II FSK 1564/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 887/17 w sprawie ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 887/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 czerwca 2017 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, która powinna zostać uwzględniona, na skutek przeprowadzenia przez sąd pierwszej instancji wadliwej kontroli działalności administracji publicznej, polegającej na nie dostrzeżeniu, że organy administracji naruszyły: a) art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że naruszenie przepisów art. 6 § 1 u.p.e.a. i art. 8 oraz art. 9 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) nie stanowi podstawy do uznania egzekucji za niedopuszczalną, a w konsekwencji oddalenie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej; b) art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, ze pomimo braku uchylania się przez skarżącego od wykonania obowiązku, organ egzekucyjny uprawniony był do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, a w konsekwencji podjęcie czynności egzekucyjnych w postaci zajęć rachunku bankowego skarżącego; c) art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób ograniczający zaufanie do władzy publicznej, w szczególności poprzez kierowanie się przez organ egzekucyjny chęcią uzyskania kosztów egzekucyjnych oraz brak zainicjowania kontaktu ze skarżącym przed podjęciem działań egzekucyjnych, pomimo takiej możliwości; d) art. 9 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak poinformowania skarżącego przez organ egzekucyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego obowiązków będących przedmiotem postępowania egzekucyjnego, w szczególności zaniechaniu podjęcia działań informacyjnych, o których mowa w przepisie art. 6 § 1b u.p.e.a. przed zastosowaniem środków egzekucyjnych; e) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że egzekucja w niniejszej sprawie była dopuszczalna jedynie w oparciu o prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy, pomimo braku uchylania się przez skarżącego od wykonania obowiązku podatkowego; 2) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. i przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że w zakresie zarzutu niedopuszczalności egzekucji nie mieszczą się kwestie spełnienia przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 6 § 1 u.p.e.a. oraz spełnienia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 8 oraz art. 9 K.p.a., a w konsekwencji uznanie, iż w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i oddalenie skargi; 3) niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię art. 29 § 1 u.p.e.a. i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany badać - w ramach dopuszczalności egzekucji - kwestii uchylania się od spełnienia obowiązku przed jej wszczęciem, a w konsekwencji uznanie przez sąd pierwszej instancji, że organ egzekucyjny w niniejszej sprawie sprostał obowiązkowi wskazanemu w art. 29 § 1 u.p.e.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Zarzuty skargi kasacyjnej stanowią powielenie zarzutów skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który w uzasadnieniu wyroku szczegółowo ustosunkował się do nich, trafnie stwierdzając ich niezasadność. Zatem należy je uznać za polemikę ze stanowiskiem (oceną prawną) wyrażonym w uzasadnieniu wyroku. Głównym zarzutem skarżącego jest niedopuszczalność podmiotowa prowadzonej wobec niego egzekucji z uwagi na fakt, że nie uchylał się on od wykonania obowiązku podatkowego, a organ egzekucyjny nie zbadał tej przesłanki zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., czego sąd pierwszej instancji nie zauważył. Wobec zobowiązanego wszczęto postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela. Doręczony tytuł wykonawczy zawierał pouczenie o terminie do zgłoszenia zarzutów, wskazując ich podstawę prawną - art. 33 § 1 u.p.e.a. Zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określony w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (zarzut niedopuszczalności egzekucji i zastosowanego środka egzekucyjnego), podnosząc, że egzekucja jest niedopuszczalna z uwagi na brak podstawowej przesłanki jej prowadzenia - określonej w art. 6 § 1 u.p.e.a. - tj. uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji. Sąd pierwszej instancji trafnie wyjaśnił, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mają charakter formalny (wyroki NSA: z dnia 26 sierpnia 2011 r., II FSK 461/10, Lex nr 1068717; z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1705/12, Lex nr 1518893). Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Z przyczyn podmiotowych jest niedopuszczalna, gdy przepisy prawa wyłączają prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, a także gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Obowiązkiem organu egzekucyjnego - przed przystąpieniem do egzekucji - jest zbadanie dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny ten obowiązek spełnił. Decyzja określająca skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. została mu doręczona w dniu 5 grudnia 2016 r. Wcześniej skarżący otrzymał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2013 r. i organ podatkowy poinformował zobowiązanego o obowiązku zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń lub adresu elektronicznego (art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej). Po doręczeniu zobowiązanemu ww. decyzji, wierzyciel wystawił upomnienie przedegzekucyjne zawierające wezwanie do zapłaty, które zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 marca 2017 r. w trybie art. 44 K.p.a. na wskazany przez niego adres, zaś tytuł wykonawczy wystawiony został dopiero po upływie 2 tygodni od daty doręczenia upomnienia oraz po upływie 15 tygodni od daty doręczenia decyzji. Należy więc przyjąć, że skarżący miał wiedzę o nałożonym na niego obowiązku zapłaty zaległości podatkowych i miał świadomość uchylania się od jego wykonania. Do czasu wystawienia tytułu wykonawczego zobowiązany jednak nie uregulował należności dobrowolnie w jakiejkolwiek części. Podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności, że skarżący studiuje, jest osobą młodą, niepracującą i nieprowadzącą działalności gospodarczej, w związku z tym nie posiada doświadczenia w rozliczaniu należności publicznoprawnych, zasadnie - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie przemawiają za uznaniem, iż w sprawie nie zaistniał stan uchylania się przez niego od obowiązku zapłaty zaległości podatkowych. Nie wynika z nich, aby zobowiązany znajdował się w sytuacji wykluczającej realizację obowiązku zapłaty zaległości podatkowych ze względów faktycznych lub prawnych. Tak więc sąd pierwszej instancji trafnie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zarówno organy, jak i sąd pierwszej instancji dokonały prawidłowego, niebudzącego wątpliwości ustalenia i wykładni stanu faktycznego oraz zastosowanych przepisów, zaś sąd pierwszej instancji wydając wyrok w sprawie dokonał wszechstronnej oceny w oparciu o całość materiału dowodowego i wyciągnął trafne wnioski. Materiał dowodowy został oceniony zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Z powyższych względów skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach odpowiada prawu. W tym stanie faktycznym i prawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a., a w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 i § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).