I SA/Wa 785/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M., A. A., M. K., K. L. i J. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 150/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K. M., A. A., M. K., K. L. i J. S. sumę pieniężną po 1.000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących. UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 150/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako "organ") do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3022/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec niewykonania powyższego wyroku, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 złotych. Pismem z [...] kwietnia 2019 r. pełnomocnik K. M., A. A., M. K., K. L. i J. S. (dalej "skarżący") ponownie wezwał organ do wykonania wyroku z 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 150/13, a przy piśmie z 20 marca 2020 r. skarżący wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kolejną skargą na niewykonanie ww. wyroku. W skardze wnieśli o: (i) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości, (ii) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz (iii) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących maksymalnej sumy pieniężnej określonej w art. 154 . Skarżący uzasadnili, że w sprawie nie są przestrzegane terminy wynikające z kpa i nie są realizowane prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych. W ocenie skarżących, okoliczności niniejszej sprawy przemawiają za tym, że dochodzi w niej do rażącego naruszenia prawa, wydłużania kolejnych terminów oraz celowego odwlekania zakończenia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że podjął w sprawie czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Wskazał, że [...] kwietnia 2019 r. zlecił opracowanie geodezyjne dla przedmiotowej nieruchomości, które geodeta uprawniony sporządził [...] września 2019 r. Organ wystąpił również do stron postępowania o przesłanie oryginałów postępowań spadkowych oraz dokumentów potwierdzających zmianę nazwiska E. S., dawnej właścicielki nieruchomości hipotecznej. Prezydent podniósł, że w związku z niepełnym uzupełnieniem brakujących dokumentów pismem z [...] kwietnia 2020 r. wystąpił ponownie do stron o nadesłanie dokumentów potwierdzających, że E. S. to ta sama osoba co E. W. wskazując, że dokumentem potwierdzającym zmianę nazwiska może być wyłącznie akt stanu cywilnego. Prezydent wezwał również strony do przedłożenia postanowień spadkowych po J. F. i A. F. (gdyż w aktach sprawy znajdują się jedynie kopie tych postanowień). Ponadto, organ wskazał, że poinformował strony, że po zgromadzeniu całości materiału dowodowego, a w szczególności wyżej opisanych dokumentów, wyda decyzję kończącą postępowanie w sprawie do dnia [...] września 2020 r. W piśmie procesowym z 22 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że wbrew stanowisku organu kwestia następstwa prawnego w niniejszej sprawie została już wyjaśniona, na potwierdzenie czego załączył pismo skarżących do Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2020 r. powołujące się na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2011 r. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, żądanie organu dotyczące uzupełnienia tej kwestii jest całkowicie nieuprawnione i ma na celu jedynie przewlekanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako "ppsa"), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 150/13 wraz z aktami sprawy 7 stycznia 2013 r., tym samym wyznaczony przez Sąd termin na rozpatrzenie sprawy upłynął 7 stycznia 2014 r. Poza sporem pozostaje również to, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ sprawy nie rozstrzygnął, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu, jak również to, że pismem z 24 kwietnia 2019 r. zatytułowanym "Wniosek o wykonanie prawomocnego orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2013 r." skarżący po raz kolejny wezwali organ do wykonania ww. wyroku. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie spełnione zostały obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, a zatem skarga o wymierzenie grzywny jest zasadna. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 8 sierpnia 2013 r., jak również okoliczność, że jest to kolejna skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 złotych jest adekwatną sankcją dla organu. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz uprzednio wymierzoną grzywnę (1000 złotych). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie, rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 154 § 2 ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że po otrzymaniu przez organ wyroku Sądu z 21 stycznia 2015 r. Prezydent podjął czynności w sprawie, zwracając się do stron pismem z 5 kwietnia 2019 r. o uzupełnienie dokumentacji, a także zlecając w dniu 5 kwietnia 2019 r. sporządzenie opracowania geodezyjnego dla przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, pismem z 6 kwietnia 2020 r. organ poinformował strony w trybie art. 36 § 1 kpa o zwłoce w załatwieniu sprawy, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Nie zmienia to jednak faktu, że określony w wyroku z 8 sierpnia 2013 r. termin na rozpatrzenie sprawy upłynął już ponad pięć lat temu, zaś pomimo wyroku wymierzającego grzywnę za jego niewykonanie, organ nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Z uwagi na powyższe, bezczynność organu w wykonaniu wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 150/13 Sąd uznał za mającą charakter kwalifikowany. Za zasadny Sąd uznał również wniosek skarżących o przyznanie od organu sumy pieniężnej i przyznał tę sumę w wysokości po 1000 zł na rzecz każdego ze skarżących. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wspomnianego wyroku w przedmiocie bezczynności organu. Wskazać również należy, że suma pieniężna nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego Sąd uznał za wystarczający jego wymiar w wysokości po 1000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. W ocenie Sądu, wynikające z tytułu przyznanej sumy pieniężnej obciążenie finansowe organu (5000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (5000 zł) jest przy tym na tyle dotkliwe, że powinno wypełnić funkcję dyscyplinującą Prezydenta [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm.). Stosownie do powołanego przepisu przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.