II OSK 2289/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1590/19 w sprawie odrzucenia skargi H. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SAB/Wa 1590/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że skarżąca wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2019 r. skarżąca został wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi przez nadesłanie odpisu ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, a także dowodu nadania ww. ponaglenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wniosła pismo datowane na 3 stycznia 2020 r., lecz nie nadesłała odpisu ponaglenia oraz dowodu jego nadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że zgodnie z art. 53 § 2b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści tego przepisu wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ponaglenie, stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosi się bowiem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia – do organu prowadzącego postępowanie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższa procedura nie została zachowana, ponieważ skarżąca nie nadesłała odpisu ponaglenia oraz dowodu jego nadania. Oznacza, że skarżąca przed złożeniem skargi nie złożyła ponaglenia, a zatem nie wyczerpała środka zaskarżenia, warunkującego dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność organu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 § 1 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przepisem art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez niewykonanie przez Sąd pierwszej instancji obowiązku kontroli legalności działań organu administracji publicznej i niedostrzeżenie, że organ na gruncie niniejszej sprawy uchybił wymienionym przepisom, co doprowadziło do odrzucenia skargi na bezczynność, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przez organ ww. przepisów, w szczególności pouczenie skarżącej o prawie do wniesienia ponaglenia wobec niezałatwienia przez organ sprawy w terminie, pozwoliłoby na wniesienie skargi na bezczynność zgodnie z wymogami prawa, a tym samym pozwoliłoby uniknąć przez skarżącą szkody z powodu braku znajomości przepisów, wskazujących na wymóg poprzedzenia skargi na bezczynności złożeniem ponaglenia; 2. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 58 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 53 § 2b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne uznanie, że skarga na bezczynność została wniesiona z uchybieniem wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, tj. nie została poprzedzona wniesieniem ponaglenia przez skarżącą do organu, co skutkowało uznaniem jej za niedopuszczalną i odrzuceniem, w sytuacji gdy skarżąca nie została przez organ w toku postępowania administracyjnego pouczona o prawie do złożenia ponaglenia, a zatem brak jego złożenia nie może czynić skargi na bezczynność niedopuszczalną i skutkować jej odrzuceniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca - stosownie do treści art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści § 2 powołanego przepisu, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Warunek ten dotyczy także skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika bowiem, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy ponaglenie. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia ze pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego). Stosownie zaś do art. 53 § 2b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązującego od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Powyższe wskazuje, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że nie wyczerpała środków zaskarżenia i nie zmienia tego fakt, że nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem działała osobiście oraz, że nie została pouczona o prawie wniesienia takiego środka. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji właściwie stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna, z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ----------------------- 4