III AUa 317/22
Common courts2022-12-20
Case number
III AUa 317/22
Judgment date
2022-12-20
Type
SENTENCE
Judges
Marek Szymanowski (PRESIDING_JUDGE)
Legal basis
Judgment text
<p>Sygn. akt III AUa 317/22, III AUz 45/22</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 20 grudnia 2022 r.</p>
<p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>w składzie:</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Przewodniczący: sędzia Marek Szymanowski</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- --> Protokolant: Edyta Katarzyna Radziwońska</strong>
</p>
<p>po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2022 r. w <span class="anon-block">B.</span>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->sprawy z odwołania <span class="anon-block">S. Z.</span>
</strong>
</p>
<p>przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego</p>
<p>o świadczenie uzupełniające</p>
<p>
<strong>
<!-- -->na skutek apelacji i zażalenia pełnomocnika odwołującej się <span class="anon-block">S. Z.</span>
</strong>
</p>
<p>od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</p>
<p>z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt V U 855/21</p>
<p>I.
<strong>
<!-- -->odrzuca zażalenie; </strong>
</p>
<p>II.
<strong>
<!-- -->zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II (drugim) w ten sposób, że </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->zasądza od Skarbu Państwa (
<em>
<!-- -->Sąd Okręgowy w Białymstoku</em>
) na rzecz radcy prawnego <span class="anon-block">K. K.</span> następujące kwoty :</strong>
</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->kwotę 90 (
<em>
<!-- -->dziewięćdziesiąt)</em>
złotych powiększoną o należny od tej </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->kwoty podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia pomocy prawnej udzielonej z urzędu; </strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->kwotę 32,64 (
<em>
<!-- -->trzydzieści dwa i 64/100</em>
) złotych tytułem zwrotu </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->poniesionych wydatków - w pierwszej instancji;</strong>
</p>
<p>III.
<strong>
<!-- -->oddala apelację w pozostałem zakresie; </strong>
</p>
<p>IV.
<strong>
<!-- -->zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Białymstoku) na </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->rzecz radcy prawnego <span class="anon-block">K. K.</span> następujące kwoty: </strong>
</p>
<p>1.
<strong>
<!-- -->kwotę 240 (
<em>
<!-- -->dwieście czterdzieści</em>
) złotych powiększoną o należny od tej </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->kwoty podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia pomocy prawnej udzielonej z urzędu ;</strong>
</p>
<p>2.
<strong>
<!-- -->kwotę 18,38
<em>
<!-- -->( osiemnaście 38/100 )</em>
złotych tytułem zwrotu poniesionym </strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->wydatków – w drugiej instancji.</strong>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sygn. akt III AUa 317/22 ; III AUz 45/22</strong>
</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>
<strong>
<!-- -->Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia</strong> Społecznego decyzją z dnia <strong>
<!-- -->10 maja 2021 r.</strong> odmówił <span class="anon-block">S. Z.</span> prawa do świadczenia uzupełniającego na podstawie ustawy z 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji <em>
<!-- -->(Dz. U. z 2020 r. poz. 1936)</em> albowiem Komisja Lekarska KRUS nie stwierdziła niezdolności wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->
<span class="anon-block">S. Z.</span> w odwołaniu zakwestionowała</strong> ustalenia KRUS co do aktualnego stanu jej zdrowia i domagała się zmiany powyższej decyzji organu rentowego i przyznania świadczenia uzupełniającego.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Wyrokiem z dnia 17 marca 2022 r. Sąd</strong> Okręgowy w Białymstoku oddalił odwołanie i nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Białymstoku ) na rzecz radcy prawnego ustanowionego z urzędu kwotę 122,64 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i poniesionych wydatków. Sąd Okręgowy ustalił, że <span class="anon-block">S. Z.</span> w dniu 18 lutego 2021 r. złożyła w KRUS wniosek o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Komisja Lekarska Kasy orzeczeniem z 5 maja 2021 r. stwierdziła, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji w związku z czym organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 2 ustawy z 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji <em>
<!-- -->(Dz. U. z 2021 r. poz. 1842 ze zm.) </em>świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 68 ust. 1)">ust. 1</a>). Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 68;art. 68 ust. 1;art. 68 ust. 1 pkt. 3)">art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>
<em>
<!-- --> (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 i 252), </em>zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 1.700 zł miesięcznie (1.600 zł w okresie od 1 października 2019 r. do 29 lutego 2020 r.) (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 13;art. 13 ust. 5)">art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2022 r. poz. 504 ze zm.) z którego wynika, że niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.</p>
<p>Sąd Okręgowy celem ustalenia czy <span class="anon-block">S. Z.</span> jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i w jakim okresie - dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu kardiologii i neurologii. Biegły kardiolog na podstawie stosownych badań oraz analizy dostępnej dokumentacji medycznej rozpoznał u odwołującej następujące schorzenia: nadciśnienie tętnicze, przewlekła choroba niedokrwienna serca w obserwacji, napadowe migotanie przedsionków w wywiadzie, niewydolność serca w obserwacji. Biegły nie stwierdził u badanej niezdolności do samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu opinii biegły wskazał, że powyższe schorzenia istotnie wpływają na ogólną sprawność organizmu, wymagają przewlekłego leczenia ale nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Badana jest aktualnie bez danych na objawy jawnej niewydolności krążenia czy istotnie upośledzonej rezerwy wieńcowej. Nie ma również udokumentowanych w ostatnim czasie zaburzeń rytmu serca znacząco wpływających na hemodynamikę serca <em>
<!-- -->(k.35-37). </em>
</p>
<p>Biegły neurolog na podstawie dostępnej dokumentacji lekarskiej rozpoznał u <span class="anon-block">S. Z.</span> chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa i stawów obwodowych oraz bóle i zawroty głowy. Biegły stwierdził, iż schorzenia te nie powodują niezdolności do samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu opinii biegły wyjaśnił, że opiniowana nie jest osobą obłożnie chorą, porusza się samodzielnie przy pomocy laski, pochylona. Wymaga leczenia i kontroli w poradniach specjalistycznych - głównie kardiologicznej i neurologicznej, jednak nie jest osobą na stałe uzależnioną w codziennym funkcjonowaniu od pomocy osób drugich. Dolegliwości bólowe kręgosłupa i stawów obwodowych oraz wywiad zaburzeń równowagi i zawrotów głowy, nie powodują całkowitego uzależnienia funkcjonowania opiniowanej od pomocy osób drugich <em>
<!-- -->(k. 39-41).</em>
</p>
<p>Strony nie wniosły zastrzeżeń do powyższych opinii. Wobec powyższego brak było podstaw do kontynuowania postępowania dowodowego, w związku z czym Sąd Okręgowy oparł się na ocenie stanu zdrowia dokonanej przez biegłych sądowych. Zdaniem Sądu ich opinie są fachowe, obiektywne, wszechstronne, należycie uzasadnione i z tych powodów zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podkreślił, że autorzy opinii legitymują się wiedzą medyczną z zakresu schorzeń rozpoznanych u odwołującej, doświadczeniem zawodowym a także znajomością zasad orzeczniczych. Sąd Okręgowy podkreślił także, że o uznaniu za niezdolną do samodzielnej egzystencji osoby ubiegającej się o świadczenie uzupełniające, decyduje bezstronna ocena stanu jej zdrowia dokonana poprzez lekarzy specjalistów. Subiektywne odczucia ubezpieczonego i zgłaszane dolegliwości nie mogą stanowić podstawy orzekania, jeżeli nie znajdują potwierdzenia w obiektywnych dowodach, jakimi są wyniki badań. Z tych przyczyń na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 1)">art. 477 <sup>
<!-- -->14</sup> § 1 k.p.c.</a> orzeczono jak w sentencji wyroku, w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Okręgowy odwołał się do § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu <em>
<!-- -->(Dz. U. z 2019 r. poz. 68). </em>Na koszty te składają się: niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego – 32,64 zł (<em>
<!-- -->spis wydatków na k. 51</em>) oraz opłata – 90 zł ustalona w oparciu o § 15 ust. 2 rozporządzenia. W ocenie Sądu nieskomplikowany charakter niniejszej sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia nie uzasadniały przyjęcia, iż opłata powinna wynieść kwotę wyższą aniżeli stawka minimalna.</p>
<p>Ustanowiona z urzędu pełnomocnik wywiodła w sprawie zażalenie oraz apelację.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->W zażaleniu pełnomocnik z urzędu zaskarżyła</strong> rozstrzygnięcie dotyczące zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i poniesionych wydatków, tj. punkt II wyroku i zarzuciła naruszenie treści § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, poprzez przyznanie pełnomocnikowi kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 90 zł. bez jej podwyższenia o kwotę podatku od towarów i usług. Czyniąc taki zarzut wniosła o zmianę: punktu II wyroku i podwyższenie zasądzonego wynagradzania o należny podatek VAT oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Z kolei w apelacji od tego wyroku</strong> wywiedzionej pełnomocnik z urzędu odwołującej zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła naruszenie treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 31.07.2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, poprzez nie przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. W apelacji zwarto też wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania odwołującej w charakterze stron oraz o dopuszczenie opinii biegłych sądowych: internisty, kardiologa, endokrynologa, psychologa na okoliczność, iż stan zdrowia wnioskodawczyni czyni ją osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.</p>
<p>Wskazując na powyższe apelacja wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez przyznanie wnioskodawczyni prawa do świadczenia dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd Apelacyjny zważył co następuje </strong>
</p>
<p>Zażalenie podlegało odrzuceniu natomiast apelacja tylko w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach (kosztach pełnomocnika z urzędu) okazała się zasadna.</p>
<p>W zakresie wniesionego zażalenia trzeba było uznać, że podlegało ono odrzuceniu, bowiem w polskim systemie środków odwoławczych nie występuje konkurencja tych środków, a zatem jeżeli służy apelacja co do tego samego substratu zaskarżenia to nie jest dopuszczalne jednocześnie wniesienie zażalenia. Wprawdzie zażalenie na koszty pochodzi od działającej w własnym imieniu pełnomocnika z urzędu, to trzeba jednak zauważyć, że wniosła Ona także apelację, domagając się zmiany na korzyść mocodawczyni zaskarżonego wyroku. Koszty pomocy prawnej pełnomocnika z urzędu w takim przypadku są elementem kosztów procesu i sposób orzeczenia o nich zależy od rozstrzygnięcia o apelacji. Uwzględnienie bowiem apelacji oznaczałoby, że wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu byłoby bezpośrednio zasądzone nie od Skarbu Państwa ale od przeciwnika procesowego, i nie na rzecz pełnomocnika lecz na rzecz strony (wówczas) wygrywającej (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 122;art. 122 § 1)">art. 122 §1 k.p.c.</a>), a pełnomocnik miałaby na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 122;art. 122 § 2)">art.122 § 2 k.p.c.</a> pierwszeństwo w zaspokojeniu się z zasądzonej kwoty. Inaczej mówiąc wadliwość orzeczenia o kosztach zsądzonych na rzecz pełnomocnika z urzędu, w sytuacji, gdy wniesiono także apelację, należało podnieść w tejże apelacji jako konkrety zarzut apelacyjny. Skoro jak wskazano wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu jest składnikiem kosztów procesu, co do których rozstrzygnięcie ma charakter akcesoryjny w stosunku do przedmiotu sporu to stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 394;art. 394 § 1;art. 394 § 1 pkt. 6)">art. 394 §1 pkt 6 k.p.c.</a> zażalenie w takim przypadku nie służy i dlatego Sąd Apelacyjny na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 373)">art. 373 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 2)">art. 397 § 2 k.p.c.</a> je odrzucił.</p>
<p>Jednocześnie jednak zarzut podniesiony w zażaleniu (<em>
<!-- -->niepodwyższenie o VAT)</em> co do wadliwości rozstrzygnięcia o kosztach Sąd Apelacyjny potraktował jako kolejny zarzut apelacyjny, uznając go za trafny i skorygował rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w tym zakresie na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 §1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 397;art. 397 § 3)">art. 397 §3 k.p.c.</a> W zakresie rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej w sprawie ( w obu instancjach) z urzędu zastosowanie też znalazły § 2 , 3 i 15 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (<em>
<!-- -->t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68 z późn. zm.) </em> oraz § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych <em>
<!-- -->(t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) </em>w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. SK 66/19 (OTK-A 2020/13) stwierdzającego niekonstytucyjność dyferencjacji stawek adwokackich wyłącznie z uwagi na sposób ustanowienia w sprawie z urzędu. Orzeczenie to zastosowano jednak tylko co do stawki za postępowanie apelacyjne, bowiem co do stawki za pierwszą instancję Sąd Apelacyjny związany był granicami zaskarżenia.</p>
<p>Przechodząc do apelacji co do meritum sprawy, trzeba na wstępie rozważań przypomnieć trzeba, że w sprawie jedyną sporną okolicznością okazało się być istnienie niezdolności do samodzielnej egzystencji odwołującej, której istnienie jest niezbędnym warunkiem nabycia prawa do świadczenia uzupełniającego. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy z 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji <em>
<!-- -->(Dz.U. z 2020 r. poz. 1936)</em> świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej "osobami uprawnionymi". Stosownie natomiast do art. 7 ust 1. pkt 1 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a>, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy; o ile do ubezpieczonego nie mają zastosowania przepisy dot. rolników lub funkcjonariuszy (art. 7 ust. 1 pkt 2-4 ustawy).</p>
<p>Odwołująca pobiera emeryturę rolniczą przewidzianą w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910070024" title="Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ()">ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników</a> <em>
<!-- -->(Dz.U.2021.266 j.t.),</em> a zatem mają do niego zastosowanie przepisy dotyczące rolników, jednakże w świetle jej art. 52 ust. 1 pkt 2 i ta ustawa odsyła do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (…). Powyższe odesłania ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (…) oznaczają też odesłanie do definicji ustawowej pojęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji. Niezdolność do samodzielnej egzystencji istnieje zatem w myśl art. 13 ust. 5 tej ustawy w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Istota stałej opieki innej osoby sprowadza się do zaspokajania niezbędnych potrzeb życia codziennego, których – z powodu bezradności wynikającej z choroby, kalectwa lub upadku sił – ubezpieczony nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić. Celem tej pomocy jest wykonanie za osobę uprawnioną takich czynności, które są niezbędne do jej egzystencji <em>
<!-- -->( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 listopada 1976 r., II URN 54/76).</em>
</p>
<p>W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego<em>
<!-- --> (por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 marca 2007 r., III UK 130/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 113; z dnia 8 maja 2008 r., I UK 356/07, OSNP 2009 nr 17-18, poz. 238; z dnia 14 maja 2009 r., II UK 211/08, LEX nr 509035; z dnia 5 grudnia 2013 r., III UK 2)13, LEX nr 1555697 oraz z dnia 8 września 2015 r., I UK 430/14, LEX nr 1809930</em>) przyjmuje się, że ustalenia w sprawach, w których prawo do świadczenia zależy od oceny stanu zdrowia odwołującego wymagają skorzystania przez sąd z wiadomości specjalnych, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278;art. 278 § 1)">art. 278 § 1 k.p.c.</a>, a zatem ustalenia w tym zakresie muszą nastąpić w oparciu o wiarygodny dowód z opinii biegłych lekarzy. Słusznie zatem Sąd Okręgowy dokonanie oceny stanu zdrowia odwołującej pod kątem istnienia niezdolności do samodzielnej egzystencji poprzedził zasięgnięciem wiadomości specjalnych z opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu kariologii <em>
<!-- -->(k 35-37</em>) i neurologii <em>
<!-- -->(k. 39-41).</em>
</p>
<p>Opinia biegłych podlega, tak jak inne dowody, ocenie według <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, jednakże co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 października 2015 r., III AUa 1846/14). Z tego względu powyższy środek dowodowy podlega szczególnej ocenie, bowiem sąd nie mając wiedzy specjalistycznej jedynie może oceniać logiczność wypowiedzi biegłego. Ocena dowodu z opinii biegłego nie jest dokonywana na podstawie kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można "nie dać wiary biegłemu", odwołując się do wewnętrznego przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego. Jednak i tak podlega ona ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał, a zatem, na tle tego materiału koniecznym jest stwierdzenie, czy ustosunkowała się ona do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawia tok rozumowania prowadzący do sformułowanych w niej wniosków (Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 2005 r., V CSK 659/04). Do skutecznego podważenia opinii biegłego nie jest wystarczająca sama polemika wyprowadzająca odmienne wnioski aniżeli wynikające z opinii biegłego, lecz wymagane jest wykazanie braku logiki lub uchybienia regułom opiniowania.</p>
<p>W ocenie Sądu Apelacyjnego nie było potrzeby dopuszczania dowodu z kolejnych opinii a tym bardziej z przesłuchania stron, skoro ustalenia w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga wiadomości specjalnych. Sporządzona przed Sądem pierwszej instancji opinia biegłych jest przekonująca, należycie uzasadniona i nie nasuwa wątpliwości. Z tego względu Sąd Apelacyjny również nie widział podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego, dlatego został on pominięty, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235<sup>
<!-- -->2</sup> § 1 pkt 5 w k.p.c.</a> Trzeba też uznać, że skoro przed Sądem pierwszej instancji do złożonych opinii biegłych nie zgłoszono zastrzeżeń ani nie zgłoszono dalszych wniosków dowodowych <em>
<!-- -->(k.67),</em> to w Sąd Apelacyjny uprawniony jest do pominięcia zgłoszonych obecnie wniosków dowodowych na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 381)">art. 381 k.p.c.</a>, jako spóźnionych. Nie bez znaczenia tym zakresie jest to, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych miarodajny do orzekania jest stan rzeczy z chwili wydania decyzji, (10 maja 2021 r.) a nie z chwili zamknięcie rozprawy, zwłaszcza przed sądem drugiej instancji. Ewentualne zmiany w stanie zdrowia po dacie wydania decyzji mogą być przedmiotem nowego wniosku skierowanego do organu rentowego.</p>
<p>Reasumując, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że występujące u odwołującej schorzenia i stopień ich zaawansowania nie powodują u niej niezdolności do samodzielnej egzystencji, a jest to przesłanka konieczna do nabycia dochodzonego świadczenia.</p>
<p>W tym stania rzeczy Sąd Apelacyjny na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> apelację jako niezasadna oddalił.</p>
</div>