I SA/Wa 747/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. i K. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. C. oraz K. H., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2019 r. nr [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: M. C., A. D., H. C. [1], H. C. [2], K. H. oraz A. C. wystąpili z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2010 r. odmówił potwierdzenia M. C., A. D., H. C. [1] i H. C. [2] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C. nieruchomości poza obecnymi granicami RP podnosząc, że ww. osoby nie są spadkobiercami ani właścicielki pozostawionej nieruchomości, tj. F. C. ani żadnego z jej zmarłych spadkobierców, tj. małżonków A. i M. C., a zatem wnioskodawcy ci nie spełniają wymogów, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097 ze zm.). Organ zaznaczył jednocześnie, że dalsze czynności w postępowaniu będą prowadzone w odniesieniu do wniosku A. C. i K. H.. A. C. oraz K. H. w dniu [...] lutego 2016 r. wystąpiły do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie, który postanowieniem z [...] lutego 2016 r. zawiesił postępowanie. Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2019 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, uznając, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 98 § 2 k.p.a. A. C. oraz K. H. wniosły odwołanie od powyższej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Brak szczegółowej regulacji w tym zakresie, świadczy o tym, że założeniem ustawodawcy było, aby termin 3 lat miał swoje źródło w jednym zdarzeniu. Tym samym – zdaniem Ministra - termin do podjęcia zawieszonego na wniosek strony postępowania upłynął [...] lutego 2019 r. Organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1180/11, w którym stwierdzono, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy umorzyć postępowanie w formie decyzji. Minister wskazał ponadto, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2928/14 "z brzmienia przepisu art. 98 § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że żądanie uważa się za wycofane tylko wówczas, gdy w okresie trzech lat od zawieszenia, strona nie zwróci się o podjęcie postępowania, które zawieszone zostało na jej wniosek. Warunkiem przyjęcia tak daleko idącej dla strony konsekwencji procesowej, jak określona w przepisie art. 98 § 2 k.p.a., jest złożenie wcześniej przez tę stronę wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 118/13. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie strony postępowania nie skorzystały z przysługującego im prawa i w ciągu 3 lat nie wniosły o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z tym Wojewoda [...] zobowiązany był do umorzenia postępowania (art. 98 § 2 k.p.a.) jako bezprzedmiotowego. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiekolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ odwoławczy szczegółowo odniósł się ponadto do podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów k.p.a. uznając, że są one bezzasadne. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana w sposób prawidłowy. A. C. oraz K. H. wniosły skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu słusznego interesu strony poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, 2. art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a., 11 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej poprzez nienależyte informowanie strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także poprzez nieudzielanie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek oraz nienależyte czuwanie nad tym, aby skarżący nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa, 3. art. 9 k.p.a., a także art. 98 § 2 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych w takim zakresie, w jakim było to konieczne dla zapobieżenia szkodom wynikającym z nieznajomości prawa przez stronę, w szczególności zaniechanie poinformowania strony o zbliżającym się upływie terminu wynikającego z art. 98 § 2 k.p.a., 4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy na stronę i zaniechanie tego działania przez organ, bezpodstawną odmowę uznania wiarygodności dowodom załączonym przez stronę do akt sprawy oraz dokonanie dowolnych ustaleń, że strona cofnęła wniosek w sprawie w sytuacji, gdy z materiału dowodowego to nie wynika, 5. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, 6. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w skutek bezpodstawnego uznania, że postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...], a także o zwrot na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Zgodnie zatem z art. 98 § 2 k.p.a. brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie 3 lat od dnia jego zawieszenia obliguje organ do uznania odwołania zgłoszonego przez stronę za wycofane. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 lipca 2011 r., I OSK 1180/11, w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 k.p.a.), należy umorzyć postępowanie w formie decyzji. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez F. C. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostało zawieszone postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. na skutek wniosku Stron. Postanowienie to zawierało pouczenie o treści art. 98 § 2 k.p.a. Poza sporem jest także, że w terminie 3 lat od momentu zawieszenia postępowania, tj. do dnia [...] lutego 2019 r. nie wystąpiono o jego podjęcie. Wobec tego zasadnie organ uznał wniosek za wycofany i prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zapadło na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że zdaniem Sądu, okoliczności podniesione przez Skarżącą w skardze nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Skarżący złożyli wniosek o zawieszenie postępowania jak również , że ich pełnomocnik pokwitował odbiór odpisu kwestionowanego postanowienia w dniu [...] lutego 2016 r. wraz z pouczeniem o treści art. 98 § 2 k.p.a. Strony miały więc świadomość na jakiej podstawie postępowanie jest zawieszone i jaki wiąże się z tym faktem rygor. Sąd uznał również za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ zasad postępowania administracyjnego podzielając w tym względzie w całości argumentację Ministra. Jednocześnie zauważyć należy, że w przypadku gdy zawieszenie postępowania następuje na żądanie strony, jedynie tej stronie ustawodawca pozostawił decyzję o wystąpieniu z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania. Wskazuje na to jednoznacznie treść art. 98 § 2 k.p.a. i art. 101 § 2 k.p.a.. Żadnych działań organu z urzędu, w takiej sytuacji, ustawodawca nie przewidział. Zatem organ nie zajmuje się analizą powodów dla jakich strona nie występuje o podjęcie zawieszonego postępowania. To wola strony decyduje o zgłoszeniu wniosku tak o zawieszenie postępowania jak i o jego podjęcie. Przepis zakreśla tylko termin w jakim wniosek o podjęcie postępowania może być skutecznie zgłoszony. Tym samym Sąd nie dostrzegł naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2000 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak na wstępie. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Od 24 października 2020 r. obszar całego kraju objęty został tzw. "strefą czerwoną". W związku z tym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, biorąc pod uwagę brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku oraz uznając, że rozpoznanie sprawy na rozprawie mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r.