I OZ 1023/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 906/19 o odrzuceniu skargi A.P. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia z uczelni postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Skarżący A.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, dalej również jako "WSA", skargę na orzeczenie odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia z uczelni. Wskutek prawomocnej odmowy przyznania pomocy skarżącemu w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie z [...] marca 2020 r.), zarządzeniem z 15 czerwca 2020 r., Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie", wezwał A.P. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na orzeczenie Rektora Uniwersytetu [...] w [...] (zarządzeniem z 18 sierpnia 2020 r. zmieniono oznaczenie organu na odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...]) z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia z uczelni, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu zostało doręczone skarżącemu 24 czerwca 2020 r. (na adres aresztu śledczego [...]), o czym świadczy znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru, dalej jako "ZPO". Następnie zarządzeniem z 27 lipca 2020 r. WSA ustalił, że wpis od skargi nie został uiszczony. Wobec powyższego zaskarżonym postanowieniem z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 906/19, WSA odrzucił skargę A.P. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia z uczelni. WSA stanął bowiem na stanowisku, że skoro skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi i w zakreślonym siedmiodniowym terminie, który upłynął 1 lipca 2020 r., nie uiścił wpisu, to skargę należało odrzucić. Przesyłkę zawierającą powyższe postanowienie doręczono skarżącemu 29 września 2020 r. (na adres aresztu śledczego [...]). Pismem z 30 września 2020 r. (data stempla pocztowego) skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie WSA z 24 sierpnia 2020 r., wskazując że nieprzerwanie od listopada 2019 r. do dnia składania zażalenia przebywa w areszcie śledczym, wobec czego nie miał możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Wskazał, że z tego samego powodu nie mógł przedłożyć stosownych dokumentów uprawniających do przyznania prawa pomocy. Wskazał też, że w owym okresie nie miał możliwości skontaktowania się ze swoją matką, zatem nie było możliwe, żeby ona wykonała w jego imieniu zadość wezwaniom. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W art. 199 p.p.s.a. uregulowano podstawową zasadę orzekania o kosztach postępowania, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ponadto w świetle art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie, przy czym jak stanowi art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Dodatkowo w oparciu o art. 230 § 1 p.p.s.a od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym pismem takim, w myśl art. 230 § 2 p.p.s.a., jest m. in. skarga. Nieuzupełnienie braku skargi w postaci uiszczenia wpisu obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Od powyższej zasady ustawodawca wprowadził dwa wyjątki. Pierwszy dotyczy spraw, w których strona skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a. - ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych). Drugi dotyczy zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w drodze orzeczenia sądowego poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części. Jednakże pierwszy nie ma w sprawie zastosowania, a odnośnie drugiego, jak wspomniano powyżej, postanowieniem z [...] marca 2020 r. odmówiono skarżącemu przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w Areszcie Śledczym w [...]. Wobec nie zastosowania się skarżącego do wezwania, postanowieniem z 24 sierpnia 2020 r., WSA odrzucił skargę. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w Areszcie Śledczym w [...]. O odebraniu powyższych pism przez skarżącego świadczą znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru. Obydwa opatrzone są tym samym podpisem skarżącego – "[...]". Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący odebrał adresowaną do niego korespondencję, mimo przebywania w aresztach śledczych, przy czym na jedną przesyłkę (dotyczącą wezwania do uiszczenia wpisu) nie zareagował w żaden sposób, mimo stosownych pouczeń (nie uiścił wpisu od skargi, czy też nie zaskarżył wezwania do uiszczenia wpisu). Pobyt w zakładzie karnym czy areszcie śledczym nie oznacza zupełnej utraty kontaktu ze światem zewnętrznym. Jak wynika z art. 214 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego (...) tymczasowo aresztowany korzysta co najmniej z takich uprawnień jakie przysługują skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w systemie zwykłym w zakładzie karnym typu zamkniętego i nie stosuje się do niego ograniczeń innych niż te, które są konieczne do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego (...). Stosownie zaś do art. 217b § 4 Kodeksu karnego wykonawczego korespondencję adresowaną do tymczasowo aresztowanego administracja aresztu śledczego doręcza tymczasowo aresztowanemu, który podpisem i datą potwierdza jej odbiór. W przypadku odmowy potwierdzenia czyni się o tym wzmiankę na piśmie urzędowym lub potwierdzeniu odbioru. Z kolei zgodnie z art. 102 Kodeksu karnego wykonawczego skazany ma prawo w szczególności do utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi (pkt 2), czy też prowadzenia korespondencji z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, organami samorządu terytorialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka (pkt 11) (por. postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r., II FZ 491/20, postanowienie NSA z 13 sierpnia 2019 r., I FZ 147/19) W konsekwencji należało uznać, że wobec prawidłowego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu i nieopłacenia skargi w wyznaczonym terminie, słusznie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 230 p.p.s.a. Natomiast okoliczności przyczyn niezachowania terminu do uiszczenia wpisu od skargi, mogą być rozpatrywane przez sąd pierwszej instancji, albowiem do jego właściwości należy rozpatrywanie wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.