II SA/Ke 1024/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji odmówił przyznania J. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną J. S. argumentując, że świadczenie to nie może zostać przyznane, gdyż na wnioskodawcy nie ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do żony w związku z art. 128 i art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r., organ I instancji sprostował z urzędu błędy pisarskie - oczywiste omyłki w decyzji z dnia 31 lipca 2014 r., w ten sposób, że w wierszu 13 na str. 2 decyzji wyraz "czyli powstała w wieku 31 lat" zastąpił stwierdzeniem "czyli powstała przed 16 rokiem życia". Dalej organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zmianami) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei z art. 17 ust. 1 lit. "b" wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2. w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] J. S. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. W świetle tego orzeczenia niepełnoprawność istnieje od 2006 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 stycznia 2013 r. Orzeczenie to zostało wydane do dnia 31 marca 2015 r. W oświadczeniu z dnia 21 lipca 2014 r. J. S. podał, że rezygnuje z zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną. Wnioskodawca nie jest zatrudniony w urzędzie pracy. W aktach znajduje się także orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...], z którego wynika, że J. S. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niepełnosprawności istnieje od – przed 16 rokiem życia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 maja 2007 r. Orzeczenie to zostało wydane na okres do dnia 31 grudnia 2013 r. Orzeczeniem z dnia [...] wydanym na okres do 28 lutego 2014 r. J. S. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 2006 r. Kolegium Odwoławcze nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że w sytuacji pozostawania w związku małżeńskim nie można mówić o obowiązku alimentacyjnym jednego małżonka względem drugiego. Jednak w opinii organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż z aktualnego orzeczenia z dnia 31 marca 2014 r. wynika, że J. S. jest osobą niepełnosprawną od 2006 r., a w stopniu znacznym od 1 stycznia 2013 r. Niewątpliwie zatem w chwili nabycia niepełnosprawności żona wnioskodawcy nie była w wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1 lit. b pkt 1-2, a więc nie może stronie zostać przyznane żądane świadczenie. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji stwierdził, że przepisy regulujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają charakteru uznaniowego, a świadczenie to może zostać przyznane tylko w przypadku spełnienia ustawowo określonych przesłanek. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję J. S., domagając się jej uchylenia i przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 lit. b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie, że J. S. jest osobą niepełnosprawną, a jej niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia, przez co spełniony został warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej mężowi. W uzasadnieniu skarżący podał, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji sam przywołuje orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...], którym J. S. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od-przed 16 rokiem życia. Orzeczenie zostało wydane na okres do 31 grudnia 2013 r. Kolejnym orzeczeniem z dnia [...] J. S. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 2006 r. Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy przyjął, jak można się jedynie domyślać, bowiem brak jest odniesienia do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, że ustalona orzeczeniem z 12 grudnia 2011 r. niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym powstała przed 16 rokiem życia, została zaprzeczona/zniweczona przez decyzję z [...]. Jest to wnioskowanie nieprawidłowe i oparte na błędnym założeniu, iż powstała u J. S. niepełnosprawność przed 16 rokiem życia wskutek upływu czasu nie może zostać uznana za niepełnosprawność skoro decyzją z [...] została ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 2006 r. W decyzji tej jak się wydaje lekarzom orzecznikom chodziło o istnienie u niej od 2006 r. niepełnosprawności w stopniu znacznym, mając na uwadze schorzenie na które cierpi (SM). Autor skargi podkreślił, że jeżeli organ II instancji miał wątpliwość w tym zakresie, to winien był albo sam przeprowadzić postępowanie dowodowe albo sprawę przekazać do ponownego rozpoznania organowi I Instancji. Kończąc skarżący dodał, że zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia, gdyż wobec J. S. wydano orzeczenie o niepełnosprawności, która powstała przed 16 rokiem życia. Z kolei orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] uzasadnia przyjęcie, że stan zdrowia J. S. nie uległ poprawie, a wręcz przeciwnie, i aktualnie wymaga ona również osobistej opieki ze strony męża. W odpowiedz na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 13 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn. Dz. U z 2003 r., Nr 139, poz. 1328 ze zmianami), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera między innymi ustalenie lub odmowę ustalenia stopnia niepełnosprawności (pkt 8), datę lub okres powstania niepełnosprawności (pkt 11) oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (pkt 12). W aktach sprawy znajdują się trzy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S.: z [...], [...] i z [...]. O ile dwa ostatnie, orzekające o zaliczeniu J. S. (ur. 19 lutego 1975 r.) do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyny o symbolu 10 – N stwierdzają, że niepełnosprawność istnieje u niej od 2006 r. (a niepełnosprawność w stopniu znacznym od 1 stycznia 2013 r.), o tyle pierwsze z tych orzeczeń, zaliczające żonę skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyny określonej symbolem 10 – N 09 – M, jednocześnie orzeka, że niepełnosprawność istnieje u niej od - przed 16 rokiem życia (a niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym od 9 maja 2007 r.). Zauważyć przy tym należy, że za każdym razem Przewodniczącym Składu Orzekającego Zespołu wydającego orzeczenia był ten sam lekarz. O ile z oczywistych powodów z biegiem czasu stan zdrowia ulega zmianie, która może uzasadniać zaliczenie danej osoby do innego stopnia niepełnosprawności, o tyle wyjaśnienia wymaga to, dlaczego istnieje rozbieżność pomiędzy tymi orzeczeniami co do daty, od której istnieje niepełnosprawność (i nie chodzi tutaj o konkretny stopień niepełnosprawności ale ogólnie o niepełnosprawność - u osób poniżej 16. roku życia, stosownie do art. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zmianami - nie ustala się stopnia niepełnosprawności). Ta bowiem data, to jest data, od której istnieje niepełnosprawność nie powinna ulegać żadnej zmianie z biegiem czasu. Okoliczność zaś, od kiedy u żony skarżącego istnieje niepełnosprawność, ma istotne znaczenie, determinuje bowiem w świetle nadal obowiązującego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Ponieważ powyższa istotna okoliczność nie została wyjaśniona, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 z 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami). Stosownie do art. 152 tej samej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśni, czy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 12 grudnia 2011 r., w zakresie, w jakim ustala datę powstania niepełnosprawności zostało uchylone, a jeśli nie, to co było powodem tego, że ten sam Zespół wydając kolejne orzeczenia ustalił odmienną (późniejszą) datę powstania u żony skarżącego niepełnosprawności.