I OSK 2534/20

SENTENCJA Dnia 19 grudnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 31/20 w sprawie ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 21 listopada 2019 r. nr SKO-GG-4100/63/2019 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 31/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 21 listopada 2019 r. nr SKO-GG-4100/63/2019 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, oddalił skargę. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył H. B. zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej jako "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wskazał, że postępowanie prowadzone w sprawie było dotknięte wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, jak i niedopełnienie przez organ prowadzący postępowanie obowiązków określonych przepisami procesowymi, tj. nieuwzględnienie przesłanek zawartych w art. 145 §1 pkt 4) i 5) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako "k.p.a.") wskazywanych przez skarżącego, jak również niepodjęcie czynności dowodowych, co jednocześnie uniemożliwiło realizację prawdy obiektywnej. Należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok w przedmiotowej sprawie bez zebrania odpowiedniego materiału dowodowego w sprawie, bez pochylenia się nad faktem braku wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego przez organ administracyjny (w tym np. ustaleń, czy z wnioskiem o postępowanie rozgraniczeniowe wystąpił uprawniony podmiot); 2. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022. 2492 t.j., dalej jako "p.u.s.a.") w związku z art. 7, art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wnikliwej kontroli działalności organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien ocenić, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonych norm prawnych, czy organ dokonał właściwej interpretacji przepisów oraz czy organ w sposób właściwy i kompletny ustalił stan faktyczny sprawy. W procesie wydania zaskarżonego wyroku Sąd nie dopełnił wszelkich czynności wynikających z obowiązku kontroli działalności organu administracji publicznej. Z uzasadnienia wyroku nie sposób ustalić, aby Sąd zweryfikował, czy rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem, przy zachowaniu wszystkich podstawowych zasad. W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.; 2. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a.; 3. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego, adwokata K. B., zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu H. B. z urzędu, nieuiszczonych nawet w części, związanych z czynnościami podjętymi w niniejszej sprawie, według norm przepisanych. Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, wydanym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842, ze zm.), o czym strony zostały poinformowane. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Trzeba wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie kasatora naruszył Sąd I instancji (wyrok NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18). Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje brakiem możliwości zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna w znacznej mierze nie spełnia tak określonych wymogów. Mając jednak na uwadze uchwałę NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Organ w wyniku analizy wniosku i pism skarżącego zakwalifikował jego żądanie jako podanie o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym, zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Organ doszedł do przekonania, że termin do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany, co oznacza, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne. Sąd I instancji uznał ten wniosek za prawidłowy i jawiący się jako oczywisty w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela tę ocenę Sądu I instancji. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono argumentów wskazujących na konieczność odmiennej oceny tej kwestii. Należy podkreślić, że stwierdzenie przez organ, że żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania i zmusza organ do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., to jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Organ na etapie badania dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania nie jest uprawniony do badania, czy w sprawie zachodzi któraś z przesłanek wznowienia postępowania. Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają natomiast do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia odwołując się do takich kwestii, które mogą być badane dopiero po zbadaniu dopuszczalności wniosku i wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być zatem skuteczne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.