I OW 178/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy W. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy W. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wysokiej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy W., wnioskiem z 13 lipca 2020 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy W. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej oraz ponoszenia odpłatności za pobyt. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. B. jest osobą samotnie gospodarującą i bezdomną. Ma jedno dziecko, z którym nie utrzymuje kontaktów. Ostatni stały meldunek posiadał w W., w Domu Dziecka. Po opuszczeniu placówki był czasowo zameldowany: w R. (1983-1988), C. (1988-1990), w W. (1990-1991) oraz w C. (2007-2008). Pod tymi adresami funkcjonują internat oraz hotel robotniczy. Z powodów zdrowotnych czasowo przebywał również u znajomego w K. Od września 2018 r. przebywał w Przytulisku dla Bezdomnych Mężczyzn w K., które opuścił. W mieście tym przebywa obecnie. Od marca 2019 r. schronienie znalazł w Noclegowni dla Bezdomnych Mężczyzn w K., następnie przebywał w Noclegowni Szpitala w K.. Otrzymywał pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej w postaci zasiłków okresowego i stałego. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. W ocenie Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., nie jest on właściwy do rozpatrzenia nadesłanego w dniu 29 czerwca 2020 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wniosku A. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, dalej: u.p.s.) wskazał, że A. B. miał zameldowanie na pobyt stały w W., jednakże od 2000 r. kiedy został wymeldowany prowadził tułaczy tryb życia. W K. natomiast przebywa od ponad 2 lat, gdzie ma swoje centrum życiowe, tj. opiekę medyczną, przebywa w przytuliskach i schroniskach dla bezdomnych. W W. nie ma lokalu, w którym mógłby zamieszkać, dlatego nie wykazuje chęci tam powrotu. Centrum jego aktywności życiowej znajduje się w K. W tej sytuacji właściwym do rozpatrzenia podania A. B. jest Ośrodek Pomocy Społecznej w K. W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., reprezentowany przez radcę prawnego, w imieniu Prezydenta Miasta K. wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Burmistrz Miasta i Gminy W. Podkreślono, że A. B. od 25 lutego 1967 r. do 12 marca 2000 r. był zameldowany na pobyt stały pod adresem: [...], Gmina W. Do 18 roku życia przebywał w Domu Dziecka pod tym adresem. Potem przebywał w internacie, hotelach, by następnie wieść życie osoby bezdomnej. Nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przeznaczonym na pobyt stały w celu zapewnienia swoich potrzeb życiowych oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Natomiast ostatnie potwierdzone miejsce zameldowania A. B. na pobyt stały znajdowało się w Gminie W. Pozwala to uznać, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie domu pomocy społecznej i ponoszenie opłat za pobyt, będzie Burmistrz Miasta i Gminy W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (a także o właściwość) o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy W. a Prezydentem Miasta K. jest negatywnym sporem o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku A. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie opłat z tytułu pobytu w takiej placówce. Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma art. 101 ustawy o pomocy społecznej określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach zaś szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, gdy chodzi o świadczenia wymienione w art. 37-42 oraz 47-50 u.p.s., właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest, że A. B. jest osobą bezdomną. Nie posiada stałego ani czasowego zameldowania. Mieszka w schroniskach, noclegowniach na terenie K., gdzie jest objęty pomocą tamtejszego Ośrodka w postaci zasiłków celowych, czy okresowych. Jest on zatem osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) przez lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. W tej sytuacji, wyraźna i jednoznaczna treść art. 101 ust. 2 u.p.s. wskazuje, że właściwą do rozpatrzenia wniosku osoby bezdomnej o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W warunkach przedstawionej sprawy bezsporne jest, że ostatnim miejscem stałego zameldowania A. B. było [...],[...] W. W rezultacie zatem organem właściwym w sprawie należało uznać Burmistrza Miasta i Gminy W. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.