II GSK 1184/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. I. i G. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 59/10 w sprawie ze skargi J. I. i G. I. na decyzję G. I. J. H. A. R. – S. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. I. i G. I. na rzecz G. I. J. H. A. R. – S. 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 59/10, oddalił skargę G. I. i J. I. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieprowadzenie klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP. Powyższą decyzją Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora JHAR-S z dnia [..] września 2009 r. nr [...], którą to decyzją – wydaną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 5 oraz ust. 4-8 w związku z art. 15a ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.), z art. 42 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku" Dz. U. L 299 z dnia 16.11.2007 r.) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen (Dz. U. L 337 z 16.12.2008 r. str. 3) – nałożono na skarżących G. i J. I. karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż w prowadzonym przez skarżących zakładzie przetwórstwa mięsnego ubito w 2009 r. (do dnia kontroli 17 marca 2009 r.) 3862 sztuk trzody chlewnej a w latach 2007–2008 ubijano tygodniowo (śródrocznie) powyżej 200 sztuk świń (w 2007 r. średnio 594 sztuki a 2008 r. – 438 sztuk), które nie zostały poddane klasyfikacji w systemie EUROP. Taka ilość ubijanej trzody chlewnej zobowiązywała skarżących do klasyfikacji tusz wieprzowych, gdyż zgodnie z art. 15 a ust 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, tusze wieprzowe poddaje się klasyfikacji w każdej rzeźni. Przedmiotową zaś klasyfikację tusz wieprzowych prowadzi się w celu zapewnienia producentom godziwej zapłaty na podstawie masy i budowy ciała świń, które dostarczyli do rzeźni. Organ odwoławczy podał również, iż nie zachodzą przesłanki do zwolnienia producenta z prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie mięsności EUROP na podstawie art. 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie zaś z art. 40a ust. 1 pkt 5 tej ustawy, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie mniejszej jednak niż 1000 zł. Skarżący złożyli skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę uznał, że zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że w art. 42 ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007 ustanowiona została wspólnotowa skala klasyfikacji tusz zgodnie z przepisami załącznika V do tegoż rozporządzenia. Załącznik ten, mający zastosowanie m.in. do wieprzowiny w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi, szczegółowo reguluje w pkt B wspólnotową skalę kwalifikacji tusz wieprzowych, opartą na ich mięsności (chude mięso jako % wagi tuszy). Zasady klasyfikacji tusz precyzuje rozporządzenie Komisji (WE) nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen. Zgodnie z art. 20 ust. 1 powołanego rozporządzenia wspólnotowa skala klasyfikacji tusz wieprzowych, o której mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 używana jest we wszystkich rzeźniach do klasyfikacji wszystkich tusz celem zapewnienia producentom godziwej zapłaty na podstawie masy i budowy ciała świń, które dostarczyli do rzeźni. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1249/2008 w drodze odstępstwa państwa członkowskie mogą zdecydować, że stosowanie tej skali nie jest obowiązkowe w przypadku rzeźni: a) dla których państwo członkowskie ustala maksymalną liczbę ubojów, która nie może przekraczać 200 świń tygodniowo, b) w których dokonuje się tylko uboju świń urodzonych i tuczonych we własnych tuczarniach i które same zajmują się rozbiorem tusz. Mając na uwadze powyższe upoważnienie, Polska zdecydowała o odstępstwie od obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych. Granice tego odstępstwa sprecyzowane są w przepisie art. 15a ust. 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z art. 15a ust. 3 cyt. ustawy – obowiązku klasyfikacji i oznaczania znakiem klasy jakości handlowej tuszy (określonego w art. 15a ust. 1 tej ustawy) nie stosuje się do: 1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu; 2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi: a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz. Innych wyjątków od obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych ustawa nie przewiduje i nie może przewidywać wobec kategorycznej treści przepisu art. 20 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1249/2008, które określa granice dopuszczalnych odstępstw od ogólnowspólnotowego obowiązku klasyfikacji tusz. Kontrolowany podmiot do żadnej z tych grup nie należy, a w szczególności nie mógł być zwolniony od obowiązku prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a/ ustawy, gdyż skala prowadzonej działalności (średniotygodniowy ubój w ciągu roku) przekroczyła wielkość dopuszczoną w powołanym przepisie ustawy. Z powyższego wynika, że na skarżących przedsiębiorcach, co do zasady, spoczywał obowiązek dokonywania klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP i nie byli oni z tego obowiązku zwolnieni. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł. Kara z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, za naruszenie obowiązku określonego w art.15a ust. 1 ustawy (tj. obowiązku kwalifikacji i oznaczenia tusz wieprzowych zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej), ma charakter administracyjny. W rozpatrywanej sprawie fakt nieprowadzenia klasyfikacji tusz jest niesporny. Obowiązek jej prowadzenia wynika z powołanych wyżej przepisów prawa. Nałożenie przez organ kary za nieprowadzenie klasyfikacji tusz jest obowiązkowe. Zatem organ nie mógł odstąpić od nałożenia kary, ani też – wobec ustawowego ustalenia dolnej granicy tej kary – nie mógł nałożyć na stronę kary niższej niż 1000 zł. Za popełnione naruszenie organ, po rozważeniu całokształtu okoliczności, nałożył na skarżących najniższą przewidzianą karę. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że proces technologiczny Zakładu prowadzonego przez skarżących był ustalany i zatwierdzany przed ustanowieniem przepisów nakładających obowiązek prowadzenia klasyfikacji tusz, a zatem po wprowadzeniu nowych wymogów prawnych powinien zostać zmodyfikowany w taki sposób, aby obowiązek klasyfikacji tusz mógł być wykonywany. Bez znaczenia są przy tym podnoszone przez skarżących argumenty związane z charakterem umów handlowych zawieranych z kontrahentami (odbiorcami skór), albowiem w świetle zarówno przepisów wspólnotowych, jak i krajowych okoliczność ta nie może mieć wpływu na zakres zastosowania norm dotyczących obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP. Skarżący złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu za wszystkie instancje. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie prawa materialnego polegającego na niewłaściwej interpretacji przepisu art. 20 rozporządzenia Komisji WE nr 1249/2008 z dnia 10.12.2008 r. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż prowadząc działalność gospodarczą w oparciu tylko o umowy zlecenia (gdy skórę ze zwierząt zdejmuje się bezpośrednio po ubiciu przed wykrwawieniem i wytrzewieniem) nie mieli obowiązku prowadzenia klasyfikacji EUROP. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji skarżących, gdyż Sąd oparł się tylko na podstawie prawnej wskazującej, iż jeśli w zakładzie dokonuje się uboju powyżej 200 sztuk średnio w tygodniu, to automatycznie w zakładzie powinna być prowadzona klasyfikacja tusz. Poza tym skarżący prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usługowego zabijania trzody chlewnej nie mają żadnego wpływu na cenę jaką otrzymują producenci trzody. Do rzeźni bowiem są przywożone świnie zakupione wcześniej, a do rzeźni dostarczane tylko i wyłącznie celem dokonania uboju. W tej sytuacji art. 20 przywołanego rozporządzenia Komisji (WE) nie spełnia swej roli. Gdyby skarżący płacili cenę producentom, to wówczas ta klasyfikacja miałaby sens. Tymczasem skarżący ani nie płacą dostawcom, ani tych cen nie ustalają. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w P. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 20 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. Oznacza to, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. nie ma podstaw, aby ustosunkować się do uzasadnienia skargi kasacyjnej w zakresie prawidłowości ustaleń faktycznych, gdyż te mogłyby być skutecznie podważane jedynie w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego "(...) polegającą na niewłaściwej interpretacji art. 20 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji", nie uzasadniła tego zarzutu, gdyż nie podała na czym polega wadliwa wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd I instancji, oraz nie wskazała jak ten przepis należy prawidłowo rozumieć. Zgodnie z art. 20 ust. 1 omawianego rozporządzenia Wspólnotowa skala klasyfikacji tusz wieprzowych, o której mowa w art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, używana jest we wszystkich rzeźniach do klasyfikacji wszystkich tusz celem zapewnienia producentom godziwej zapłaty na podstawie masy i budowy ciała świń, które dostarczyli do rzeźni. Cel tego przepisu jest jednoznaczny, gdyż został ustanowiony po to, aby zapewnić producentom godziwą zapłatę. Jeżeli zatem istniejący u strony skarżącej proces technologiczny uboju trzody chlewnej uniemożliwia realizację obowiązku klasyfikacji tusz wieprzowych, to – jak trafnie zauważył Sąd I instancji – strona skarżąca powinna odpowiednio zmodyfikować ten proces, aby taka klasyfikacja była możliwa. Dotyczy to również umów zawieranych z producentami trzody chlewnej. Skoro bowiem zapłata producentowi trzody chlewnej następuje jeszcze przed skierowaniem trzody chlewnej do rzeźni, to obecnie ostateczne ustalenie takiej ceny powinno nastąpić dopiero po klasyfikacji tusz. Innymi słowy, to strona skarżąca, aby uniknąć kar powinna się dostosować do wymogów w zakresie klasyfikacji tusz zawartych w przepisach prawa unijnego i krajowego. Strona skarżąca nie może zaś oczekiwać, iż te ostatnie przepisy będą "modyfikowane" stosownie do posiadanych przez skarżącą możliwości technologicznych i zawieranych umów handlowych. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.