III SA/Po 589/22

SENTENCJA Dnia 9 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia dotyczącego oddalenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego M.J. kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 26 kwietnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 61a ustawy z dni 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), po rozpoznaniu wniosku M. J. z 21 marca 2022 r., odmówiło przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w P. z 24 września 2021 r. nr [...] oddalającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 8 czerwca 2021 r. W uzasadnieniu postanowienie organ wyjaśnił, że 8 listopada 2021 r. wpłynęło do Kolegium zażalenie M. J. na ww. postanowienie Dyrektora ZDM w P. z 24 września 2021 r. Pismem z 15 listopada 2021 r. Kolegium wezwało żalącego się do usunięcia braku formalnego zażalenia poprzez jego podpisanie, pouczając, że brak reakcji na wezwanie w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wezwanie doręczono stronie w trybie zastępczym 30 listopada 2021 r. W wyznaczonym terminie nie usunięto braków formalnych zażalenia. W związku z tym Kolegium pismem z 28 lutego 2022 r. pozostawiło zażalenie M. J. bez rozpoznania. M. J. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia podnosząc, że dopiero z treści pisma Kolegium z 28 lutego 2022 r., doręczonego mu 16 marca 2022 r., dowiedział się o pozostawieniu bez rozpoznania jego zażalenia i powodach takiego działania. Skarżący uzupełnił brak poprzez doręczenie podpisanego zażalenia i wskazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, albowiem ani on, ani żaden z jego pracowników pod adresem do doręczeń (ul. O. w P.) nie mieli świadomości, że pismo z 15 listopada 2021 r. zostało w urzędzie pocztowym pozostawione do odebrania. Dodał, że pod tym adresem od kilkunastu lat prowadzi firmę S. M. J. – sklep motoryzacyjny i warsztat samochodowy. Są one czynne są codziennie w godz. 8:00-16:00. Listonosze Poczty Polskiej znając skarżącego doręczali korespondencję skarżącemu osobiście - w sklepie, czyli w miejscu pracy. Nie było z tym nigdy problemu. Tak też doręczono przesyłkę z Kolegium z 28 lutego 2022 r. Skarżący podał, że przez internetową stronę "śledzenia przesyłek" ustalił, że 16 listopada 2021r. o godz. 8:55 przekazano mu przedmiotowa przesyłkę do doręczenia, a informację o tym, ze listonosz podjął pierwszą próbę doręczenia wprowadzono do systemu Poczty Polskiej o godz. 11:01. Zatem w godz. 8:55-11:01 tego dnia listonosz podjął próbę pierwszego doręczenia. Tymczasem w godzinach tych tego dnia skarżący i jego pracownik byli pod wskazanym adresem, a sklep i warsztat były otwarte. Podobnie rzecz się ma z podjęciem drugiej próby doręczenia 24 listopada 2021 r. (godz. 10:19). Zdaniem skarżącego nie jest więc zgodna ze stanem faktycznym okoliczność jakoby listonosz nie mógł dwukrotnie zastać skarżącego w miejscu jego pracy. Doszło więc do naruszenia art. 44 K.p.a. Kolegium wskazując powody rozstrzygnięcia powołało treść art. 61a § 1 K.p.a., by następnie stwierdzić, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania jest upływ terminu uzupełnienia zażalenia o podpis skutkujący pozostawieniem zażalenia bez rozpatrzenia. W świetle tego wniosek M. J. o przywrócenie terminu do uzupełnienia zażalenia o podpis - pozostawione bez rozpoznania – nie mógł skutecznie zainicjować postępowania w tym przedmiocie. Kolegium stwierdziło bowiem wygaśnięcie uprawnienia do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z powodu upływu terminu do jego uzupełnienia, co uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a. M. J. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie SKO w P. zarzucił organowi naruszenie art. 61a w zw. z art. 58, art. 64 i art. 134 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia jest upływ terminu do uzupełnienia zażalenia o brakujący podpis skutkujący pozostawienie zażalenia bez rozpoznania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postępowania oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Do skargi załączył dowód uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. W motywach skargi wskazał, że nie wystąpiła ani podmiotowa ani przedmiotowa przesłanka określona w art. 61a § 1 K.p.a. uprawniająca organ do odmowy wszczęcia postępowania. Skarżący jest stroną rozumieniu art. 28 K.p.a. postępowania, a także istnieje podstawa prawna – art. 58 K.p.a. do rozpatrzenia żądania skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skoro więc skarżący wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia i wniosek ten spełniał wymogi formalne, to nie wystąpiły oczywiste przeszkody do wszczęcia postępowania w tym zakresie i winien on zostać merytorycznie rozpoznany. Uznanie za prawidłowe stanowiska Kolegium, że odmowę wszczęcia postępowania uzasadnia upływ terminu do uzupełnienia braków formalnych podania, a następnie jego pozostawienie z tego powodu bez rozpoznania, czyniłoby instytucję określoną w art. 58 K.p.a. martwą. Nadto skarżący podniósł, iż nie uchybił terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia, a więc sprawa z zażalenia nie została przez Kolegium załatwiona co do istoty. W szczególności nie wydano postanowienia z art. 134 K.p.a stwierdzającego, że zażalenie nie spełnia wymogów formalnych. Sprawa jest więc nadal zawisła przed Kolegium. Konsekwencją nieuzupełnienia braków formalnych odwołania (zażalenia) winno być wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a., a nie pozostawienie zażalenia bez rozpoznania. SKO w P. w odpowiedzi wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, albowiem przedmiotem skargi, było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane na podstawie art. 61a K.p.a. Przepis art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wskazuje, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (...). Zgodnie zaś z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że SKO w P. 16 marca 2022r. doręczyło M. J. pismo z 28 lutego 2022 r. informujące o pozostawieniu bez rozpoznania zażalenia strony z 18 października 2021 r. na postanowienie Dyrektora ZDM w P. z 24 września 2021 r. oddalającego zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 8 czerwca 2021 r. W piśmie tym wskazano, że powodem powyższego było nieusunięcie – pomimo wezwania doręczonego w trybie zastępczym w dniu 30 listopada 2021 r. – braków formalnych zażalenia poprzez jego podpisanie. W związku z powyższym M. J. pismem nadanym 23 marca 2022 r., a więc 7-ego dnia od dnia doręczenia ww. informacji, wniósł do Kolegium prośbę o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych ww. zażalenia, jednocześnie składając podpisane zażalenie. W motywach wniosku wyjaśnił, z jakich przyczyn nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu zgodzić należy się ze skarżącym, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy obowiązkiem Kolegium było rozpoznanie co do meritum, na podstawie art. 58-59 K.p.a., wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis art. 58 § 2 K.p.a. stanowi zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.). Na tle powyższych przepisów stwierdzić należy, iż skoro skarżący 16 marca 2022 r. powziął informację o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji uprawniony był skorzystać z instytucji złożenia prośby o przywrócenia terminu. Co przy tym istotne skarżący z uprawnienia tego skorzystał w zakreślonym 7-dniowym terminie, jednocześnie dopełniając czynności podpisania zażalenia, dla której określony był termin, któremu uchybił. W związku z powyższym za nieprawidłowe należy uznać zastosowanie przez organ odwoławczy art. 61a § 1 K.p.a. i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. Przepis art. 61a § 1 ab initio K.p.a. określa, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Chodzi o żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego (zgodnie z art. 61 K.p.a.). W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia nie zainicjował nowego postępowania administracyjnego, a jedynie zmierzał do uczynienia skutecznie wniesionym środka odwoławczego - zażalenia od postanowienia Dyrektora ZDM w P. z 24 września 2021 r. oddalającego zarzut, wydanego w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu tym skarżący występuje w roli procesowej zobowiązanego i na gruncie art. 28 K.p.a., stosowanego odpowiednio na mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), posiada przymiot strony. Jego prośba o przywrócenie terminu, z racji uchybienia terminu procesowego (do usunięcia braków formalnych zażalenia na podstawie art. 64 § 2 K.p.a.), winna zatem zostać rozpatrzona na podstawie art. 58 § 1-2 i art. 59 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W związku z powyższym nie sposób przyjąć, jak uczyniło to Kolegium, by na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia, z powodu uchybienia terminu do uzupełnienia zażalenia. Nie mamy bowiem do czynienia z nową sprawą, a podjęciem uprawnionych czynności procesowych w sprawie już zawisłej. Skarżący bowiem, dowiadując się 16 marca 2022 r. o okoliczności uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia, a w konsekwencji pozostawienia go bez rozpoznania, w ustawowym terminie, złożył prośbę o przywrócenie uchybionego terminu na podstawie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Reasumując należy przyznać rację skarżącemu, że gdyby uznać za prawidłowe rozumowanie Kolegium, że odmowę wszczęcia postępowania uzasadnia upływ terminu do uzupełnienia braków formalnych podania (tu: zażalenia), a następnie jego pozostawienie z tego powodu bez rozpoznania, oznaczałoby to, iż instytucja przywrócenia terminu byłaby martwa. W tym stanie sprawy w ocenie Sądu Kolegium dopuściło się naruszenia przepisów postępowania (art. 61a § 1 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie oraz art. 58 § 1-2 i art. 59 § 2 K.p.a. przez ich niezastosowanie), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w pkt 1. sentencji wyroku. Sąd jednocześnie wyjaśnia, że okoliczność błędnego zastosowania przez Kolegium instytucji odmowy wszczęcia postępowania nie przesądza zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie Dyrektora ZDM w P. z 24 września 2021 r. Obowiązkiem Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego w tym zakresie i ustosunkowanie się do argumentacji w nim podniesionej w kontekście przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Z powodu uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych – uiszczonego wpisu od skargi (pkt II. sentencji wyroku).