II SAB/Po 102/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 roku sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie usunięcia drzew postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem kosztów sądowych. UZASADNIENIE J. K., pismem z dnia [...] września 2020 r. wniósł skargę na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie wydania zezwolenia na wycinkę [...] drzew przy ul. [...] w związku z zakończonym remontem chodnika i trwającym remontem jezdni domagając się: - zobowiązania Burmistrza Miasta do wydania decyzji zezwalającej na wycięcie trzech drzew; - zobowiązania Burmistrza Miasta do usunięcia trzech drzew na podstawie wydanej decyzji; - wyegzekwowania od wykonawcy dokończenia remontu chodnika po dokonanym wycięciu drzew ze szczególnym uwzględnieniem konieczności skutecznego usunięcia pozostałości systemu korzeniowego i odpowiedniego zagęszczenia gruntu celem uniknięcia przyszłych zapodlisk. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na początku czerwca 2020 r. wykonawca robót budowlanych z inicjatywy Miasta P. rozpoczął remont chodnika i jezdni w ciągu całej ulicy [...] w P.. Skarżący podniósł, iż [...] stare drzewa rosnące na środku chodnika na wysokości posesji [...] i [...], które zostały przeznaczone do wycinki skutecznie blokują możliwość bezpiecznego przejścia chodnikiem i zmuszają do schodzenia na jezdnię. J. K. wskazał, iż chodnik po tej stronie jest głównym ciągiem komunikacji pieszej przy ul. [...], gdyż chodnik po drugiej stronie jest znacznie węższy. Nadto podano, że wskazane trzy drzewa rosną na środku chodnika, a ich systemy korzeniowe uszkadzają zarówno chodnik, jak również jezdnię i fundamenty ogrodzeń, co powoduje niebezpieczeństwo zwłaszcza zimą. Jednocześnie podkreślono, że konary [...] stwarzają zagrożenie dla przyłącza energetycznego, a system korzeniowy [...] przy ul. [...] już dwukrotnie uszkodził przyłącze wodociągowe do posesji, powodując konieczność kosztownego remontu. W związku z powyższym w dniu [...] czerwca 2020 r. J. K. będący właścicielem przy ul. [...] oraz pozostali mieszkańcy posesji przy ul. [...] złożyli do Urzędu Miasta w P. wniosek o usunięcie trzech drzew rosnących na środku chodnika na wysokości posesji nr [...] i nr [...]. W odpowiedzi na powyższe Burmistrz Miasta poinformował skarżącego, iż sprawa wycinki drzew została zgłoszona do odpowiednich służb oraz że J. K. na bieżąco będzie informowany o postępie procesu wycinki. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie. Burmistrz wskazał, że w dniu [...] czerwca 2020 r. wystąpił z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o ustalenie właściwości organu dla wydania decyzji zezwalającej na wycinkę przedmiotowych drzew. We wniosku Burmistrz wskazał, że w chodniku rosną trzy drzewa, które uniemożliwiają powstanie chodnika spełniającego normy. Dwa z planowanych do usunięcia drzew znajdują się na działce [...], obręb P., której właścicielem jest Skarb Państwa. Burmistrz podkreślił, w odpowiedzi na skargę, iż pomimo wielokrotnych monitów Kolegium nie wydało do tej pory decyzji w sprawie (wniosek Burmistrza wraz z informacją z rejestru gruntów dot. działki nr [...] oraz fotografiami chodnika przy ul. [...] w aktach administracyjnych). Z uwagi na powyższe, w ocenie Burmistrza zarzut bezczynności należy uznać za niesłuszny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że skarga nie jest dopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), sąd orzeka w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (§ 2a p.p.s.a.) oraz sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Złożona skarga dotyczy natomiast bezczynności Burmistrza Miasta w zakresie wydania zezwolenia w przedmiocie wycinki [...] drzew przy ul. [...] w P.. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie przepis art. 50 § 2 p.p.s.a. przewiduje, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Stwierdzenie materialnoprawnej przesłanki, jaką jest brak legitymacji do wniesienia skargi zasadniczo skutkuje oddaleniem skargi, nie zaś jej odrzuceniem. Nie dotyczy to jednak sytuacji, kiedy skargę wnosi podmiot, który nie mieści się w kategorii podmiotów określonych w art. 50 § 1 p.p.s.a. lub podmiotów określonych w przepisach szczególnych, do których nawiązuje art. 50 § 2 p.p.s.a. Wówczas skarga podlega odrzuceniu. Istotę legitymacji skargowej stanowi bowiem uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem i usunięcia naruszenia prawa, dotyczącego strony. Od wykazania związku pomiędzy interesem prawnym, chronionym przez przepis prawa, a zaskarżonym aktem organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skarg (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 sierpnia 2009 r. II SA/Ol 496/09, LEX nr 553125). Tymczasem zgodnie z art. 83 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 zwaną dalej u.o.p.) usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: 1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; 2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej kodeksem cywilnym - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Nadto przepis art. 83 ust. 2 u.o.p. przewiduje, że zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1) spółdzielnię mieszkaniową; 2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2019 r. poz. 737, 1309 i 1469); 3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Jednocześnie w myśl art. 83 ust. 3 u.o.p. zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących podmiotem, o którym mowa w ust. 2. Przywołany przepis stanowi, że legitymowanym do wniesienia podania o wyrażenie zgody na wycięcie drzewa jest każdy posiadacz nieruchomości. Ustawa o ochronie przyrody nie definiuje pojęcia posiadacza, a zatem należy posiłkować się w tym zakresie kodeksem cywilnym. W tytule IV, w art. 336 k.c. ustawodawca określił, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Czynnikiem decydującym jest własność nieruchomości, na której rosną drzewa lub krzewy objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r. II OSK 2337/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Zatem podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku w tej kategorii spraw są wyłącznie posiadacz nieruchomości oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., ale jedynie w sytuacji, gdy drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Podmioty te są jednocześnie stronami tego postępowania, a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez właściciela wskazanych wyżej urządzeń oraz użytkownika wieczystego - stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje im interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż z informacji z rejestru gruntów (znajdującej się w aktach sprawy administracyjnej), dla działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wynika jednoznacznie, że właścicielem działki na której posadowione są dwa z trzech drzew, których wycinki domagał się J. K. jest Skarb Państwa. Poza sporem jest, że skarżący, który złożył wniosek inicjujący postępowanie w rozpoznawanej sprawie jest jedynie właścicielem nieruchomości sąsiadującej z działką nr [...]. Z fotografii załączonych do akt administracyjnych wynika, że dwa drzewa wyrastające z chodnika rosną za ogrodzeniem, za którym znajduje się zabudowana nieruchomość. Z okoliczności sprawy nie wynika również, że skarżący jest właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. tj. urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych w tym przyłącza energetycznego lub wodociągowego, na które wskazywał we wniosku inicjującym. W ocenie Sądu, z okoliczności sprawy wynika zatem, że J. K. jako właściciel nieruchomości sąsiedniej nie jest zatem stroną postępowania o wycinkę drzew, ani też podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku. Nie jest on bowiem ani właścicielem działki, na której posadowione są trzy drzewa, ani jej posiadaczem niebędącym właścicielem. Nie jest też właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. W związku z tym skoro J. K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na wycięcie drzew, którego dotyczył jego wniosek, nie jest on zatem tym bardziej podmiotem legitymowanym do skutecznego złożenia skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania decyzji w sprawie wycinki drzew. Nadto skarżący oprócz wydania zezwolenia na wycinkę drzew domagał się również nakazania usunięcia przedmiotowych drzew z działki znajdującej się obok posesji skarżącego oraz wyegzekwowania od wykonawcy dokończenia remontu chodnika po dokonanej wycince. Zważyć zatem należy, że skarga złożona w sprawie nakazania usunięcia przedmiotowych drzew dotyczy materii niepodlegającej kontroli sądu administracyjnego. Skarżący może co najwyżej wystąpić w tym przedmiocie ze stosownym środkiem prawnym do właściwego sądu powszechnego, a nie do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym jedynie bowiem sąd powszechny może nakazać sąsiadowi usunięcie drzewa stwarzającego realne zagrożenie dla nieruchomości sąsiedniej. Skarżący może wystąpić z roszczeniem negatoryjnym określonym w art. 222 § 2 k.c. które przysługuje, także w sytuacji gdy właściciel nieruchomości sąsiedniej dopuszcza się immisji przekraczającej granice przeciętnej miary, wyznaczone przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości i stosunki miejscowe. Zostało to uregulowane w art. 144 k.c. Uprawnienia wynikające z prawa własności dają na mocy art. 144 k.c. właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo domagania się powstrzymania się przez sąsiada od działania zakłócającego korzystanie z nieruchomości w związku z rozrostem drzew posadzonych na posesji sąsiedniej. W tym zakresie jednym z głównych przysługujących roszczeń będzie usunięcie przeszkody, znajdującej się na sąsiednim gruncie. Tymczasem Sąd administracyjny nie dysponuje jakimikolwiek narzędziami prawnymi służącymi do rozstrzygnięcia żądania wniesionego przez skarżącego. Mając na względzie powyższe, Sąd jako niewłaściwy do dokonania kontroli działalności administracji publicznej, w niniejszej sprawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 skargę odrzucił, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.