I GSK 455/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1593/16 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1593/16 oddalił skargę J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. Od przedmiotowego wyroku J. K. złożył skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i odmowę uchylenia zaskarżanego postanowienia Ministra Finansów, mimo, iż postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania polegającym na uznaniu, iż przekroczony został termin na złożenie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok dokonanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2014 roku, nr [...], podczas gdy skarga złożona została z zachowaniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 54 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 roku, Dz. U. z 2014 r., poz 1619 j.t., dalej "u.p.e.a.") i powinna zostać rozpoznana, a organ bezzasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną; b) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności przedstawionych przez skarżącego w skardze oraz przedstawionych w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia [...] listopada 2017 roku oraz nie odniesienie się do wszystkich podniesionych zarzutów, a tym samym błędne ustalenie, iż skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok dokonanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2014 roku, nr [...], złożona została dopiero w dniu 6 listopada 2014 roku, podczas gdy faktycznie złożona została już w dniu 4 sierpnia 2014 roku, a pismo z dnia 6 listopada 2014 roku stanowiło jedynie jej uzupełnienie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania za obie instancje, według norm prawem przepisanych oraz przyznanie pełnomocnikowi Skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Skarga kasacyjne nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty są nieuzasadnione. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z kolei z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi (§ 1). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy podkreślić, że przepis ten ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wskazane wyżej elementy. W szczególności Sąd I instancji przedstawił przyjęty stan faktyczny i stanowiska stron. Dokonał wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie, odnosząc je do przyjętego stanu faktycznego, zatem przedstawił i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zauważyć ponadto należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1318/18; 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11), co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Analiza treści wyroku, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia on określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności. Podkreślenia wymaga, że konstrukcja uzasadnienia zaskarżonego wyroku umożliwia jego weryfikację przez Naczelny Sąd Administracyjny, co potwierdza tylko stanowisko o braku naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast z przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i legły u podstaw zaskarżonego aktu. Do naruszenia tego przepisu doszłoby wówczas, gdyby sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy, czego skarżący kasacyjnie nie wykazał. Skoro zatem z przepisu tego wynika jedynie nakaz wyprowadzania oceny prawnej z faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12 - CBOSA), to nie może on służyć zarówno kwestionowaniu jak i ocenie kompletności materiału dowodowego, braków w postępowaniu dowodowym oraz dokonanych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 54 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym skargę na czynności egzekucyjne, o których mowa w § 3, wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz na przewlekłość postępowania egzekucyjnego wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Jak wynika z ustaleń Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie pismo z dnia 4 sierpnia 2014 r., złożone przez skarżącego w terminie do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, nie zawierało dostatecznie sprecyzowanego żądania. Zobowiązany wskazał m.in. w jego treści, iż "nie uznaje zajętej wierzytelności" oraz, że wnosi o "umorzenie mandatu i kosztów egzekucyjnych". Organ egzekucyjny zasadnie więc uznał, iż należy wezwać skarżącego do sprecyzowania czy pismo to stanowi skargę na czynność egzekucyjną dokonaną na podstawie zawiadomienia o zajęciu z dnia 9 lipca 2014 r. czy jest to wniosek o umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu i kosztów egzekucyjnych objętych w/w objętych tytułem wykonawczym, co uczynił postanowieniem z 1 września 2014 r. Skarżący zaś wykonując powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 25 września 2014 r. w sposób wyraźny wskazał, iż pismo z dnia 4 sierpnia 2014 r. stanowi wyłącznie wniosek o umorzenie należności z tytułu grzywny. W takim stanie rzeczy organ egzekucyjny był zobligowany do rozpoznania wniosku, o treści jakiej ostatecznie nadała mu strona. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zajętego w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym za nienależyte i wprowadzające w błąd należy uznać działanie organu egzekucyjnego polegające na wezwaniu do sprecyzowania przez skarżącego, czy pismo z dnia 4 sierpnia 2014 r. jest skargą na czynność egzekucyjną, czy też jest wnioskiem o umorzenie należności. Organ egzekucyjny nie może zastępować zobowiązanego w toku postępowania i dokonywać za niego wyboru w zakresie dokonywanych czynności procesowych. Nie można również tracić z pola widzenia tego, że organ egzekucyjny czyniąc zadość art. 9 k.p.a. poinformował w ww. wezwaniu o treści art. 54 § 1 i 4 u.p.e.a. Stąd też strona otrzymała informację o tym, że skarga na czynności egzekucyjne przysługuje zobowiązanemu w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego lub egzekutora. Uwzględniając powyższą argumentację niezasadny okazał się zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. Reasumując skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona i jako taka podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.