II OSK 1143/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz del. sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S.-K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wr 511/06 w sprawie ze skargi T. S.-K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2007 r. oddalił skargę T. S.-K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., powołując się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u T. S.-K. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...] (poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że T. S.-K. rozpoczęła pracę w dniu [...]. jako lekarz [...] w ZOZ w W. i wykonywała ten zawód do dnia [...]. W [...] r. została rencistką [...] grupy, a od [...] jest na rencie [...] grupy i nie pracuje. Na podstawie badań przeprowadzonych w [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w W.- Oddział w W. wydano w dniu [...] orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...]. Medyczna jednostka orzecznicza podkreśliła, że badania EMG przeprowadzone w dniu [...] w Szpitalu Specjalistycznym im. [...] w W. wykazały zmiany korzeniowe z poziomu [...], co wyklucza [...]. Również dokonane w dniu [...] badanie EMG nerwu pośrodkowego kończyny [...] nie potwierdziło [...]. Zaburzenia czucia [...] są wywołane zmianami dyskopatycznymi kręgosłupa oraz przebytym zapaleniem stawu barokowego. Przedstawione wyniki badań EMG z [...] z opisanym zespołem cieśni nadgarstka nie znalazły potwierdzenia w dwukrotnych badaniach EMG w [...] r., przeprowadzonych w Szpitalu im. [...] i [...]. T. S.-K. została poddana badaniom w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który - na podstawie obserwacji w klinice w dniach od [...] do [...] - wydał w dniu [...] orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...]. Jednostka orzecznicza podkreśliła, że po zakończeniu pracy pacjentka była badana w WOMP w W. oraz IMP w Ł. i otrzymała orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu. W dniach [...] przeprowadzono obserwację kliniczną w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., lecz także nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu i zespołu wibracyjnego. Po zakończeniu hospitalizacji w [...] pacjentka miała wykonane badanie EMG, w którym opisano zaburzenia przewodnictwa nerwowego w zakresie [...]. Strona skarżąca przedstawiła podobny wynik z [...]. Takich zmian nie stwierdzono natomiast podczas badań w DWOMP w W. w [...]., ujawniły się bowiem jedynie zmiany korzeniowe z poziomu [...]. Powtórzone w Instytucie badania neurologiczne w zakresie nerwów obwodowych [...] nie wykazały zaburzeń przewodzenia ruchowego i czuciowego zarówno nerwów pośrodkowych, jak i łokciowych obu kończyn. Wynik tego badania wraz z oceną neurologiczną nie daje podstaw do rozpoznania u badanej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka i tym samym do rozważania zawodowej etiologii schorzenia. W orzeczeniu podkreślono, że uznanie zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka jest prawnie dopuszczalne, jeżeli objawy choroby zostały obiektywnie potwierdzone przed upływem roku od zakończenia pracy narażającej na jej powstanie. Tymczasem w pierwszym, wykonanym w [...] badaniu EMG, przewodnictwo w zakresie nerwu pośrodkowego prawego było prawidłowe, zaś rozpoznanie po raz pierwszy zespołu cieśni nadgarstka prawego nastąpiło dopiero w [...], tj. ponad [...] lat od zaprzestania wykonywania pracy zawodowej w pełnym wymiarze godzin. Podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej nie znalazł [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. (orzeczenie z dnia [...]), stwierdzając " zmiany [...] kręgosłupa, dyskopatię [...], [...], [...] i [...], nawracające objawowe zespołowo korzeniowe, zmiany zwyrodnieniowe stawu [...], stan po [...]." W trybie odwoławczym strona była badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia w Ł., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanego sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...]. Instytut stwierdził, że wprawdzie analiza czynności zawodowych skarżącej pozwoliła przyjąć, że była ona narażona na wykonywanie czynności obciążających kończyny [...] w okolicy [...] oraz wymuszoną pozycję ciała w zakresie [...], jednakże badania neurologiczne oraz neurograficzne nie potwierdziły objawów klinicznych [...], a dolegliwości zgłaszane przez badaną są skutkiem objawowego [...]. W przypadku skarżącej nie został ponadto spełniony jeden z niezbędnych prawnie warunków, gdyż choroba określona w pozycji [...] załącznika do rozporządzenia nie ujawniła się u skarżącej ani w okresie zatrudnienia pracownika, ani w ciągu roku od ustania narażenia zawodowego. Na podstawie opisanych orzeczeń lekarskich i po ocenie narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. wydał w dniu [...] decyzję o barku podstaw do stwierdzenia u T. S.-K. choroby zawodowej - przewlekłej choroby [...], wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią [...]. Rozpatrując odwołanie skarżącej od powyższej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. nie znalazł dostatecznych podstaw do weryfikacji kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki służby zdrowia nie rozpoznały u skarżącej objawów klinicznych w postaci [...]. Również opinia wydana na potrzeby Sądu Okręgowego przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. - Oddział w W. oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. były zgodne z opiniami sporządzonymi na potrzeby niniejszego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu T. S.-K. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącej organy nie wyjaśniły dostatecznie związku przyczynowego między występującymi u niej schorzeniami a pracą zawodową, bezkrytycznie przyjmując, że orzeczenia upoważnionych jednostek medycznych mają walor opinii biegłego. Orzeczenia te zawierają bezpodstawne twierdzenia o braku u strony skarżącej objawów klinicznych cieśni nadgarstka prawego, mimo że skarżąca przez cały okres zatrudnienia była narażona na działanie czynników szkodliwych. Skarżąca wskazała na wyniki badań, które w jej ocenie wskazują, że cierpi na schorzenie cieśni nadgarstka. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności zauważył, że pierwsze oznaki choroby zawodowej, określonej jako [...], wystąpiły u skarżącej w przedstawionych przez nią badaniach EMG z dnia [...]., co jednak nie znalazło potwierdzenia w dwukrotnie przeprowadzonych badaniach EMG w [...] r. w Szpitalu im. [...] i [...]. W takiej sytuacji organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej niebezzasadnie ustaliły i przyjęły, że w badaniach EMG z dnia [...] po raz pierwszy udokumentowano objawy chorobowe, które mogły stanowić podstawę do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej w postaci [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy, gdyż wcześniejsze badania EMG z dnia [...] oraz badania wykonywane w latach [...]-[...] w związku z postępowaniem dotyczącym choroby zawodowej w postaci [...] oraz choroby zawodowej narządu ruchu (zakończonym w [...] decyzją ostateczną o braku podstaw do stwierdzenia tychże chorób) nie wskazywały na jakiekolwiek objawy przewlekłej choroby układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy, w postaci [...]. Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro objawy choroby, objętej postępowaniem administracyjnym, zostały udokumentowane po raz pierwszy w [...]., a czynności proceduralne w tej sprawie podjęto w [...], przeto do kwalifikacji i oceny tej choroby znajdują zastosowanie unormowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które weszło w życie z dniem 3 września 2002 r. Sąd wskazał, że według § 2 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Jeśli chodzi o [...], jako jedną z przewlekłych chorób układu nerwowego, wywołanych sposobem wykonywania pracy, ujęty w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z 2002 r., to okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wynosi 1 rok. Wskazując na zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd stwierdził, że skarżąca zakończyła pracę w [...], zaś pierwsze udokumentowane objawy [...] wystąpiły w badaniach EMG z [...], a więc [...] lat od ustania pracy i ewentualnego narażenia zawodowego. W takim stanie rzeczy, choroba ta, niezależnie od wyników badań przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego, nie może być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu powołanych przepisów. W kontekście wskazanej przesłanki nie można uznać zaskarżonej decyzji za wydaną z naruszeniem prawa, gdyż upływ okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, wyklucza stwierdzenie choroby zawodowej. Z tych względów Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku T. S.-K. zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie § 2 ust. 2 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych /.../; 2) naruszenie przepisów postępowania: - art. 233 § 1 k.p.c. na skutek błędnej oceny wyniku badania EMG z dnia [...]. oraz badań wykonywanych w latach [...] przez przyjęcie, że badania te nie wskazywały na jakiekolwiek objawy przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, w postaci [...], - art. 113 § 1 p.p.s.a. na skutek niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej zostało wszczęte przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. i z tego względu postępowanie jest prowadzone na podstawie przepisów tego rozporządzenia. Skarżąca stwierdziła, że z akt Państwowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzenie choroby zawodowej wynika, iż postępowanie toczy się od [...]. Na poparcie tego twierdzenia wskazała na prowadzone wcześniej postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej narządu ruchu ([...]) oraz postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej zespołu wibracyjnego i choroby narządu ruchu ([...]). Wobec tego skarżąca uważa, że postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej [...] stanowi wszczęcie postępowania o rozpoznanie choroby zawodowej. Przedmiotem tego postępowania były okoliczności oraz dowody zebrane i oceniane w poprzednich postępowaniach i z tego względu winno ono być prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. W dalszej części uzasadnienia skarżąca wskazała na nienależytą ocenę przez Sąd materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym pominięcie faktu wydania orzeczeń przez lekarzy bez odpowiednich specjalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie - postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast w myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s..a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zatem z powyższych przepisów wynika, iż do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych. W świetle treści powyższych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny nie może samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Zatem wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania. Jak wyżej wskazano podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z tym, poza przypadkami ściśle wskazanymi w tej ustawie (zob. art. 106 § 5), w postępowaniu sądowoadminstracyjnym nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec tego postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jako wadliwie postawiony nie mógł zostać poddany ocenie. Kolejnym zarzutem naruszenia przepisów postępowania jest zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przepis art. 113 § 1 p.p.s.a., upoważniający przewodniczącego do zamknięcia rozprawy, po uznaniu przez sąd, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, ma charakter "porządkowy". Reguluje on jedynie jedną z kompetencji przewodniczącego, która wynika z jego funkcji. Natomiast dla skuteczności skargi kasacyjnej opartej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), konieczne jest ustalenie, że to naruszenie dotyczyło istotnych przepisów postępowania, gdyż tylko naruszenie takich przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany przepis nie ma istotnego charakteru. Zatem omawiany zarzut jest bezzasadny. Wobec tego, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku nie został skutecznie podważony można przejść do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego. W ramach tego zarzutu skarżąca zarzuciła błędne zastosowanie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Z przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego, który nie został skutecznie podważony przez skarżącą, wynika, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...]. Zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis § 2 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, regulujący kwestię terminu zgłoszenia i rozpoznania choroby zawodowej, skoro rozporządzenia weszło w życie z dniem 3 września 2002 r., zaś zgodnie z § 10 na podstawie przepisów dotychczasowych prowadzone mogło być wyłącznie postępowanie wszczęte przed tym dniem. Na marginesie można wskazać, że w przypadku zakończenia postępowania w sprawie rozpoznania określonej choroby zawodowej, każde kolejne postępowanie w sprawie rozpoznania innej choroby zawodowej jest nowym postępowaniem administracyjnym, a nie kontynuacją zakończonych postępowań. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.