II AKzw 365/25

<p>Sygn. akt. II AKzw 365/25</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 20 maja 2025 roku</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie II Wydział Karny w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="166"/> <col width="389"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO (del.) Łukasz Sadkowski</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Katarzyna Korbiel</p> </td> </tr> </table> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej w Krakowie Marty Gdańskiej-Kusior </p> <p>po rozpoznaniu w sprawie</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">H. K.</span> s. <span class="anon-block">A.</span> </strong> </p> <p>skazanego z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 209;art. 209 § 1)">art. 209 § 1 k.k.</a> </p> <p>zażalenia wniesionego przez skazanego</p> <p>na postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach</p> <p>z dnia 24 marca 2025 roku, sygn. akt IV Kow 129/25</p> <p>o umorzeniu postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie reszty kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1;art. 437 § 2)">art. 437 § 1 i 2 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 1;art. 1 § 2)">art. 1 § 2 k.k.w.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia</strong> </p> <p>uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kielcach.</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 17 września 2024 roku, sygn. akt XIII Ko 5750/24 zarządzono wobec skazanego <span class="anon-block">H. K.</span> wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 miesięcy pozbawienia wolności za niewykonaną karę 10 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 11 grudnia 2023 roku, sygn. akt V K 950/23.</p> <p>Postanowieniem z dnia 24 marca 2025 roku, sygn. akt IV Kow 129/25, Sąd Okręgowy w Kielcach, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 43)">art. 43</a>la <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (§ 1;§ 1 pkt. 3)">§ 1 pkt 3 k.k.w.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 15;art. 15 § 1)">art. 15 § 1 k.k.w.</a> umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia skazanemu <span class="anon-block">H. K.</span> zezwolenia na wykonanie poza zakładem karnym, w systemie dozoru elektronicznego, zastępczej kary 5 miesięcy pozbawienia wolności zarządzonej do wykonania w sprawie V K 950/23 Sądu Rejonowego w Wołominie. W ocenie Sądu <em> <!-- -->meriti, </em>skazany nie spełnia warunków formalnych pozwalających na udzielenie mu zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, bowiem nie posiada określonego miejsca stałego pobytu.</p> <p>Na powyższe postanowienie zażalenie złożył osobiście skazany zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, że w przypadku skazanego <span class="anon-block">H. K.</span> nie zachodzi przesłanka posiadania miejsca stałego pobytu, kiedy okoliczności ustalone w niniejszej sprawie dotyczące warunków technicznych dla realizacji dozoru elektronicznego oraz miejsca pobytu skazanego temu przeczą, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje wprost na możliwość przyjęcia, że adres w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> jest takim miejscem i tym samym brak jest przesłanek warunkujących umorzenie postępowania.</p> <p>W świetle tak postawionych zarzutów, skazany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez udzielenie mu zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. </strong> </p> <p>Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie i doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia.</p> <p>Sąd <em> <!-- -->meriti </em>w przypadku skazanego <span class="anon-block">H. K.</span> uznał, iż orzekanie w przedmiocie wykonywania kary pozbawienia wolności w deklarowanym przez skazanego miejscu tj. <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span> byłoby obejściem warunku określonego przez ustawodawcę w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 43)">art. 43</a>la <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (§ 1;§ 1 pkt. 4)">§ 1 pkt 4 k.k.w.</a> </p> <p>Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (art. 43)">art. 43</a>la <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970900557" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 (§ 1)">§ 1 k.k.w.</a>, Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zostały spełnione łącznie następujące warunki:</p> <p>1)  wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i 6 miesięcy albo wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy, a nie zachodzą warunki przewidziane w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 64;art. 64 § 2;art. 64 a;art. 65;art. 65 § 1;art. 65 § 2)">art. 64 § 2, art. 64a lub art. 65 § 1 i 2 Kodeksu karnego</a>;</p> <p>2)  odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary;</p> <p>3)  <span class="underline"> <!-- -->skazany posiada określone miejsce stałego pobytu; </span> </p> <p>4)  osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę, o której mowa w art. 43h § 3;</p> <p>5)  odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne, o których mowa w art. 43h § 1.</p> <p>Na gruncie analizy pojęcia „miejsce stałego pobytu” warto odnieść się do jego rozumienia cywilistycznego, które w sposób adekwatny wskaże prawidłowość interpretacji. Zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 25)">art. 25 k.c.</a>, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej). Składniki domicylu mają charakter obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Analizy składników zamieszkania należy dokonywać łącznie, ponieważ składnik mentalny animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu<em> <!-- --> (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2024 roku, sygn. akt II SA/Wa 1151/24, LEX nr 3835572).</em> </p> <p>Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej <em> <!-- -->(tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w <span class="anon-block">W.</span> z dnia 10 października 2018 roku, sygn. akt II SA/Wa 517/18, LEX nr 2774771).</em> Na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102171427" title="Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427 ()">ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności</a> (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 274 z późn. zm.) funkcjonuje definicja pobytu stałego. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 tej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.</p> <p>Można zatem uznać, że definicje zawarte w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksie cywilnym</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20102171427" title="Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427 ()">ustawie o ewidencji ludności</a> wzajemnie się uzupełniają. W konsekwencji, miejscem stałego pobytu jest oznaczone adresem miejsce, w którym dana osoba zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania, z tym że jeśli wobec niej zastosowano na czas określony środek przewidziany przez prawo karne, tudzież np. umożliwiono odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, zamiar ten należałoby odnosić do okresu stosowania tego środka.</p> <p>Z racji tego, że w miejscu zameldowania skazanego tj. przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> osoby wspólnie z nim tam zamieszkujące nie wyraziły zgody na odbywanie zastępczej kary pozbawienia wolności korzystając z dobrodziejstwa jej odbywania w systemie dozoru elektronicznego, skazany zawarł „umowę użyczenia pokoju hotelowego wraz z asortymentem i łazienką do dyspozycji na potrzeby realizacji kary pobawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego” z <span class="anon-block">M. M.</span> będącym właścicielem <span class="anon-block"> Hotelu (...)</span> oraz <span class="anon-block"> restauracji (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Użyczający przy tym wyraził zgodę na zainstalowanie w pokoju oraz innych niezbędnych pomieszczeniach należącej do niego nieruchomości infrastruktury, jaka okaże się konieczna w celu wykonywania przez skazanego zastępczej kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. Nie można przy tym pomijać, iż skazany został zatrudniony jako kucharz w <span class="anon-block"> restauracji (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> (na podstawie umowy o pracę), jak również w <span class="anon-block"> restauracji (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> (na podstawie umowy zlecenia).</p> <p>Skazany <span class="anon-block">H. K.</span> zadbał o to, aby miejsca zatrudnienia jak i miejsce, w którym miałby zamieszkiwać na czas odbywania zastępczej kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego znajdowały się pod tym samym adresem. Trzeba zatem uznać, że skazany całe swoje centrum życiowe skupił w jednym miejscu, bowiem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, gdzie pozostaje już od 1 stycznia 2025 roku. Umowa użyczenia – zawarta notabene na czas nieokreślony - dotyczyła przy tym umeblowanego pokoju hotelowego wraz z całym węzłem sanitarnym, w którym skazany mógłby bez przeszkód codziennie funkcjonować (nie mogąc przy tym podnajmować ani oddawać do bezpłatnego użytku wynajmowanego pokoju ani jego części osobom trzecim). Sąd <em> <!-- -->a quo </em>w skarżonym postanowieniu jednoznacznie zaznaczył, że „wymóg ustawowy posiadania miejsca stałego pobytu przez skazanego ubiegającego się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego nie eliminuje z tego kręgu uprawnionych żadnych osób, w tym np. bezdomnych zamieszkujących w domach opieki społecznej, schronisku dla bezdomnych itp., bo w dacie orzekania realizują one w tych właśnie miejscach zamiar stałego zamieszkania, gdyż nie mogą go realizować w innym miejscu, albowiem takiego nie posiadają”. Takie wskazanie w zasadzie nie pozwala na eliminowanie z kręgu osób, którym należałoby umożliwić odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego tych podmiotów, które tak jak skazany doprowadziły do zapewnienia sobie lokum, w którym mają przebywać z zamiarem stałego pobytu. Na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> osoba taka posiada już bowiem „miejsce zamieszkania”. Pozytywnym, aspektem rzeczonej sytuacji jest również to, że skazany, w przypadku uwzględnienia jego wniosku dot. SDE, nie musiałby przemieszczać się znacząco pomiędzy miejscem stałego pobytu w trakcie odbywania kary a miejscem pracy w <span class="anon-block"> restauracji (...)</span>. Jedynie tylko bowiem w celu realizacji umowy zlecenia w <span class="anon-block"> restauracji (...)</span> w <span class="anon-block">K.</span>, jak również na potrzeby załatwienia spraw osobistych, skazany musiałby się poruszać w promieniu kilku kilometrów.</p> <p>Sąd Okręgowy w Kielcach, przy ponownym rozpoznaniu oceni istnienie przesłanek formalnych i materialnych opisanych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 43)">art. 43</a>la <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ()">k.k.</a>w, mając na uwadze powyższe rozważania prawne i wskazania Sądu Apelacyjnego a w sytuacji, gdy dojdzie do wniosku, iż spełnione są inne – wszystkie - przesłanki formalne, będzie miał na względzie kwestie istotne z punktu widzenia stwierdzenia, mianowicie że odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.</p> </div>