Ppolska.starec← UrzadnikLog in

I C 601/23

Common courts2025-05-19
Case number
I C 601/23
Judgment date
2025-05-19
Type
REASONS

Judgment text

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->I C 601/23</strong> </p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka <span class="anon-block">K. J. (1)</span> domagała się zasądzenia od pozwanej <span class="anon-block">M. K.</span> zachowku po zmarłej matce <span class="anon-block">E. J.</span> w wysokości ustalonej w toku postępowania w sprawie wraz z odsetkami w wysokości 10 % liczonymi <br/>od dnia 12 września 2022 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu wskazała, że dochodzi od pozwanej siostry zachowku w związku <br/>ze śmiercią zmarłej matki <span class="anon-block">E. J.</span>. Wyjaśniła, że spadkodawczyni sporządziła testament, w którym do całości spadku powołała wyłącznie <span class="anon-block">M. K.</span> oraz wydziedziczyła m.in. powódkę. Jednak w ocenie powódki oświadczenie <br/>o wydziedziczeniu jest nieskuteczne, bowiem w rzeczywistości przyczyny wydziedziczenia wyartykułowane przez spadkodawczynię nie miały miejsca i są sprzeczne z rzeczywistością,<br/> a także nie odpowiadają przesłankom wskazanym w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc.</a> </p> <p>Pozwana <span class="anon-block">B. K.</span> w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p> <p>W uzasadnieniu stanowczo zaprzeczyła twierdzeniom powódki, jakoby przyczyny wydziedziczenia nie istniały, a także nie odpowiadały przesłankom wskazanym w treści <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc.</a> Podała, że powódka uporczywie nie dopełniała względem matki obowiązków rodzinnych, jak i nie pojawiła się na jej pogrzebie. W zasadzie od lat 90-tych XX wieku powódka pozostawała z matką w silnym konflikcie, a w 2005 roku całkowicie zerwała z nią kontakt, czego spadkodawczyni nie mogła powódce przebaczyć. W ocenie pozwanej zachowanie <span class="anon-block">K. J. (1)</span> względem matki było także sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż ta wielokrotnie oczerniała i obrażała <span class="anon-block">E. J.</span> oraz odmawiała jej pomocy nie tylko osobistej, ale i finansowej wiedząc, że ta znajdowała się w sytuacji życiowej, w której musiała korzystać z pomocy socjalnej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił, co następuje: </strong> </p> <p> <span class="anon-block">K. J. (1)</span>, <span class="anon-block">B. K.</span> i <span class="anon-block">D. J.</span> <br/>są córkami <span class="anon-block">E. J.</span>, która zmarła dnia 24 listopada 2021 roku w <span class="anon-block">M.</span>.</p> <p>(bezsporne, a nadto dowód: akta spraw I Ns 74/22, I Ns 297/22 i I Ns 301/22, a także postanowienie Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 31 sierpnia 2022 roku sygn. akt <br/>I Ns 74/22 – k. 7)</p> <p> <span class="anon-block">E. J.</span> pozostawiła po sobie trzy testamenty notarialne. <br/>Na podstawie testamentu notarialnego z dnia 1 lipca 2003 roku sporządzonego przed notariuszem <span class="anon-block">J. S.</span> z Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">M.</span> za Rep. <span class="anon-block"> A</span> <br/>Nr <span class="anon-block"> (...)</span> <span class="anon-block">E. J.</span> do całości spadku powołała córkę <span class="anon-block">B. K.</span> oraz wydziedziczyła córki <span class="anon-block">K. J. (2)</span> i <span class="anon-block">D. J.</span> <br/>z powodu uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych względem niej i braku pomocy w chorobie. Z kolei na mocy testamentu notarialnego z dnia 23 października <br/>2013 roku sporządzonego przed notariuszem <span class="anon-block">J. S.</span> z Kancelarii Notarialnej <br/>w <span class="anon-block">M.</span> za Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> odwołała w całości testament z dnia 1 lipca <br/>2003 roku Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> i oświadczyła, że do całości spadku powołuje córkę <span class="anon-block">D. J.</span>. Jednocześnie wydziedziczyła córki <span class="anon-block">B. K.</span> <br/>i <span class="anon-block">K. J. (1)</span> z powodu uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych wobec niej. W przypadku córki <span class="anon-block">B. K.</span> podała także, że ta w przypadku nadużycia alkoholu jest w stosunku do spadkodawczyni agresywna, zaś <span class="anon-block">K. J. (1)</span> od 15 lat nie utrzymuje kontaktów rodzinnych i poinformowała spadkodawczynię, <br/>że nie pojawi się na jej pogrzebie. Natomiast na mocy testamentu notarialnego z dnia <br/>4 listopada 2015 roku sporządzonego przed notariuszem <span class="anon-block">T. S.</span> <br/>z Kancelarii Notarialnej w <span class="anon-block">M.</span> za Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> odwołała w całości testament z dnia 23 października 2013 roku za Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> i do całości spadku powołała córkę <span class="anon-block">B. K.</span> oraz wydziedziczyła córki <span class="anon-block">K. J. (2)</span> i <span class="anon-block">D. J.</span> z powodu uporczywego niedopełniania obowiązków rodzinnych względem niej oraz braku pomocy w chorobie. Co do córki <span class="anon-block">K. J. (1)</span> wskazała, że ta nie utrzymuje z nią od 15 lat kontaktów rodzinnych, a poza tym poinformowała ją, że nie będzie obecna na pogrzebie spadkodawczyni. Co do córki <span class="anon-block">D. J.</span> podała, że ta wiedząc <br/>o trudnej sytuacji finansowej spadkodawczyni nie wspomaga jej w finansowaniu podstawowych potrzeb bytowych.</p> <p>(dowód: testament notarialny z dnia 1 lipca 2003r. Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> w aktach sprawy<br/>I Ns 301/22, testament notarialny z dnia 23 października 2013r. Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> <br/>w aktach sprawy I Ns 297/22, testament notarialny z dnia 4 listopada 2015r. Rep. <span class="anon-block"> A</span> <br/>Nr <span class="anon-block"> (...)</span> w aktach sprawy I Ns 74/22)</p> <p>Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2022 roku wydanym w sprawie o sygn. akt <br/>I Ns 74/22 Sąd Rejonowy w Mrągowie stwierdził, że spadek po <span class="anon-block">E. J.</span> zmarłej dnia 24 listopada 2021 roku w <span class="anon-block">M.</span>, ostatnio stale zamieszkałej w <span class="anon-block">M.</span>, <br/>na podstawie testamentu notarialnego z dnia 4 listopada 2015 roku, nabyła córka spadkodawczyni <span class="anon-block">B. K.</span>, córka <span class="anon-block">M.</span> i <span class="anon-block">E.</span> – w całości. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 8 września 2022 roku.</p> <p>(bezsporne, a nadto dowód: akta sprawy I Ns 74/22, a także postanowienie Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 31 sierpnia 2022 roku sygn. akt I Ns 74/22 – k. 7)</p> <p>W latach 90-tych ubiegłego wieku <span class="anon-block">K. J. (1)</span> wyprowadziła się <br/>do Niemiec, gdzie zamieszkuje do dnia dzisiejszego. W latach 1991-2005 odwiedzała strony rodzinne, w tym matkę <span class="anon-block">E. J.</span>, co do zasady dwa razy w roku. W 2005 roku w Wigilię Bożego Narodzenia doszło do konfliktu rodzinnego pomiędzy <span class="anon-block">K. J. (1)</span> a <span class="anon-block">E. J.</span>, w wyniku którego <span class="anon-block">K. J. (1)</span> całkowicie zerwała kontakt z matką. Od 2005 roku <span class="anon-block">K. J. (1)</span> nie utrzymywała z matką kontaktu ani osobistego, ani telefonicznego. W 2005 roku również dotychczas co do zasady poprawne relacje pomiędzy <span class="anon-block">K. J. (2)</span> a <span class="anon-block">M. K.</span> uległy pogorszeniu do tego stopnia, że wymienione zaprzestały kontaktowania się ze sobą. <span class="anon-block">K. J. (1)</span> utrzymywała jedynie kontakt telefoniczny z siostrą <span class="anon-block">D. J.</span>, <br/>od której posiadała ewentualne informacje o sytuacji życiowej matki, w tym źródłach jej utrzymania (renta po mężu, pieniądze z opieki społecznej). Po 2006 roku <span class="anon-block">K. J. (1)</span> podczas kontaktów z siostrą nie pytała jej o kwestie związane ze zdrowiem matki. <span class="anon-block">E. J.</span> przeżywała fakt braku kontaktu z córką <span class="anon-block">K. J. (1)</span> <br/>i nie mogła przebaczyć postawy, jaką ta przejawiała względem jej osoby. <span class="anon-block">K. J. (1)</span> nie uczestniczyła w pogrzebie matki.</p> <p>(dowód: kserokopie listów – k. 39-52, zeznania świadka <span class="anon-block">A. G.</span> – k. 127v-128, zeznania świadka <span class="anon-block">M. J.</span> – k. 196-199, zeznania świadka <span class="anon-block">W. M.</span>’a – k. 200-205, zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (1)</span> – k. 127-127v, zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (2)</span> – k. 126-127, przesłuchanie powódki <span class="anon-block">K. J. (1)</span> – k. 233-234, przesłuchanie pozwanej <span class="anon-block">M. K.</span> – k. 235-236)</p> <p> <span class="anon-block">E. J.</span> była osobą mocno schorowaną. W 1998 roku przeszła chorobę nowotworową. Od 2003/2004 roku zmagała się z zakrzepicą, która nasiliła się kilka lat przed jej śmiercią do tego stopnia, że powodowała u niej otwarte rany nóg. <span class="anon-block">E. J.</span> posiadała także znaczne problemy ze wzrokiem, a przez ostatnie kilka lat przed śmiercią niedowidziała. W zasadzie od około 2000 roku <span class="anon-block">E. J.</span> nie była zdolna <br/>do samodzielnej egzystencji. W okresie od dnia 30 stycznia 2000 roku do dnia 30 czerwca <br/>2000 roku, od dnia 26 lutego 2010 roku do dnia 30 października 2010 roku oraz od dnia 1 maja 2018 roku do dnia 30 listopada 2021 roku była objęta pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w <span class="anon-block">M.</span> w formie usług opiekuńczych z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej oraz bytowej. Wymieniona korzystała także z usług prywatnej opiekunki. Poza tym <br/>w codziennej egzystencji pomagała jej córka <span class="anon-block">M. K.</span> oraz wnuczka <span class="anon-block">M. G. (2)</span>, a także sąsiadka <span class="anon-block">A. G.</span>. <span class="anon-block">M. K.</span> odwiedzała matkę kilka razy w miesiącu. Pomoc świadczona przez <span class="anon-block">M. K.</span>, <span class="anon-block">M. G. (2)</span> oraz <span class="anon-block">A. G.</span> polegała na robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu mieszkania, pomocy w dokonywaniu płatności, załatwianiu spraw urzędowych oraz pomocy w dokonywaniu innych czynności życia codziennego. <span class="anon-block">M. K.</span> oraz <span class="anon-block">M. G. (2)</span> w miarę swoich możliwości pomagały <span class="anon-block">E. J.</span> także finansowo.</p> <p>(dowód: zaświadczenie <span class="anon-block"> Bank (...) S.A.</span> – k. 52-56, dokumentacja MOPS – k. 62-63 <br/>i k. 68, zeznania świadka <span class="anon-block">A. G.</span> – k. 127v-128, zeznania świadka <span class="anon-block">M. J.</span> – k. 196-199, zeznania świadka <span class="anon-block">W. M.</span>’a – k. 200-205, zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (1)</span> – k. 127-127v, zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (2)</span> – k.126-127, przesłuchanie powódki <span class="anon-block">K. J. (1)</span> – k. 233-234, przesłuchanie pozwanej <span class="anon-block">M. K.</span> – k. 235-236)</p> <p>Z wniosku <span class="anon-block">E. J.</span> toczyło się postępowanie o wymeldowanie <br/>z pobytu stałego <span class="anon-block">K. J. (1)</span> z lokalu mieszkalnego położonego przy <br/> <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">M.</span>. Decyzją z dnia 11 października 2007 roku Burmistrz Miasta <span class="anon-block">M.</span> orzekł o wymeldowaniu <span class="anon-block">K. J. (1)</span> z w/w lokalu.</p> <p>(dowód: wniosek – k. 58, decyzja – k. 60-61)</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Powództwo było niezasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie.</p> <p>W okolicznościach niniejszej sprawy powódka domagała się zasądzenia od pozwanej ustalonej w toku postępowania kwoty tytułem zachowku po zmarłej matce stron – <span class="anon-block">E. J.</span> wskazując, że mimo wydziedziczenia zawartego w testamencie przez spadkodawczynię, rozrządzenie to było bezskuteczne, gdyż przytoczone w tym testamencie przyczyny wydziedziczenia nie miały miejsca i są sprzeczne z rzeczywistością, a także nie odpowiadają przesłankom wskazanym w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc.</a> Pozwana wskazywała zaś, <br/>że powódka uporczywie nie dopełniała względem matki obowiązków rodzinnych, jak i nie pojawiła się na jej pogrzebie. W zasadzie od lat 90-tych XX wieku pozostawała z matką <br/>w silnym konflikcie, a w 2005 roku całkowicie zerwała z nią kontakt, czego spadkodawczyni nie mogła powódce przebaczyć.</p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 1)">art. 991 § 1 kc</a>, zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego <br/>mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991 § 2)">§ 2</a>).</p> <p>Instytucja zachowku stanowi formę ustawowego zabezpieczenia interesów osób najbliższych spadkodawcy przed skutkami rozrządzeń dokonanych przez niego w ramach przysługującej swobody testowania. Ustawodawca pozostawił spadkodawcy wybór <br/>co do sposobu zapewnienia uprawnionemu należnego mu zachowku, spadkodawca może bowiem powołać uprawnionego do dziedziczenia po sobie, może ustanowić na jego rzecz zapis, czy też dokonać na jego rzecz darowizny. Dopiero w sytuacji, gdy uprawniony nie otrzymał <br/>w żadnej z tych postaci należnego zachowku, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia. Natomiast w razie różnicy między wartością należnego zachowku a wartością przypadającej uprawnionemu korzyści z tytułu powołania <br/>do dziedziczenia, zapisu czy darowizny, może on dochodzić sumy pieniężnej wyrównującej <br/>tę różnicę (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991;art. 991 § 2)">art. 991 § 2 kc</a>).</p> <p>Ustawodawca unormował jednak wyjątki od możliwości zasądzenia zachowku. Spadkodawca ma bowiem możliwość pozbawienia spadkobiercy zachowku poprzez jego wydziedziczenie z powodu enumeratywnie określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc</a> przesłanek. Zgodnie <br/>z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc</a> spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka <br/>i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku: wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (pkt 1), dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci (pkt 2) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych (pkt 3). Jednakże, bezpodstawne wydziedziczenie, dokonane z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008)">art. 1008 kc</a> nie wywołuje zamierzonego przez spadkodawcę skutku (<em> <!-- -->vide:</em> wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie <br/>z dnia 30 maja 2019 roku sygn. akt I ACa 794/18, publ. LEX nr 2704177).</p> <p>W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują, <br/>że zachowanie powódki <span class="anon-block">K. J. (1)</span> względem zmarłej matki spełniało przesłanki z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008;art. 1008 pkt. 1;art. 1008 pkt. 3)">art. 1008 pkt 1 i 3 kc</a>, a tym samym dokonane przez spadkodawczynię w treści testamentu z dnia 4 listopada 2015 roku za Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> wydziedziczenie było prawnie skuteczne. Z treści ostatniego testamentu notarialnego sporządzonego przez spadkodawczynię z dnia 4 listopada 2015 roku za Rep. <span class="anon-block"> A</span> Nr <span class="anon-block"> (...)</span> wynika, <br/>że do całości spadku <span class="anon-block">K. J. (1)</span> powołała swoją córkę <span class="anon-block">M. K.</span>, natomiast powódka i siostra stron <span class="anon-block">D. J.</span> zostały wydziedziczone. Spadkodawczyni w treści testamentu wyraźnie wskazała następujące przyczyny tej decyzji: uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych oraz brak pomocy w chorobie, <br/>a względem powódki wskazała także, że ta od 15 lat nie utrzymuje z nią kontaktu oraz zapowiedziała, że nie pojawi się na pogrzebie spadkodawczyni.</p> <p>Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że przytoczone wyżej okoliczności stanowiące przyczyny wydziedziczenia miały rzeczywiście miejsce. Powódka <br/>w toku jej przesłuchania wprost przyznała bowiem, że o ile w latach 1991–2005 odwiedzała matkę sporadycznie, co do zasady dwa razy w roku, to po roku 2005 jej udział w życiu matki ustał całkowicie. Zerwanie więzi pomiędzy powódką a zmarłą <span class="anon-block">E. J.</span> nastąpiło po konflikcie rodzinnym w Wigilię Bożego Narodzenia 2005 roku i od tego też czasu powódka nie utrzymywała z matką żadnych kontaktów, czy to osobistych, czy też chociażby telefonicznych. Brak kontaktu ze strony powódki nie był incydentalny, a trwał ponad 15 lat – aż do śmierci spadkodawczyni. Zgromadzone w sprawie dowody wykazały przy tym, że przez cały ten czas powódka nie podejmowała żadnych działań w celu nawiązania relacji z matką. Nie interesowała się także – pomimo podeszłego wieku matki – jej losem, w tym stanem zdrowia. Choć od czasu do czasu kontaktowała się telefonicznie z siostrą <span class="anon-block">D. J.</span>, to po 2006 roku nawet od niej nie zasięgała informacji o stanie zdrowia matki, mając co do zasady świadomość sytuacji bytowej matki, uchylając się przy tym od udzielenia jej pomocy w jakimkolwiek zakresie (<em> <!-- -->vide</em>: przesłuchanie powódki <span class="anon-block">K. J. (1)</span> <br/>na k. 233-234 akt sprawy).</p> <p>W ocenie Sądu powyższe okoliczności wskazują na to, że decyzja powódki o zerwaniu więzi z matką była jej świadomą i konsekwentną decyzją. Brak jakiegokolwiek kontaktu <br/>z matką przez ostatnie 15 lat życia spadkodawczyni, co skutkowało w zasadzie całkowitym zerwaniem więzi oraz postawa powódki polegająca na obojętności względem osoby najbliższej, niewątpliwie stanowi zachowanie wypełniające przesłanki określone zarówno w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008 pkt. 1)">punkcie 1</a>, jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (pkt. 3;art. 1008)">punkcie 3 art. 1008 kc</a>, które stanowią o uporczywym niedopełnianiu obowiązków rodzinnych oraz uporczywym postępowaniu sprzecznym z zasadami współżycia społecznego. Jednocześnie z relacji osób z otoczenia zmarłej wynika, że matka jeszcze za życia wyrażała zawód postawą córek tj. pozwanej oraz <span class="anon-block">D. J.</span> i nie mogła przebaczyć im ich zachowania (<em> <!-- -->vide: </em>zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (1)</span> na k. 127-127v akt sprawy, zeznania świadka <span class="anon-block">A. G.</span> na k. 127v-128 akt sprawy oraz zeznania świadka <span class="anon-block">M. G. (2)</span> na k. 126-127 akt sprawy). Dokonana przez Sąd ocena znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym uporczywym niedopełnieniem obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy, będącym podstawą wydziedziczenia <br/>w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008;art. 1008 pkt. 1;art. 1008 pkt. 3)">art. 1008 pkt 1 i 3 kc</a> jest długotrwałe lub wielokrotne zaniedbywanie potrzeb materialnych i emocjonalnych spadkobiercy lub postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co oznacza, że zachowanie uprawnionego musi być obiektywnie naganne. Z kolei do najbardziej typowych przykładów niedopełniania obowiązków <br/>w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 1008;art. 1008 pkt. 3)">art. 1008 pkt 3 kc</a> należy zaliczyć brak osobistej troski czy zainteresowania chorym spadkodawcą oraz zerwanie kontaktów z nim (<em> <!-- -->vide:</em> wyrok Sądu Apelacyjnego <br/>w <span class="anon-block">B.</span> z dnia 23 października 2019 roku sygn. akt I ACa 494/19, publ. LEX <br/>nr <span class="anon-block"> (...)</span>, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 roku sygn. akt I ACa 214/21, publ. LEX nr 3226778).</p> <p>W kontekście trwałego i świadomego zerwania przez powódkę relacji z matką i braku kontaktu oraz zainteresowania jej podstawowymi potrzebami życiowymi i bytowymi Sąd uznał twierdzenia <span class="anon-block">K. J. (1)</span> o wcześniejszych, ewentualnych gestach materialnych względem matki, mających miejsce przed 2005 rokiem wręcz za kuriozalne i niemogące podważyć skuteczności wydziedziczenia.</p> <p>Na marginesie podkreślić również należy, że siostra stron <span class="anon-block">D. J.</span> odmówiła składania zeznań w sprawie, co ograniczyło możliwość pełniejszej rekonstrukcji relacji rodzinnych. Niemniej jednak materiał dowodowy zebrany w sprawie, w tym okoliczności przyznane przez samą powódkę, uzupełnione zeznaniami świadków oraz informacjami uzyskanymi od pozwanej w toku jej przesłuchania były wystarczające, <br/>by uznać, że wyżej opisane zachowanie powódki względem spadkodawczyni miało charakter trwały, świadomy i rażąco niewłaściwy w kontekście elementarnych obowiązków rodzinnych.</p> <p>Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd uznał, że <em> <!-- -->in concreto</em> wydziedziczenie powódki przez spadkodawczynię było dokonane w sposób skuteczny i odpowiadało ustawowym przesłankom, a takie ustalenie przesądza o bezzasadności zgłoszonego powództwa.</p> <p>Wobec powyższego – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 991 a)">art. 991 <em> <!-- -->a</em> </a> <em> <!-- --> contrario</em> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 1008;art. 1008 pkt. 1;art. 1008 pkt. 3)">art. 1008 pkt 1 i 3 kpc</a> – powództwo oddalono (pkt I wyroku).</p> <p>O kosztach procesu orzeczono – stosownie do jego wyniku – na podstawie <br/> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 1<sup> <!-- -->1</sup> i 3 kpc</a> w zw. z § 15 ust. 1 i § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (<em> <!-- -->tekst jednolity:</em> Dz. U. z 2023r. poz. 1964), zasądzając od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.617 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt II wyroku). Wśród udokumentowanych kosztów procesu znalazła się również opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.</p> <p>W punkcie III wyroku – na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20051671398" title="Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 (art. 113;art. 113 ust. 1)">art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych</a> (<em> <!-- -->tekst jednolity</em>: Dz. U. z 2024r. poz. 959) – <br/>w ślad za przyjętą regułą orzekania o kosztach procesu na powódkę nałożono obowiązek uiszczenia kwoty 390,92 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych. Kwota <br/>ta stanowi nieuiszczoną dotychczas część kosztów związanych z wynagrodzeniem należnym tłumaczowi przysięgłemu, które zostały tymczasowo poniesione przez Skarb Państwa.</p> <p>Jedynie na marginesie wskazać należy, że pozew w punktach 1) i 2) literalnie zawierał żądanie udzielenia informacji o stanie wartości majątku spadkodawczyni oraz informacji, jakie darowizny otrzymała pozwana od spadkodawczyni. W ocenie Sądu żądania te w istocie zawierały się w żądaniu zapłaty zachowku, były bowiem z nim immanentnie związane. Gdyby jednak nie podzielić takiego poglądu, to <em> <!-- -->in concreto</em> przyjąć należy, że żądania te zostały zaspokojone w toku trwania niniejszego procesu w ramach realizacji wniosków dowodowych strony powodowej zmierzających do ustalenia wartości tzw. substratu zachowku, <br/>a w konsekwencji na chwilę zamknięcia rozprawy (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 316;art. 316 § 1)">art. 316 § 1 kpc</a>) były już nieaktualne, <br/>a zatem również objęte orzeczeniem o oddaleniu powództwa w całości.</p> <p>/-/ sędzia Krzysztof Połomski</p> </div>