apelacji, Sąd Apelacyjny na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> orzekł, jak w sentencji.</p> <p>O kosztach postępowania obu instancji orzeczono na podstawie wyrażonej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> zasady odpowiedzialności za wynik postępowania.</p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <br/> </em> </p> </div>