I SA/Gd 625/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 20 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ( dalej: DIAS ) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego ( dalej: Naczelnik ) z dnia 19 lutego 2020r., którym odmówiono A.S. ( dalej: skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości w miejscowości R. W uzasadnieniu DIAS podał, że w dniu 15 grudnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C sporządził protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w C V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę wieczystą nr [...]. Protokół wraz z operatem szacunkowym z dnia 20 listopada 2018r. doręczono zobowiązanemu w dniu 20 grudnia 2018r. A.S., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich złożenia. Postanowienia Naczelnika z dnia 5 lutego 2019 r.: - o odmowie przywrócenia terminu, - o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie (z uwagi na przekroczenie terminu na wniesienie zarzutów) zostały utrzymane w mocy postanowieniami DIAS z dnia 3 kwietnia 2019r. Prawomocnymi od dnia 14 listopada 2019r. wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2019r. o sygn. akt odpowiednio: I SA/Gd 1054/19 i I SA/Gd 1055/19 oddalone zostały skargi wniesione przez zobowiązanego na ww. postanowienia. DIAS w ramach nadzoru nad egzekucją, zapoznał się z aktami sprawy dotyczącymi egzekucji z przedmiotowej nieruchomości, wskazując w piśmie z dnia 11 grudnia 2019r. m.in., że protokół opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 15 grudnia 2018r. został doręczony A.S., z pominięciem pełnomocnika zobowiązanego. Organ egzekucyjny doręczył w dniu 16 stycznia 2020r. pełnomocnikowi strony ww. dokument. W dniu 3 lutego 2020r. do Urzędu Skarbowego w C wpłynęło pismo z dnia 30 stycznia 2020r., w którym pełnomocnik wniósł zarzuty do opisu i oszacowania ww. nieruchomości. Jego zdaniem doszło do naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a., bowiem nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu zobowiązanemu reprezentowanemu przez pełnomocnika. Wskazano również na treść art. 154 ustawy gospodarce nieruchomościami. Naczelnik postanowieniem z dnia 19 lutego 2020r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości położonej w miejscowości R, dla której Sąd Rejonowy w C V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę wieczystą nr [...]. Organ stwierdził, że zarzuty zostały wniesione po terminie, a nadto wskazał na wydane w dniu 5 lutego 2019r. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych z uchybieniem terminu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wszczęcie postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. W zażaleniu pełnomocnik podniósł, że w dniu 24 grudnia 2018r. usiłował w terminie wnieść zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości dowiedziawszy się od zobowiązanego, że dokonano oszacowania nieruchomości, o czym jednak nie został jako pełnomocnik poinformowany. Rozpoznając zażalenie DIAS w uzasadnieniu postanowienia powołał się na treść art.61a § 1 K.p.a. i wskazał, że przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Zdaniem organu, przez inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W niniejszej sprawie przeszkoda, o której mowa powyżej, to rozstrzygnięcie, jakie zapadło w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych w dniu 7 stycznia 2019r. przez pełnomocnika zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, dla której urządzona jest Księga wieczysta nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 21 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1055/19 stwierdził, że zarzuty nie mogły wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż były oczywiście spóźnione. Zatem, w ocenie organu, Naczelnik nie był uprawniony do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wniesionych pismem z dnia 30 stycznia 2020r. w związku z otrzymaniem przez pełnomocnika w dniu 16 stycznia 2020r. - wyłącznie w celach informacyjnych - protokołu opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 15 grudnia 2018r. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, jakoby pełnomocnik pozbawiony został możliwości "strzeżenia interesów strony", DIAS zauważył, że jakkolwiek protokół opisu i oszacowania został doręczony A.S., to pełnomocnik przed upływem terminu do wniesienia zarzutów zapoznał się z operatem szacunkowym oraz protokołem opisu i oszacowania z dnia 15 grudnia 2018r. i skorzystał ze środka zaskarżenia, który na tym etapie egzekucji z nieruchomości przysługuje zobowiązanemu. Usprawiedliwianie się pełnomocnika, że w ostatnim dniu terminu do wniesienia zarzutów nie mógł nadać przesyłki w placówce pocztowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 21 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1054/19 uznał za niewystarczające. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, 2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 100 o § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) poprzez uznanie, że nastąpiło skuteczne zawiadomienie zobowiązanego przez organ egzekucyjny o terminie oszacowania i opisu ww. nieruchomości mimo braku powiadomienia o tym terminie pełnomocnika zobowiązanego w tym postępowaniu, 2) art. 6 i art. 10 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że postępowanie dotyczące opisu i oszacowania ww. nieruchomości zostało ostatecznie rozstrzygnięte. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego zasadniczo powtórzył argumentację wcześniej przedstawioną w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia, czy organy obu instancji zasadnie w sposób formalny, a nie merytoryczny oceniły wniesione przez pełnomocnika skarżącego zarzuty z dnia 30 stycznia 2020r. do opisu i oszacowania nieruchomości w miejscowości R. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W powołanym przepisie nie wskazano w sposób enumeratywny przyczyn uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania, niemniej przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r. I GSK 1640/18, wyroki dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się zatem, że wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Innymi słowy, wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I GSK 329/14). W doktrynie i w orzecznictwie wskazuje się, że rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także przed wydaniem tego aktu nie prowadzi postępowania administracyjnego zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. W rozstrzygnięciu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt. II OSK 999/14). Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Jak zasadnie skonstatował DIAS, w rozpoznawanej sprawie przeszkodą, o której mowa w analizowanym przepisie, było rozstrzygnięcie, jakie zapadło w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych w dniu 7 stycznia 2019r. przez pełnomocnika zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, dla której urządzona jest Księga wieczysta nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 21 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1055/19 stwierdził, że "zarzuty winny bowiem zostać złożone w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a.). Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt IIFSK 92/15). W niniejszej sprawie czynności opisu i oszacowania zostały zakończone w dniu 15 grudnia 2018 r. (zgodnie z treścią protokołu). Termin na złożenie zarzutów upłynął zatem w dniu 31 grudnia 2018 r. (...). Aby zachować termin, należało wnieść zarzuty wybranym sposobem do dnia 31 grudnia 2018 r.. Zarzuty zostały natomiast nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 7 stycznia 2019 r. W konsekwencji nie mogły one wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż były oczywiście spóźnione." W ocenie Sądu wyznaczone granice mocy prawomocnego wyroku sądu administracyjnego wymagają ustalenia przedmiotu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości zakresu rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji wyznaczenia powagi rzeczy osądzonej wypełni przesłankę, której wystąpienie daje podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a.: przesłankę "z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Inne uzasadnione przyczyny to niedopuszczalność wszczęcia postępowania z tego względu, że przepisy prawa wyłączają dopuszczalność podjęcia postępowania w sprawie. Do tej grupy przyczyn regulowanej przepisami prawa należy prawomocność orzeczenia sądu wyznaczona powagą rzeczy osadzonej, o której stanowi art. 170 w związku z art. 171 p.p.s.a. W kontekście powyższego pozbawiony racji jest argument pełnomocnika jakoby skarżący pozbawiony został możliwości ochrony praw i interesów w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynika, że wprawdzie protokół opisu i oszacowania został doręczony A.S., to jednak pełnomocnik przed upływem terminu do wniesienia zarzutów zapoznał się z operatem szacunkowym oraz protokołem opisu i oszacowania z dnia 15 grudnia 2018r. i skorzystał ze środka zaskarżenia, który na tym etapie egzekucji z nieruchomości przysługuje zobowiązanemu. Usprawiedliwianie się pełnomocnika, że w ostatnim dniu terminu do wniesienia zarzutów nie mógł nadać przesyłki w placówce pocztowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z dnia 21 sierpnia 2019r., sygn. akt I SA/Gd 1054/19 uznał za niewystarczające. Ponadto, nie bez znaczenia jest, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów z dnia 7 stycznia 2019r., jak również w skargach do Sądu, pełnomocnik skarżącego nie kwestionował prawidłowości doręczenia protokołu opisu i oszacowania nieruchomości wraz z operatem szacunkowym. Sam natomiast potwierdza, że z dokumentami tymi zapoznał się, a następnie wniósł zarzuty, co uczynił w sposób nieskuteczny z przyczyn leżących po jego stronie. Powyższe jednoznacznie wykazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrokach o sygn. akt I SA/Gd 1054/19 i I SA/ Gd 1055/19. W konsekwencji Sąd uznał, że doręczenie przez organ egzekucyjny pełnomocnikowi skarżącego protokołu opisu i oszacowania nieruchomości w dniu 16 stycznia 2020r. nie może w okolicznościach rozpoznawanej sprawy prowadzić do ponownego rozpoznania zarzutów, a skoro tak, to organ zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie, co też prawidłowo uczynił. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.