II OSK 1606/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 877/20 w sprawie ze skargi D. O. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 15 września 2020 r., nr WI-I.7840.3.56.2020.TK w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 877/20, oddalił skargę D. O. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 15 września 2020 r., nr WI-I.7840.3.56.2020.TK w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Kierownik Urzędu Rejonowego w G. – Oddziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z siedzibą w P. decyzją z dnia 6 maja 1995 r., nr UA.7351-25/95/EM, udzielił J. J. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dobudowę schodów na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] na działce nr [...], obręb [...], zatwierdzając jednocześnie załączony do wniosku projekt budowlany. W piśmie z dnia 11 lutego 2020 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, składając przy tym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 15 września 2020 r., nr WI-I.7840.3.56.2020.TK stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja z dnia 6 maja 1995 r. została doręczona D. i E. O. na adres ich zamieszkania w dniu 11 maja 1995 r. Zatem czternastodniowy termin do złożenia przez skarżącą odwołania upłynął z dniem 25 maja 1995 r. Tymczasem, skarżąca odwołanie złożyła osobiście w dniu 11 lutego 2020 r., a Wojewoda Pomorski postanowieniem z dnia 15 września 2020 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. Wobec powyższego, odwołanie zostało wniesione po terminie określonym w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."). We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując na jego niezgodność z prawem. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia 8 lutego 2021 r. skarżąca podkreśliła, że była zajęta długotrwałą chorobą małżonka, który był osobą niepełnosprawną. Ponadto, z uwagi na nieznajomość prawa oraz w związku z tym, że do tej pory takimi sprawami zajmował się jej małżonek, złożyła odwołanie w przekonaniu zachowania wszystkich terminów przewidzianych prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uwzględnił skargi. Zważywszy na to, że skarga wniesiona została na postanowienie Wojewody Pomorskiego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ocena Sądu dotyczyła prawidłowości stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stąd też, Sąd nie mógł przedmiotem swoich rozważań i tym samym kontroli poddać innych kwestii niż związane z badaniem prawidłowości stanowiska organu odwoławczego w przedmiocie zachowania terminu do wniesienia środka odwoławczego. W szczególności poza zakresem niniejszej sprawy pozostawała ocena zgodności z prawem decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. – Oddziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z siedzibą w P. z dnia 6 maja 1995 r. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie należy wnieść do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia danej decyzji stronie. W razie upływu wskazanego terminu organ odwoławczy będzie zobowiązany, w świetle art. 134 k.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane po prawidłowym ustaleniu przesłanek przewidzianych w art. 134 k.p.a. i odpowiada przepisom prawa. Skoro skarżąca złożyła odwołanie po upływie terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł przystąpić do jego rozpoznania, lecz zobowiązany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia. Sąd zaznaczył, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu nie zależy więc od swobodnego uznania organu administracji publicznej, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skuteczne uchylenie się od skutków uchybienia terminu jest możliwe jedynie przy zastosowaniu dopuszczalnych środków prawnych. Środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu, jednakże w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 15 września 2020 r. Wojewoda Pomorski odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła D. O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Wyrok zaskarżono w całości. Wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, iż w kontrolowanym postanowieniu Wojewoda prawidłowo uznał, że skarżąca nie wykazała we wniosku o przywrócenie terminu braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. – Oddziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego z siedzibą w P. z dnia 6 maja 1995 r., podczas gdy skarżąca wykazała w/w okoliczność, 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po prawidłowym ustaleniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie i odpowiada przepisom prawa, podczas gdy skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zatem przedmiotowe postanowienie nie odpowiada prawu. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie, pełnomocnik oświadczył, iż wnosi o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem pomoc ta – nie (przyp. NSA. Brak negacji Sąd uznał za oczywistą niedokładność) – została opłacona w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym po stwierdzeniu spełnienia ustawowych warunków przewidzianych w art. 182 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, który wniósł skargę kasacyjną, zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie, zaś strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Według art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Skarżąca w obu przytoczonych powyżej zarzutach odnosi się do kwestii wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. Należy wyraźnie podkreślić, że skarga rozpoznawana przez Sąd I instancji nie dotyczyła postanowienia Wojewody o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji, ale postanowienia Wojewody stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. jest nietrafny, albowiem art. 58 k.p.a. określa zasady przywracania terminu, a jak wyżej wskazano, postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu nie było przedmiotem sądowej kontroli zakończonej zaskarżonym wyrokiem. Również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie wydane zostało po prawidłowym ustaleniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie i odpowiada przepisom prawa, podczas gdy skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a zatem przedmiotowe postanowienie nie odpowiada prawu, nie jest trafny. Jak bowiem wynika z akt sprawy, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został uwzględniony, a co za tym idzie termin do wniesienia odwołania nie został przywrócony. Dlatego też ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia Wojewody o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, dokonana przez Sąd I instancji jest oceną właściwą. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącej w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie to, przysługujące pełnomocnikowi na podstawie art. 250 p.p.s.a. od Skarbu Państwa, jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.