XII 1Co 185/25

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt: XII 1 Co 185/25</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 28 maja 2025 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy Gdańsk – Południe w Gdańsku </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Wydział XII Cywilny Sekcja do Spraw Egzekucyjnych </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący: Sędzia SR Joanna Krata</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy egzekucyjnej <strong> <!-- -->GKm <span class="anon-block">(...)</span> </strong>z wniosku wierzyciela <strong> <!-- --> <span class="anon-block">K. P.</span> </strong> </p> <p>przeciwko dłużnikowi <strong> <!-- --> <span class="anon-block">A. P.</span> </strong> </p> <p>ze skargi wierzyciela na punkty 2 i 3 postanowienia Komornika sądowego <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">E. K.</span> – postanowienie z dnia 11 stycznia 2025r.</p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>oddalić skargę.</p> <p> <em> <!-- -->SSR Joanna Krata</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wierzyciel, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wystąpił ze skargą na punkty 2 i 3 postanowienia z dnia 11 stycznia 2024r. Komornika sądowego <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">E. K.</span>, w sprawie egzekucyjnej GKm <span class="anon-block">(...)</span>. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie punktów 2 i 3 oraz ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 69,32 zł, tj. na poziomie ustalonych wydatków.</p> <p>Komornik przekazał uzasadnienie zaskarżonej czynności wraz z aktami egzekucyjnymi GKm <span class="anon-block">(...)</span>, wnosząc o oddalenie skargi wierzyciela w całości jako bezzasadnej.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd ustalił i zważył, co następuje:</strong> </p> <p>Wierzyciel w dniu 18 listopada 2024r. złożył wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi <span class="anon-block">A. P.</span> do Komornika sądowego przy <span class="anon-block">(...)</span> <span class="anon-block">E. K.</span> <em> <!-- -->(k. 1 – 7 akt GKm)</em>.</p> <p>W dniu 27 listopada 2024 r., Komornik wydał postanowienie oddalające częściowo wniosek wierzyciela oraz dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dłużnika.</p> <p>Wobec uzyskanych następnie w toku postępowania informacji dotyczących upadłości dłużnika <em> <!-- --> (e - mail dłużnika z wnioskiem o anulowanie zajęć rachunków bankowych, k. 29)</em>, Komornik zwrócił się do Sądu <span class="anon-block">(...)</span> o udzielenie informacji w tym przedmiocie. W odpowiedzi Komornik uzyskał następujące informacje z Sądu: w sprawie VI GU <span class="anon-block">(...)</span> postanowieniem z dnia 17 marca 2021r. ogłoszono upadłość dłużnika, którym jest <span class="anon-block">A. P.</span>; postanowienie stało się prawomocne 18 czerwca 2021r.; postępowanie upadłościowe kontynuowane było pod sygn. VI GUp <span class="anon-block">(...)</span>; postanowieniem z dnia 12 października 2022r. ustalono plan spłaty, postanowienie w tym zakresie stało się prawomocne 17 maja 2023r., zaś obecnie plan spłaty wykonywany jest pod sygn. akt VI GUu <span class="anon-block">(...)</span> <em> <!-- --> (k. 45 akt Km).</em> </p> <p>Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2025r. <em> <!-- -->(k. 50 akt GKm <span class="anon-block">(...)</span>)</em> Komornik między innymi:</p> <p>- umorzył postępowanie egzekucyjne w całości z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela (punkt 1),</p> <p>- w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30 u pkt. 2)">punkcie 2</a> ustalił koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji na kwotę 11 528,42 zł, w tym opłatę z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30 u)">art. 30 u.k.k.</a> w wysokości 11 459,10 zł oraz wydatki gotówkowe (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 6;art. 6 pkt. 8 u)">art. 6 pkt 8 u.k.k.</a>) w kwocie 69,32 zł, obciążając nimi w całości wierzyciela,</p> <p>- w punkcie 3 wezwał wierzyciela do uiszczenia kwoty 11 459,10 zł.</p> <p>Wierzyciel zaskarżył wyłącznie punkty 2 i 3 postanowienia. Postanowienie w pozostałym zakresie, także co do punktu 1 jest prawomocne.</p> <p>W ocenie Sądu, skarga wierzyciela nie zasługiwała na uwzględnienie.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19340930834" title="Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe - Dz. U. z 1934 r. Nr 93, poz. 834 (art. 146;art. 146 ust. 1)">art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe</a> postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.</p> <p>Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku z dnia 17 marca 2021 r. (sygn. akt VI GU <span class="anon-block">(...)</span>) ogłoszono upadłość dłużnika.</p> <p>Zgodnie z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych, w razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.</p> <p>Na wstępie zasadnym wydaje się przypomnienie, że podmiotem wszczynającym postępowanie egzekucyjne jest wierzyciel i następuje to z chwilą wniesienia przez niego do Komornika wniosku o wszczęcie egzekucji.</p> <p>Pojęcie niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest zdefiniowane w przepisach <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a> ani w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy o kosztach komorniczych.</p> <p>Jak – w ocenie Sądu - trafnie zauważa się w doktrynie, niecelowość zachodzi także w przypadku braku podstaw do złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji (por. <em> <!-- -->Simbierowicz M. i Skoczylas T., Art. 30. W: Komentarz do ustawy o kosztach komorniczych, [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, wyd. I zaktualizowane. System Informacji Prawnej LEX, 2019</em>). Postępowanie egzekucyjne należy uznać zatem za wszczęte niecelowo, jeżeli już w chwili złożenia wniosku egzekucyjnego czynności podejmowane przez komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zaś wierzyciel jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i wniosku tego nie składać.</p> <p>Sądowi znane jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w powołanej przez wierzyciela uchwale z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt: III CZP 21/22), nawiązujące do wcześniejszego poglądu Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt III CZP 93/10.</p> <p>Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r. została wydana na gruncie nieobowiązujących już przepisów tj. przepisów w ustawy 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która z dniem 1 stycznia 2019 r. zastąpiona została przez ustawę z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych oraz ustawę z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Wskazać należy, iż na gruncie obecnie obowiązujących przepisów fundamentalnej zmianie uległa nie tylko wysokość, ale również charakter opłat stosunkowych ustalanych w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych (art. 27 -32 ustawy o kosztach komorniczych). Zasadniczej zmianie uległ również sposób rzeczywistego finansowania kosztów nieskutecznych postępowań egzekucyjnych. O ile w poprzednim stanie prawnym finansowe ryzyko ich prowadzenia ponosił Komornik (pokrywając w praktyce ich koszty przychodami z innych skutecznych egzekucji) o tyle w obecnym stanie prawnym ustawodawca w sposób ewidentny ryzyko to przeniósł na strony postępowania.</p> <p>Zdaniem Sądu, obowiązujące przepisy akcentują szczególną rolę i odpowiedzialność wierzyciela, jako inicjatora i gestora postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu do projektu ustawy o kosztach komorniczych, słusznie podkreślone zostało, że to wierzyciel ma najpełniejszą wiedzę o tym kto jest dłużnikiem i czy zachodzi potrzeba wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel powinien zatem dochować należytej staranności zarówno przy określaniu osoby dłużnika, jak i ocenie aktualności istnienia zobowiązania do spełnienia świadczenia przez dłużnika.</p> <p>Sąd nie podziela stanowiska Sądu Najwyższego, wyrażonego w uchwale z dnia 28 stycznia 2022 r. (sygn. akt: III CZP 21/22). W uzasadnieniu uchwały posłużono się następującymi argumentami: „Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy przypadkiem oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego (zbędnego z uwagi na jego cel) i złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji, której prowadzenie jest niedopuszczalne. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 30)">Artykuł 30</a> KosztKomU odwołuje się wprost jedynie do kryterium rozgraniczającego przypadki celowego i niecelowego wszczęcia egzekucji. Należy zatem przyjąć, że przesłanki dokonania oceny o celowym lub niecelowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego powinny mieć ten sam charakter. Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzenie, iż egzekucja była prowadzona celowo, co na gruncie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 770;art. 770 § 1)">art. 770 § 1 KPC</a> daje podstawy do obciążenia dłużnika kosztami postępowania, jest możliwe jedynie wówczas, gdy prowadzenie egzekucji było dopuszczalne. Komornik może wydać postanowienie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 770;art. 770 § 1)">art. 770 § 1 KPC</a> wyłącznie w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego.”</p> <p>Nie budzi wątpliwości Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, że postanowienie o kosztach postępowania egzekucyjnego może być wydane wyłącznie w sytuacji gdy toczyło się postępowanie egzekucyjne; stanowi o tym wprost przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 770;art. 770 § 2)">art. 770 §2 k.p.c.</a>, zgodnie z którym koszty postępowania egzekucyjnego ustala postanowieniem komornik wraz z ukończeniem postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest czynnością komornika lecz czynnością wierzyciela (do wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzi w momencie złożenia przez wierzyciela wniosku egzekucyjnego). Czynnością komornika jest natomiast niewątpliwie wszczęcie egzekucji. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30 u)">art. 30 u.k.k.</a> nie odwołuje się do kryterium – jak wskazano w uzasadnieniu uchwały - celowego i niecelowego wszczęcia egzekucji lecz do kryterium oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co wynika wprost z treści tego przepisu. Poprzestanie na wykładni językowej jest tu w pełni uzasadnione; opłata z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30 u)">art. 30 u.k.k.</a> jest wszak finansową dolegliwością obciążającą wierzyciela, powiązaną z jego czynnością oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego.</p> <p>Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd nie ma wątpliwości, iż w sprawie GKm <span class="anon-block">(...)</span>wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela nie było celowe, zaś niecelowość miała oczywisty charakter.</p> <p>Celem postępowania egzekucyjnego jest wyegzekwowanie od dłużnika należności wierzyciela objętej tytułem wykonawczym. Oczywistym jest, że w sprawie GKm <span class="anon-block">(...)</span> nie było to możliwe już w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W ocenie Sądu, wierzyciel reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mógł przy dochowaniu należytej staranności dowiedzieć się, że wobec dłużnika ogłoszona została ponad 3 i pół roku wcześniej upadłość. Obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości umieszczane były w tamtym czasie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – publikatorze jawnym.</p> <p>Zdaniem Sądu, zainicjowanie w takiej sytuacji postępowania egzekucyjnego znacząco odbiega od standardów należytej zawodowej staranności.</p> <p>Wierzyciel swoją skargą nie objął punktu 1 postanowienia Komornika sądowego z dnia 11 stycznia 2025r.; nie kwestionował zatem umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela. W wywiedzionej skardze nie wskazywał, że inicjując postępowanie egzekucyjne nie wiedział o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Należy zauważyć, że tytuł wykonawczy, którym posłużył się wierzyciel został wydany przez Wydział Gospodarczy, a zatem powstał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wierzyciela, a w toku postępowania sądowego i egzekucyjnego wierzyciel był reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto składając w toku postępowania egzekucyjnego do akt Km <span class="anon-block">(...)</span> pełnomocnictwo procesowe z dnia 13 listopada 2024r. wierzyciel upoważnił reprezentującego go radcę prawnego do reprezentowania m. in. w <span class="underline"> <!-- -->postępowaniu upadłościowym </span> <em> <!-- -->(k. 5 akt Km)</em>. Powyższe oznacza, że wierzyciel wszczynając w dniu 18 listopada 2024r. postępowanie egzekucyjne miał świadomość, że jego dłużnicy mogą znajdować się w upadłości. Wierzyciel nie wskazał w swojej skardze żadnych okoliczności mogących prowadzić do odmiennej oceny kwestii celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, niż dokonana powyżej.</p> <p>W sprawie niniejszej wierzyciel – korzystający z profesjonalnej obsługi prawnej - zainicjował postępowanie egzekucyjne, które nie mogło w sposób oczywisty doprowadzić do zamierzonego celu, a które zaangażowało organ egzekucyjny, co zawsze generuje koszty.</p> <p>W konsekwencji Komornik prawidłowo kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 30 u)">art. 30 u.k.k.</a> obciążył wierzyciela. Opłata została ustalona w prawidłowej wysokości.</p> <p>Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 767)">art. 767 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 770;art. 770 § 1)">art. 770 §1 k.p.c.</a> <em> <!-- -->a contrario, </em> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 770;art. 770 § 2)">art. 770 §2 k.p.c.</a> oraz art. 30 ustawy o kosztach komorniczych.</p> <p> <em> <!-- -->SSR Joanna Krata</em> </p> </div>