II OSK 2477/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. D., K. D. i M. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 665/20 w sprawie odrzucenia skargi Z. D., K. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2020 r. nr ... w przedmiocie odmowy odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 665/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Z. D., K. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2020 r. nr ... w przedmiocie odmowy odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że skarżący zaskarżyli sześć decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podając, że dotyczą one odmowy odroczenia terminu płatności opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Jak wskazują przedstawione przez Kolegium akta administracyjne, w rzeczywistości organ ten wydał tylko trzy decyzje, tj. dwie z dnia 7 lutego 2020 r. nr ... (odnoszącą się do Z. D.) i nr ... (dotyczącą K. D.) oraz decyzję z dnia 6 kwietnia 2020 r. nr ... (skierowaną do M. D.). Tymczasem, w sprawie przedmiotem skargi składający ją uczynili nieistniejącą decyzję SKO w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2020 r. nr .... Rozstrzygnięcie o takim numerze i przedmiocie organ ten wydał bowiem dopiero 6 kwietnia 2020 r. Dlatego też przyjęto, że skarżący kwestionują w istocie decyzję SKO w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 2020 r. nr .... Tym samym, zdaniem Sądu, w dacie składania skargi tj. 19 marca 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) nie było w obrocie prawnym decyzji, która skargą tą została objęta. Została ona bowiem wydana 6 kwietnia 2020r. W świetle art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem bieg terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, związane jest z faktem doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie. Nadto, w myśl art. 57 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga powinna zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności. Oczywistym jest zatem, że postępowanie sądowoadministracyjne musi mieć swój konkretny przedmiot, mieszczący się w katalogu form działania organów administracji publicznej, wskazanym w art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym w myśl § 2 pkt 1 tego artykułu może być decyzja administracyjna. Nie ulega jednak najmniejszej wątpliwości, że akt ten musi istnieć w dacie występowania ze skargą na niego. Ze względu więc na fakt, że w momencie złożenia skargi tj. 19 marca 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), nie było decyzji nr ..., postępowanie sądowe w tym przedmiocie nie mogło zostać skutecznie zainicjowane. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z. D., K. D. i M. D. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności nieodniesienie się do szeregu zarzutów wskazanych w skardze; 2. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie, że skarga została złożona na nieistniejącą decyzję; 3. art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego; 4. art, 10 § 1 oraz art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego przez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów materiałów oraz zgłoszonych żądań; 5. art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez jego nienależyte zastosowanie - nie zgromadzenie przez organ wydający decyzję rzetelnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób odpowiadający ogólnie przyjętym zasadom proceduralnym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę postanowienia przez uwzględnienie skargi a tym samym przez uchylenie zaskarżanego skargą postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania przed organem drugiej instancji oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanym oraz kosztów postępowania administracyjnego. Wniesiono też o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odnosząc się do wniosku strony o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr ... została wydana w dniu z dnia 6 kwietnia 2020 r., natomiast skargę do Sądu skarżący wnieśli w dniu 19 marca 2020 r. zatem skargę skierowano do Sądu przed otrzymaniem zaskarżonego aktu. Wniesienie skargi, przed doręczeniem skarżącemu decyzji podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie rodzi skutków prawnych. Skarga przedwczesna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do którego sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zatem przepis ten wymaga aby skarga została "wniesiona" w określonym terminie, tzn. "od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie". (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 325/19). Wniesienie przez skarżących skargi w dniu 19 marca 2020 r., a więc przed doręczeniem zaskarżonej decyzji, czyniło skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę jako przedwczesną. Skoro Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak kognicji sądu administracyjnego, to nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące merytorycznego rozpoznania skargi, jak i zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności nieodniesienia się do zarzutów wskazanych w skardze. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, podać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07). ----------------------- 4