I OW 186/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost-Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. M. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 20 lipca 2020 r. Wójt Gminy W. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta L. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. M. o skierowanie i dofinansowanie pobytu w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że 6 lutego 2020 r. do MOPR w L. wpłynął wniosek Z. M. (dalej: zainteresowana), wyrażający prośbę umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej [...] w J. Wniosek był umotywowany pogarszającym się stanem zdrowia, uniemożliwiającym samodzielne funkcjonowanie, trudną sytuacją finansową i rodzinną. MOPR w L. ustalił, że zainteresowana wynajmuje pokój w domu jednorodzinnym pod adresem ul. P, [...] L.. Zainteresowana nie posiada meldunku na pobyt stały bądź pobyt czasowy w L. MOPR w L. stwierdził, że fakt najmu lokalu w L. przez zainteresowaną nie może świadczyć o jej zamiarze stałego pobytu w tej miejscowości, gdyż zainteresowana przeprowadziła się do L. wyłącznie z powodu problemów rodzinnych i wyraziła zamiar stałego pobytu w DPS w J.. Ostatni znany meldunek zainteresowanej znajdował się na obszarze Gminy W. Wskutek powyższego MOPR w L. uznał, że L. nie jest miejscem zamieszkania zainteresowanej i stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się wnioskujący organ podnosząc, że z oświadczenia zainteresowanej wynika, iż w okresie od sierpnia 2012 r, do października 2019 r. była zameldowana na terenie Gminy W. pod adresem P., [...] W. Od grudnia 2015 r. zamieszkuje w L. ul. P., do P. jeździła w weekendy. W październiku 2019 r. została wymeldowana z pobytu stałego w miejscowości P., od tamtej pory nie posiada adresu zameldowania. Od października 2019 r. mieszka pod wskazanym wyżej adresem w L. z zamiarem stałego pobytu, co wprost wynika z treści złożonego przez nią oświadczenia, Zainteresowana podkreśliła również, iż powrót do P. jest niemożliwy ze względu na konflikt rodzinny. W świetle powyższych okoliczności, Wójt Gminy W. uznał, że to L. jest miejscem zamieszkania zainteresowanej, co uzasadnia właściwość MOPR w L.. Wskazał, że określenie właściwości na podstawie ostatniego adresu zameldowania zainteresowanej, będącego skądinąd adresem nieaktualnym, nie może być podstawą skierowania wniosku do Gminy W.. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta L. zakwestionował możliwość uznania, że zainteresowana jest mieszkanką L.. Wskazał, że jedynie z uwagi na problemy rodzinne zainteresowana aktualnie wynajmuje stancję na terenie Miasta L. Jednocześnie ma zamiar zmiany miejsca pobytu, tj. chce przebywać w Domu Pomocy Społecznej położonym na terenie gminy L. Zdaniem organu, z okoliczności faktycznych przedstawionych we wniosku wynika, że L. nie może zostać uznany za stałe miejsce zamieszkania zainteresowanej w rozumieniu art. 25 K.c., a zebrany w sprawie materiał pozwala jedynie na ustalenie ostatniego miejsca zameldowania Z. M., jakim jest Gmina W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., zwanej dalej jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku złożonego przez Z. M. Jak stanowi art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako "u.p.s.") osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Z kolei, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2), a w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Z powołanego art. 101 u.p.s. wynika, że co do zasady, o właściwości miejscowej organów gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania strony. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy w tej kwestii odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Z akt sprawy wynika, że Z. M. nie jest nigdzie zameldowana. Od sierpnia 2012 do października 2019 r. była zameldowana na terminie Gminy W. pod adresem P. Obecnym miejscem zamieszkania zainteresowanej jest pokój wynajmowany w domu w L. przy ul. P. Z. M. przeprowadziła się tam w październiku 2019 r. z zamiarem stałego pobytu, na co wskazywała w oświadczeniu złożonym 6 lutego 2020 r. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, jak i treść ww. oświadczenia, pozwala przyjąć, że z przedmiotowego lokalu zainteresowana korzystała już wcześniej, wykonując zatrudnienie w L. Tym adresem skarżąca posługiwała się w korespondencji z ZUS Oddział w B. (v. decyzja ZUS z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie waloryzacji emerytury) oraz przy zawieraniu umowy pożyczki gotówkowej (v. umowa pożyczki z dnia 10 kwietnia 2019 r.). Te okoliczności potwierdzają, że aktywność życiowa zainteresowanej od dłuższego już czasu skoncentrowana jest w L., a wybór tej miejscowości na miejsce stałego pobytu nie był przypadkowy. Nie bez znaczenia w tym względzie jest również okoliczność, że w L. mieszka siostra zainteresowanej, która udziela jej doraźnej pomocy. Stałości pobytu w L. nie przeczy sam zamiar opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, w sytuacji gdy podyktowany on jest pogarszającym się stanem zdrowia powodującym znaczne ograniczenia w samodzielnym funkcjonowaniu. Wszelkie bowiem okoliczności towarzyszące pobytowi zainteresowanej w L. potwierdzają, że w tym mieście ma centrum swojego życia i to w L. ma zamiar przebywać do czasu umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Tym samym L. stanowi obecnie miejsce zamieszkania Z. M. w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 K.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku w niniejszej sprawie jest Prezydent Miasta L. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.