II SAB/Lu 101/20

SENTENCJA Sygn. [...] II SAB/Lu 101/20 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 21 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi S. S. O. W. - P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 18 sierpnia 2020 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. W treści skargi skarżące Stowarzyszenie zarzuciło organowi, iż wskutek swojej bezczynności dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim gwarantuje prawo do uzyskiwania informacji o działalności osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, poprzez nieudostępnienie informacji objętych zakresem konstytucyjnego prawa, wskutek braku odpowiedzi na złożony wniosek; - art. 13 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), w zakresie, w jakim zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia, poprzez brak udzielenia odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie, że doszło do bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że w dniu 25 kwietnia 2019 r. zwróciło się do Wójta Gminy z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, obejmującej pytania dotyczące tzw. gminnych mediów społecznościowych. Wniosek ten posiadał następującą treść: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i Konstytucji RP i art. 10 ust. 1 ustawy dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie [...] wnosi o udostępnienie następujących informacji publicznych: CZ. 1 - FACEBOOK 1. Czy gmina prowadzi swój profil na Facebooku? 2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Facebooka? 3. Jeśli gmina prowadzi profil na Facebooku, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Facebooka? 4. Jeśli Facebook gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesłanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5. Jeżeli gmina prowadzi Facebooka, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6. Czy profile Facebook gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ 2 - TWITTER 1. Czy gmina prowadzi swój profil na Twitterze? 2. Jeśli tak, to czy na stronie internetowej gminy znajduje się link do Twittera? 3. Jeśli gmina prowadzi Twittera, to czy w regulaminie lub innym dokumencie uregulowano zasady blokowania komentarzy i użytkowników Twittera? 4. Jeśli Twitter gminy posiada określoną politykę blokowania komentarzy i użytkowników, prosimy o przesłanie linków, do miejsca, gdzie jest ona opisana. 5. Jeżeli gmina prowadzi Twittera, ile osób jest obecnie (na dzień odpowiadania na wniosek) zablokowanych na oficjalnym profilu gminy w tym serwisie? 6. Czy profil Twitter gminy prowadzą pracownicy urzędu czy zewnętrzna osoba/podmiot zewnętrzny? 7. Jeśli profil prowadzą pracownicy urzędu, prosimy o wskazanie stanowisk, na których są zatrudnieni. CZĘŚĆ III - FORUM Czy urząd gminy prowadzi forum dla mieszkańców lub grupę w serwisie społecznościowym? CZĘŚĆ IV - OFICJALNY PROFIL W/B/P 1. Jeśli istnieje oficjalny profil wójta/burmistrza/prezydenta na Facebooku, Twitterze lub Wykopie, czy w którymkolwiek przypadku prowadzą go osoby opłacane z budżetu gminy? (chodzi zarówno o sytuację, gdy są to pracownicy gminy, jak też gdy są to zewnętrzne podmioty zatrudnione przez gminę)? 2. Jeśli któryś profil w mediach społecznościowych jest/był w 2018 roku opłacany z budżetu gminy, prosimy o link do profilu." W treści wniosku Stowarzyszenie zaznaczyło, że na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wnosi o przesłanie żądanych informacji na wskazany adres e-mail. Do dnia złożenia skargi nie otrzymało jednak od organu żadnej odpowiedzi. W ocenie skarżącego Stowarzyszenia nie ulega wątpliwości, że organ wykonawczy gminy, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega także wątpliwości, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, gdyż posiadają one walor informacji o działalności organu władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przedmiot złożonego wniosku dotyczy bowiem prowadzenia oficjalnych (urzędowych) kont użytkowników w mediach społecznościowych. Profile te służą jako narzędzie przy wykonywaniu zadań publicznych oraz do kontaktu z mieszkańcami. Informacja o tym, kto, w imieniu organu, ma dostęp do tych profili, kto nimi zarządza oraz moderuje, stanowi informację publiczną. Zdaniem Stowarzyszenia należy przyjąć, że profile te zawierają komunikaty urzędowe, nawet jeżeli nie mogą służyć do prowadzenia postępowań w sprawach indywidualnych. Jednocześnie profile te prowadzone mogą być przez pracowników urzędu, w ramach ich obowiązków służbowych, w związku z czym na ten cel przeznacza się środki publiczne. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, strona skarżąca podkreśliła, że organ pozostaje w niniejszej sprawie w bezczynności już od ponad roku. W ocenie Stowarzyszenia o rażącym charakterze bezczynności świadczy zatem okres zwłoki w załatwieniu wniosku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że w dniach od 25 kwietnia 2019 r. do 19 sierpnia 2020 r., wskazany w skardze wniosek Stowarzyszenia z dnia 25 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, nie wpłynął do Urzędu Gminy P. G. – ani drogą elektroniczną, ani za pośrednictwem poczty. Ponadto taka wiadomość nie została uznana za wiadomość typu SPAM, ponieważ wiadomości te również na bieżąco są sprawdzane i weryfikowane. Organ zauważył, że strona skarżąca nie wskazała na jaki adres wysłała wniosek, ani nie załączyła potwierdzenia jego wysłania. O złożeniu wniosku o udostępnienie informacji organ powziął zatem wiadomość dopiero w dniu otrzymania skargi na bezczynność, tj. 19 sierpnia 2020 r. W dniu 3 września 2020 roku, Wójt Gminy przesłał odpowiedź na przedmiotowy wniosek stronie skarżącej. W ocenie Wójta Gminy, jako że wniosek, o którym mowa w skardze, w istocie nigdy do niego nie wpłynął, bezzasadny jest zarzut skarżącej, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem z dnia 24 września 2020 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni dowodu doręczenia organowi wniosku z dnia 25 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie skarżące Stowarzyszenie w dniu 5 października 2020 r. nadesłało za pośrednictwem ePUAP, do którego załączyło dwa pliki elektroniczne w formacie .pdf – pierwszy stanowiący obraz wysłanej w dniu 25 kwietnia 2019 r. wiadomości elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej oraz drugi – stanowiący obraz sytemu do obsługi wiadomości e -mail, zawierający adres poczty elektronicznej, na który Stowarzyszenie przesłało wiadomość (wniosek) z dnia 25 kwietnia 2019 r. W piśmie przewodnim Stowarzyszenie podkreśliło, że przedmiotowa wiadomość uzyskała status "OK", co oznacza (cyt.) "bezproblemowe dostarczenie emalia do skrzynki adresata". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, wyrażonego w art. 61 ust. 1 Konstytucji. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust 3 u.d.i.p. organy władzy publicznej są obowiązane do udostępniania informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Wójt Gminy – jako organ władzy publicznej – jest zatem objęty zakresem podmiotowym ww. ustawy i jako taki jest obowiązany do jej stosowania w odniesieniu do informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. - informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek ma formę czynności materialno-technicznej i w świetle dyspozycji art. 14 ust. 1 u.d.i.p. winno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Z przytoczonych przepisów wynika, że warunkiem powstania po stronie organu władzy publicznej obowiązku udostępnienia określonej informacji publicznej jest skuteczne złożenie wniosku w tym przedmiocie. Nie dotyczy to jedynie informacji, które z mocy prawa podlegają publikacji w Biuletynie informacji Publicznej lub centralnym repozytorium. W ramach trybu wnioskowego adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej (jeżeli należy do podmiotów objętych regulacją art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), winien załatwić taki wniosek w przewidziany przepisami u.d.i.p. sposób. W pierwszej kolejności podmiot taki zobowiązany jest ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja niespełniająca kryteriów informacji publicznej, obowiązek adresata wniosku ogranicza się jedynie do pisemnego powiadomienia wnioskodawcy, iż w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania. Jeżeli natomiast żądana informacja ma charakter informacji publicznej, podmiot zobowiązany powinien ją udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem ( art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej (co jest uzasadnione np. wobec stwierdzenia, że żądana informacja objęta jest jednym z ograniczeń opisanych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Warunkiem zainicjowania opisanego wyżej postępowania o udostępnienie informacji publicznej jest jednak - co należy ponownie podkreślić - skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest przy tym postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej – zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 708/17, LEX nr 2689879). Jednocześnie ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, ONSAiWSA 2010/5/91). Przyjmuje się przy tym, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 - publ. CBOSA). Uznaje się nadto, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14 – publ. CBOSA). W postanowieniu z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15 NSA stwierdził, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego. Z przytoczonego orzecznictwa wynika więc w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Tak daleko odformalizowany tryb składania wniosków o udostępnienie informacji publicznej oznacza, że wykazanie skuteczności wniesienia żądania w tym przedmiocie do organu administracji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej, wymaga jedynie potwierdzenia wysłania wniosku, przy czym z potwierdzenia tego musi wynikać, że wniosek został wysłany na właściwy, tj. oficjalny adres poczty elektronicznej organu. W ocenie Sądu takim adresem jest natomiast adres do korespondencji elektronicznej podany w Biuletynie Informacji Publicznej lub na oficjalnej stronie internetowej organu (urzędu będącego jednostką pomocniczą organu). Skierowanie wniosku o informację publiczną na inny, niż oficjalny adres poczty elektronicznej organu, w tym na adres pracownika urzędu, mający charakter służbowy, lecz niebędący oficjalną skrzynką poczty elektronicznej tej jednostki, nie rodzi skutku w postaci obowiązku załatwienia takiego wniosku przez organ, a tym samym nie może stanowić podstawy skutecznie podniesionego zarzutu bezczynności organu w załatwieniu takiego wniosku. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy przypomnieć, że podniesiony w skardze zarzut co do bezczynność Wójta Gminy polegającej na niezałatwieniu wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia 25 kwietnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, spotkał się w odpowiedzi na skargę ze stanowczym stwierdzeniem organu, iż wniosek, którego skarga dotyczy, nigdy do niego nie wpłynął. W tej sytuacji skarżąca została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni dowodu doręczenia organowi wniosku z dnia 25 kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. W wykonaniu wezwania Stowarzyszenie nadesłało pliki "pdf" zawierające tzw. screeny ekranu, na których uwidoczniony został adres poczty elektronicznej, na który skierowano sporny wniosek z dnia 25 kwietnia 2019 r. Z dokumentu tego wynika, że przedmiotowa wiadomość została nadana na adres poczty elektronicznej: [...] Tymczasem – co Sąd ustalił z urzędu – oficjalnym adresem poczty elektronicznej Urzędu Gminy P. G., podanym zarówno na stronie internetowej tej jednostki [...] jak i w prowadzonym przez nią Biuletynie Informacji Publicznej [...] jest adres: "[...] W związku z powyższym, wobec skierowania przez Stowarzyszenie wniosku z dnia 25 kwietnia 2019 r. na inny adres poczty elektronicznej niż oficjalny adres do korespondencji elektronicznej z Urzędem Gminy [...] G., nie można przyjąć, że wniosek ten został skutecznie złożony do Wójta Gminy, a w konsekwencji, że organ ten był (przed wniesieniem rozpoznawanej skargi) zobowiązany do jego załatwienia w trybie określonym przepisami u.d.i.p. Z tego względu rozpoznawana skarga z dnia 18 sierpnia 2020 r. na bezczynność Wójta Gminy – jako bezzasadna na dzień jej wniesienia - nie mogła zostać uwzględniona. Ubocznie należy jednak podkreślić, że skuteczne wniesienie przedmiotowej skargi do Sądu za pośrednictwem organu wywołało skutek w postaci skutecznego doręczenia organowi (w treści skargi) żądania udostępnienia informacji publicznej wyrażonego uprzednio we wniosku z dnia 25 kwietnia 2020 r. Oznacza to, że dopiero w dniu otrzymania skargi (tj. 20 sierpnia 2020 r.) po stronie organu powstał obowiązek rozpatrzenia tego żądania według przedstawionych wcześniej reguł postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z tych wszystkich względów skargę należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.