I OZ 563/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2427/21 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 31 marca 2022 r. o oddaleniu wniosku W.B. o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi W.B. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr 40/O/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek W.B. (dalej "skarżąca") o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od udziału w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 sierpnia 2021 r., nr 40/O/2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Na powyższe postanowienie skarżąca pismem z dnia 9 maja 2022 r. wniosła zażalenie domagając się jednocześnie przyznania prawa pomocy. Sprawa o przyznanie prawa pomocy została zarejestrowana przez Sąd I instancji pod sygn. akt I SPP/Wa 387/21. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2022 r. Sąd ten utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 maja 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z tym Sąd wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od złożonego zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Wezwanie zostało odebrane przez skarżącą w dniu 15 lipca 2022 r. (k. 64 akt sądowych). Z notatki pracownika sekretariatu z dnia 1 sierpnia 2022 r. wynika, iż nie zidentyfikowany wpłaty w kwocie 100 zł tytułem wpisu od zażalenia wniesionego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, postanowieniem z 25 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił złożone zażalenie wskazując, że skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu. Sąd zgodził się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w orzeczeniu z dnia 2 listopada 1962 r., sygn. akt II CZ 121/62, zgodnie z którym jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem 7-dniowego terminu złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci moc. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie, we wskazanym terminie skarżąca nie złożyła takiego wniosku, natomiast uczyniła to w dniu 16 sierpnia 2022 r. czyli prawie miesiąc po upływie terminu do uiszczenia wpisu. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie bądź zmianę oraz wyłączenie sędziego – Ł.T., a także o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 22 września 2022 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego bez nadawania mu dalszego biegu z uwagi na nadużycie przez skarżącą prawa do sądu. Sąd ten potraktował złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jako uzupełnienie wniosku zarejestrowanego pod sygn. akt. I SPP/Wa 225/22. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że wnosząca zażalenie nie uiściła należnego wpisu od zażalenia, a więc Sąd I instancji zobowiązany był do odrzucenia zażalenia. Z przepisów ustawy P.p.s.a. wynika obowiązek poniesienia przez stronę kosztów toczącego się z jej inicjatywy postępowania. Przejawem tej zasady jest między innymi obowiązek uiszczenia wpisu, a brak wykonania obowiązku w tym zakresie powoduje, że sąd administracyjny nie może rozpoznać wnoszonych przez stronę pism procesowych. Wyjątkiem od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, wzywany jest on do uiszczenia wpisu sądowego. W niniejszym postępowaniu skarżąca po zakończeniu postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, została prawidłowo wezwana do wykonania zarządzenia z dnia 12 lipca 2022 r., tym samym do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w zakreślonym przez Sąd terminie nie uczyniła zadość wezwaniu. Termin na wykonanie zarządzenia upłynął bowiem w dniu 22 lipca 2022 r. Zauważyć należy, że przedmiotowa sprawa nie jest również jedną ze spraw, które podlegają ustawowemu zwolnieniu z kosztów sądowych (art. 239 P.p.s.a.). Wnosząca zażalenie, była więc zobowiązana ponieść koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu (art. 199 P.p.s.a.), w tym między innymi z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Wyjaśnić jednocześnie należy, że złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisów sądowych, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisów. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni bowiem skarżącego przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisów sądowych i zawartego w nim rygoru (zob. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt III OZ 338/22). Niemniej, jak trafnie zauważył Sąd I instancji, skarżąca w zakreślonym terminie takiego wniosku nie złożyła (został złożony po terminie). Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.