II OZ 1243/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 317/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu R. G. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że oświadczenie złożone przez stronę na urzędowym formularzu budziło wątpliwości co do jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Mimo wezwania, strona nie przedłożyła dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z instytucji prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. W zażaleniu na postanowienie z dnia 30 września 2011 r. skarżący podniósł, że Sąd powinien ustanowić dla niego pełnomocnika, ponieważ sprawa jest trudna i zawiła. Ponadto wnoszący zażalenie wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, a jego renta jest zaniżona o 700 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcie, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Jeżeli zaś oświadczenia i wyjaśnienia strony okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzą wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia, wyjaśnienia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie skarżący pomimo wezwania przez Sąd do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonał. W szczególności skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających wysokość emerytury jego oraz żony. Przy czym należy zwrócić uwagę, że we wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, nie wskazał w ogóle w jakiej wysokości otrzymuje ona emeryturę. Skarżący nie nadesłał również dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, wyżywienie oraz leki ani nie odniósł się do kwestii konta bankowego. Na zmianę rozstrzygnięcia w tej sprawie nie wpływa nadesłany do Naczelnego Sądu Administracyjnego odcinek od emerytury wskazujący, że skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1200,40 zł, ponieważ dotyczy on świadczenia za styczeń 2008 r. Przedstawiona przez skarżącego sentencja postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego w całości od kosztów sądowych i wyznaczenia adwokata z urzędu, dotyczy innego postępowania (w zakresie upadłości S. S. A.) i nie zawiera żadnych informacji dotyczących obecnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Strona nie przedstawiła ponadto żadnych dokumentów, które uwiarygodniłyby informacje podane przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także uwiarygodniłby jej twierdzenia, że nie posiada środków wystarczających na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Należy zatem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż na podstawie przedstawionych oświadczeń i dokumentów nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie posiada wystarczających dochodów na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Strona nienadsyłając żądanych przez Sąd dokumentów uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.