II OSK 2345/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. M. i J. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. M. i J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/19 w sprawie ze skargi A. M. i J. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku postanawia: 1. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku, 2. odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/19. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. M. i J. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1464/19, oddalił skargę A. M. i J. M. na powołaną wyżej decyzję. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wnieśli A. M. i J. M.. W jej treści zawarli również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazali na następujące okoliczności przemawiające, w ich ocenie, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji: "- Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jak i uzasadnienia samej Decyzji wynika, że prace budowlane mogą być kosztowne; - Stan prawny Nieruchomości jest nadal nieuregulowany, a w przypadku skutecznego wznowienia zasiedzenia może dojść do sytuacji, że Skarżący poniosą znaczne nakłady finansowe na Nieruchomość, która ostatecznie okaże się być własnością innych osób; pozostanie im wówczas tylko roszczenie cywilnoprawne o zwrot nakładów i to koniecznych, gdyż zostaną postawieni z pewnością pod zarzutem złej wiary skoro dokonując nakładów wiedzieli, że ich tytuł prawny jest podważany; - Skarżący są w absurdalnym położeniu, gdyż jeden organ państwowy (nadzór budowlany) traktuje ich jak właścicieli i nakłada obowiązki pociągające za sobą wysokie nakłady finansowe, a w tym samym czasie drugi organ państwowy (prokuratura) kwestionuje ten sam tytuł własności Skarżących, podważając postanowienie sądowe o zasiedzeniu i wywołując u Skarżących niepewność co do tego, czy są oni w ogóle właścicielami; w takiej sytuacji Skarżący oczekują tymczasowej ochrony sądowej w postaci wstrzymania wykonalności do czasu wyroku Sądu, ponieważ w przeciwnym razie może dojść do wyrządzenia znacznej szkody i sporów majątkowych, których można uniknąć; - Zagrożenie to jest realne, wynika nie tylko z konieczności wydatkowania znacznych nakładów finansowych ale również z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w tym zwłaszcza ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...), która przewiduje możliwości nałożenia administracyjnych kar pieniężnych celem przymuszenia adresatów zaskarżonej Decyzji do jej wykonania. Co więcej w przypadku niewykonania obowiązku wynikającego z zaskarżonej Decyzji nad Skarżącymi wisi widmo pociągnięcia do odpowiedzialności karnej - na podstawie przepisów Prawa budowlanego i przepisów prawa karnego - zagrożonej grzywną w znacznej wysokości a nawet możliwością wymierzenia kary pozbawienia wolności; - Zagrożenie to jest już nie tylko realne, ale i faktyczne. Upomnieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r. (znak: [...]) Państwowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...] - Powiat [...] wezwał Skarżących do niezwłocznego wykonania obowiązków nałożonych na podstawie zaskarżonej Decyzji, pod rygorem zastosowania środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia bądź wykonania zastępczego. Następnie, w dniu 26 marca 2020 r. Skarżącym doręczono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] marca 2020 r. (znak: [...]); w tytule wykonawczym wskazano, że wierzyciel wnosi o zastosowanie środków egzekucyjnych w formie grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Tymczasem egzekucja została zatem wszczęta w okresie, gdy został już ogłoszony stan epidemii na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku stale rosnącej skali infekcji chorobą COVID-19 ogłoszono dodatkowe ograniczenia praw i wolności obywatelskich na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U.2020 poz. 566) - które de facto uniemożliwiają Skarżącym wykonanie nałożonego na nich zobowiązania. Wprowadzono m.in. znaczące ograniczenie przemieszczania się na terenie kraju w sytuacji, gdy Skarżący - żeby zadośćuczynić swemu zobowiązaniu - musieliby co najmniej kilkukrotnie przemieścić się do przedmiotowej nieruchomości w K., aby dokonać szacunku kosztów, jak i ustalić zakres prac zabezpieczających (pomimo jednoznacznych epidemicznym wskazań Ministerstwa Zdrowia oraz Sanepidu do pozostawania w domach, powtarzanych nieustannie przez media). Co istotne, naruszenie zakazu wiąże się nie tylko z ewentualnym postępowaniem wykroczeniowym bądź karnym, ale jak i z ryzykiem nałożenia dodatkowej kary administracyjnej w wysokości do kwoty 30.000,00 zł, która może być nakładana wielokrotnie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), co do zasady, nie przewiduje możliwości zgłoszenia wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku. Wyjątki uregulowane zostały w art. 89 p.p.s.a. (zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu) oraz w art. 284 p.p.s.a. (wniesienie skargi o wznowienie postępowania). Powyższe przypadki nie odnoszą się jednak do niniejszej sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie wskazała także podstawy prawnej swojego żądania. Tym samym wniosek w tym przedmiocie nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które przemawiałyby za zmianą prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 stycznia 2020 r. Wnoszący skargę kasacyjną powołują praktycznie te same okoliczności, które były podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wskazują dodatkowo jedynie na okoliczności związane ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego mającego na celu przymuszenie skarżących do realizacji nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku, jak również na sytuację związaną z ogłoszonym na terenie Polski stanem epidemii. Jak zauważył Sąd I instancji w postanowieniu z dnia 7 stycznia 2020 r., podstawą faktyczną zaskarżonej decyzji było ustalenie, że stan techniczny budynku może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi (art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Słusznie zatem Sąd rozstrzygając sprawę miał na względzie cel, dla którego zaskarżona decyzja została wydana, a więc zapobieżenie niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia ludzi. Tym bardziej, że skarżący nie przedstawili nawet orientacyjnych kosztów realizacji nałożonego obowiązku, jak również jego wpływu na swoją sytuację materialną. Obecnie złożony wniosek także nie zawiera takich informacji. Bez porównania tych dwu wartości (sytuacji finansowej strony i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia skarżących, że w ich przypadku spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na powyższą ocenę nie miała wpływu podniesiona dodatkowa argumentacja związana ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak również z panującym stanem epidemii. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest naturalną konsekwencją niewykonania nałożonego obowiązku, a tym samym nie może samo w sobie przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji. Nadto rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 566), na które powołują się skarżący, w chwili obecnej już nie obowiązuje. Nie zachodzi więc przeszkoda do swobodnego poruszania się przy zachowaniu reżimu sanitarnego. Na marginesie, podnieść należy, iż strona skarżąca przed ogłoszeniem stanu epidemii miała wystarczająco dużo czasu, aby podjąć działania związane z oszacowaniem kosztów nakazanych prac. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4, art. 193 orzekł jak w sentencji postanowienia.