I SPP/Go 75/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2020 r. sprzeciwu Ł.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 75/20 wydanego w sprawie ze skargi Ł.S. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 28 czerwca 2019 r. nr X.59.2019 w przedmiocie określenia zasad ustalania, poboru oraz terminów płatności i wysokości dziennych stawek opłaty targowej na terenie gminy [...] postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 28 czerwca 2019 r. nr X.59.2019 w kwocie 300 zł (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), Ł.S. wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od wpisu sądowego. W nadesłanym w dniu 3 września 2020 r. formularzu PPF rozszerzył zakres wniosku wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że zajmuje się handlem w sferze granicznej. Z uwagi na okres pandemii aktualne jego zyski z działalności gospodarczej są znikome. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący wraz żoną i dwójką dzieci (w wieku 14 i 3 lat) prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Żona jest właścicielem ½ części domu mieszkalnego, w którym rodzina zamieszkuje. Źródłem utrzymania jest dochód skarżącego z działalności gospodarczej w wysokości 3.500 zł. Wśród stałych wydatków i zobowiązań skarżący wskazał: leasing 2.000 zł, koszty ponoszone na mieszkanie 500 zł, opłaty za media 400 zł oraz wydatki na jedzenie 600 zł. Skarżący wskazał nadto, że wobec niego prowadzona jest egzekucja podatkowa. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 września 2020 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wezwano skarżącego do przedłożenia dodatkowo: a) dokumentów potwierdzających ustrój majątkowy obowiązujący w małżeństwie skarżącego, b) dokumentów potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego oraz jego małżonki: - w razie prowadzenia działalności gospodarczej: zestawienia wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące, jak również odpisów deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością, - w razie uzyskiwania wynagrodzenia za pracę: zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto za ostatnie trzy miesiące, - w razie osiągania dochodów z innych źródeł: dokumentów potwierdzających ich kwotę, - w razie uzyskiwania emerytury lub renty: przekazu pocztowego lub bankowego bądź aktualnej decyzji ustalającej wysokość świadczenia, - w przypadku, gdy skarżący bądź jego małżonka są osobami bezrobotnymi - dokumentu potwierdzającego status bezrobotnego, c) oświadczenia, czy skarżący, a w przypadku prowadzenia działalności przez małżonkę także jego żona, otrzymali jakiekolwiek świadczenia pomocowe w ramach programów "Tarcza 1.0-4.0.", d) oświadczenia, czy skarżący bądź jego żona otrzymują pomoc finansową na dzieci, e) oświadczenia o pojazdach mechanicznych posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę, f) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego oraz jego małżonki przedstawiających saldo na tych rachunkach oraz wszystkie operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące, g) oświadczenia o kosztach utrzymania skarżącego i osób wspólnie z nim zamieszkujących, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania, h) dokumentów potwierdzających dokonanie czynności egzekucyjnych na majątku skarżącego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący oświadczył, że w jego małżeństwie panuje ustrój rozdzielności majątkowej. Prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, z której obroty są praktycznie zerowe. Deklarację podatkową za ostanie trzy miesiące złoży z początkiem października. Jego żona nie ma żadnych dochodów. Skarżący dodał, że nie otrzymał wraz z żoną żadnych świadczeń z programów Tarcza 1.0-4.0, ani żadnej pomocy na dzieci. Nie posiadają pojazdów mechanicznych, rachunków bankowych i lokat. Powtórzył, że jego dochód z działalności w całości wydatkowany jest na pokrycie kosztów leasingu, wydatki na mieszkanie, opłaty oraz zakup żywności. Postanowieniem z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 75/20 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Referendarz stwierdził, że skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji wystąpiły ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy. Podkreślił, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających swoją sytuację majątkową i finansową. Pomimo wyraźnego wezwania z dnia 4 września 2020 r., nie złożył w szczególności dokumentów dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej stanowiącej jedyne źródło dochodu rodziny skarżącego (m.in. zestawienia wartości przychodów oraz kosztów ich uzyskania, deklaracji podatkowych), składając jedynie sprzeczne oświadczenia co do wysokości dochodu: w formularzu PPF oświadczył, że miesięczny dochód z tej działalności wynosi 3.500 zł, z kolei w piśmie z dnia [...] września 2020 r. - że obroty z tej działalności są praktycznie zerowe. Skarżący nie przedłożył również żadnych dokumentów dotyczących prowadzonych wobec niego postępowań egzekucyjnych, które powoływał w swym piśmie z dnia [...] września 2020 r. W tym stanie rzeczy referendarz stwierdził, że analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej oraz aktualnych możliwości płatniczych skarżącego i jego rodziny okazała się niemożliwa, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw domagając się jego uchylenia oraz zwolnienia od wpisu sądowego. Podniósł, że nie jest w stanie ponieść tego wpisu bez uszczerbku dla siebie oraz rodziny bowiem w dobie epidemii zyski z działalności ma bardzo znikome. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 tej ustawy). Z kolei przepis art. 246 § 1 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym, następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1). Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy, spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09; wszystkie cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016r. sygn. akt I GZ 134/16). Zaznaczyć należy, że ocena sytuacji materialnej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że uzyskuje ona lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przypomnieć bowiem trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonych przez skarżącego oświadczeń oraz argumentów podniesionych w sprzeciwie stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób należyty, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak zatem podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2020 r. Zaznaczyć należy, że prócz oświadczeń złożonych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających deklarowaną przez niego sytuację finansową i majątkową. Nie uczynił tego także pomimo, wystosowania do niego wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 września 2020 r. wezwano skarżącego do przedłożenia szeregu dokumentów, m.in.: potwierdzających ustrój majątkowy obowiązujący w małżeństwie skarżącego; potwierdzających źródło i wysokość dochodów skarżącego oraz jego małżonki; potwierdzających dokonanie czynności egzekucyjnych na majątku skarżącego oraz wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego oraz jego małżonki przedstawiających saldo na tych rachunkach oraz wszystkie operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące, a także oświadczeń m.in. o kosztach utrzymania skarżącego i osób wspólnie z nim zamieszkujących, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz źródeł ich finansowania. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył jedynie kolejne, niczym nie potwierdzone, oświadczenia. Wyjaśnić należy, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dokumentów źródłowych czy stosownych oświadczeń, w trybie art. 255 P.p.s.a. oznacza, że nie można w pełni ocenić sytuacji majątkowej strony. Tym samym, nie można stwierdzić czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1294/14). Nadto zauważyć trzeba, że pomimo kwestowania postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2020 r. skarżący do złożonego sprzeciwu także nie załączył żadnych dokumentów źródłowych pozwalających zweryfikować jego sytuację majątkową Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 P.p.s.a, postanowił jak w sentencji.