I FZ 263/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2247/20 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi I. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 11 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r., 2014 r., 2015 r., 2016 r. i 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 lipca 2021 r., III SA/Wa 2247/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej I. S.A. (dalej: spółka) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu wydanego w sprawie ze skargi spółki. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 11 września 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Sentencja niniejszego wyroku została przesłana na adres do doręczeń podany zarówno w pełnomocnictwie, jak i skardze przy jednoczesnym wskazaniu na przesyłce jednego z trzech umocowanych do reprezentacji spółki doradców podatkowych. Korespondencja została odebrana w dniu 14 czerwca 2021 r. przez N. W., która uprzednio potwierdzała już odbiór korespondencji sądowej. Pismem z dnia 5 lipca 2021 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu powołanego wyroku wraz z uzasadnieniem (załączając do pisma stosowny wniosek w tym przedmiocie). Strona wyjaśniła, że korespondencja zawierająca odpis sentencji orzeczenia została odebrana przez pracownika sekretariatu A. sp. z o.o. (dalej: A.), który - wbrew obowiązującej w tej spółce procedurze – nie przekazał przesyłki osobom zaangażowanym w reprezentowanie skarżącej w niniejszym postępowaniu. Oczywista omyłka osoby zatrudnionej w sekretariacie była jednak spowodowana nadzwyczajną sytuacją związaną z koniecznością reorganizacji pracy z uwagi na panującą pandemię (ograniczenie liczby osób obecnych w biurze, przejście w tryb pracy zdalnej). Zdaniem skarżącej, niedotrzymanie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku wynikało z faktu obiektywnego braku wiedzy o doręczeniu odpisu sentencji wyroku po jej stronie oraz po stronie występujących w jej imieniu pełnomocników. Mając na względzie powołane we wniosku okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie w świetle art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa). W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 Ppsa poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło bez winy strony postępowania; - art. 86 § 1 w związku z art. 67 § 5 i art. 76 § 3 Ppsa poprzez przyjęcie, że złożony przez spółkę wniosek o uzasadnienie wyroku został złożony po terminie, mimo że sentencja wyroku została wysłana na adres i nazwisko pełnomocnika, który nie był wyznaczony pełnomocnikiem do doręczeń. W treści zażalenia skarżąca powtórzyła zasadniczo racje powoływane we wniosku o przywrócenie terminu, a ponadto wskazała na błędne doręczenie odpisu sentencji wyroku pełnomocnikowi – doradcy podatkowemu D. N., podczas gdy ze wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dokumentów jednoznacznie wynikało, że pełnomocnikiem do doręczeń był doradca podatkowy T. D. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 Ppsa, w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W przedmiotowym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 Ppsa). Wbrew stanowisku spółki, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia powołanych regulacji w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślenia bowiem wymaga, że instytucja przywrócenia terminu została zastrzeżona dla sytuacji wyjątkowych, w których przekroczenie terminu do dokonania określonej czynności było następstwem nadzwyczajnych, nietypowych i niemożliwych do przewidzenia zdarzeń, zaś stronie nie można przypisać chociażby lekkiego niedbalstwa czy braku dbałości o swoje interesy. Uniknięcie negatywnych konsekwencji opóźnienia jest zatem możliwe w razie pojawienia się przeszkód, których nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie dało się usunąć. W orzecznictwie jako przykłady tego rodzaju sytuacji wymienia się m. in. klęski żywiołowe, problemy komunikacyjne czy nagłą chorobę nie pozwalającą na wyręczenie się inną osobą (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 12.02.2015 r., I OZ 91/15; z 13.01.2015 r., II GZ 921/14; z 26.08.2014 r., I FZ 248/14 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; dalej: CBOSA). W konsekwencji podzielić należy zapatrywanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż spółka nie uprawdopodobniła przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Oczywista omyłka pracownika sekretariatu nie mogła bowiem usprawiedliwiać opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej przez stronę postępowania bądź jej pełnomocników. Biorąc pod uwagę wyjaśnienia spółki dotyczące okoliczności odbioru przesyłki, a także treść e-maila kierowanego do pełnomocników spółki przez osobę reprezentującą A. (stanowiącego załącznik do wniosku o przywrócenie terminu), w którym wprost przyznano, że pismo "niestety umknęło przy archiwizacji", brak podstaw do przyjęcia, by w rozpatrywanym przypadku miały miejsce nadzwyczajne przeszkody tłumaczące przekroczenie terminu. Nie sposób również uznać za wystarczające ogólnego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji faktem zagrożenia wirusem COVID-19. Hasłowe powoływanie się na trudności organizacyjne w A. wywołane przez trwającą już ponad rok pandemię nie mogło odnieść zamierzonego przez stronę rezultatu, tym bardziej, że skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek konkretne przeszkody uniemożliwiające zapewnienie prawidłowego przepływu korespondencji (np. nagła choroba personelu wykluczająca bieżące funkcjonowanie sekretariatu). Wprost przeciwnie, z niekwestionowanych przez autora zażalenia okoliczności wynika, że osoba dotychczas odbierająca korespondencję sądową była obecna w biurze, odebrała przesyłkę, jednak nie nadała jej dalszego prawidłowego biegu. Jako chybioną należy przy tym ocenić argumentację zażalenia jakoby błędy popełnione przez osoby trzecie dokonujące czynności administracyjnych (technicznych) nie mogły obarczać skarżącej, która nie miała wiedzy o doręczeniu odpisu sentencji wyroku. Trafnie w tym względzie akcentował Sąd pierwszej instancji, powołując się na utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik, obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 11.06.2014 r., I FZ 149/14; z 26.09.2013 r., I FZ 351/13; CBOSA). Końcowo wyjaśnić należy, że zmiany bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły uzasadniać podniesione w zażaleniu twierdzenia odnośnie do nieprawidłowości doręczenia odpisu sentencji orzeczenia. Oceniając podnoszoną okoliczność, tj. fakt wskazania na przesyłce innego uprawnionego do reprezentacji doradcy podatkowego niż podany przez spółkę jako właściwy do doręczeń, Naczelny Sąd Administracyjny miał na względzie zarówno bezsporne ustalenie, że korespondencja została wysłana na prawidłowy adres wspólny obydwu pełnomocnikom, jak i stanowisko autora zażalenia, który w żaden sposób nie powiązał wytkniętego uchybienia z przesłankami przywrócenia terminu. Stąd też powołana okoliczność nie mogła być rozpatrywana jako istotne naruszenie przepisów postępowania, usprawiedliwiające opóźnienie w przekazaniu przesyłki pełnomocnikowi i przekroczenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Zamieszczenie na prawidłowo zaadresowanej przesyłce imienia i nazwiska jednego z trzech umocowanych do reprezentacji doradców podatkowych (w miejsce właściwego do doręczeń), nie mogło być analizowane w kontekście podstaw zastosowania art. 86 § 1 Ppsa, w sytuacji, gdy skarżąca jednocześnie jako bezpośredni i wyłączny powód opóźnienia podała oczywistą omyłkę pracownika sekretariatu odbierającego korespondencję. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa.